ລອງເວົ້າອອກສຽງເບິ່ງ: You’re leaving. ປ່ອຍໃຫ້ສຽງທ້າຍຫຼຸດລົງຕໍ່າ ຄືກັບເວລາທີ່ເຈົ້າເວົ້າປະໂຫຍກບອກເລົ່າທົ່ວໄປ. ບາດນີ້ ລອງເວົ້າສອງຄຳເກົ່າ ແຕ່ປ່ອຍໃຫ້ສຽງທ້າຍດຶງຂຶ້ນສູງ: You’re leaving? ທຸກຢ່າງຍັງຄືເກົ່າໝົດ. ສຽງເກົ່າ, ການເນັ້ນສຽງ (stress) ແບບເກົ່າ. ແຕ່ປະໂຫຍກທຳອິດແມ່ນການປິດບົດສົນທະນາ ສ່ວນປະໂຫຍກທີສອງແມ່ນການເປີດບົດສົນທະນາ. ເຄື່ອງໝາຍຄຳຖາມບໍ່ໄດ້ຢູ່ໃນຄຳສັບ ແຕ່ມັນຢູ່ໃນທິດທາງທີ່ສຽງຂອງເຈົ້າເລືອກໄປໃນຕອນທ້າຍ.
ພາສາອັງກິດອາໄສທິດທາງຂອງສຽງນີ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ. ລະດັບສຽງ (pitch) ແມ່ນຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງການບອກເລົ່າ ກັບ ການຖາມ, ລະຫວ່າງລາຍການທີ່ເວົ້າຈົບແລ້ວ ກັບ ລາຍການທີ່ຍັງມີຕໍ່, ລະຫວ່າງການຖາມເພື່ອຢືນຢັນສິ່ງທີ່ຮູ້ຢູ່ແລ້ວ ກັບ ການຖາມເພື່ອຢາກຮູ້ແທ້ໆ. ຄົນທີ່ຮຽນພາສາອັງກິດສ່ວນໃຫຍ່ມັກຈະຈື່ກົດພຽງຂໍ້ດຽວຄື: ຄຳຖາມຕ້ອງຂຶ້ນສຽງສູງ. ກົດນັ້ນຖືກພຽງແຕ່ເຄິ່ງດຽວ ແລະ ອີກເຄິ່ງທີ່ຜິດກໍ່ສ້າງບັນຫາໃຫ້ເຮົາ. ຄຳຖາມປະເພດ Yes/no ນັ້ນຂຶ້ນສຽງສູງແທ້. ແຕ່ຄຳຖາມປະເພດ Wh- ເຊິ່ງສ້າງມາຈາກ who, what, where, when, why, ແລະ how ນັ້ນ ຕ້ອງລົງສຽງຕໍ່າ ໃນທິດທາງດຽວກັນກັບປະໂຫຍກບອກເລົ່າ. ຖ້າເຈົ້າໃຊ້ກົດ “ຄຳຖາມຕ້ອງສຽງສູງ” ກັບທຸກຢ່າງ ຄຳຖາມ Wh- ຂອງເຈົ້າຈະຟັງຄືລອຍໆ ເຊິ່ງຄົນອາເມລິກາຈະໄດ້ຍິນແລ້ວຮູ້ສຶກວ່າເຈົ້າບໍ່ແນ່ໃຈ ຫຼື ຄິດວ່າເຈົ້າກຳລັງຂໍໃຫ້ເຂົາເຈົ້າເວົ້າຄືນໃນສິ່ງທີ່ເຂົາຫາກໍ່ເວົ້າໄປ. ຮ້າຍແຮງໄປກວ່ານັ້ນ ນິໄສນີ້ອາດຈະຕິດໄປໃສ່ປະໂຫຍກບອກເລົ່າຂອງເຈົ້າ ເຮັດໃຫ້ມັນຟັງເບິ່ງລອຍໆຄືກັນ. ປະກົດການນີ້ມີຊື່ເອີ້ນວ່າ: uptalk.
ນີ້ແມ່ນບົດຄວາມທີສາມໃນຊຸດບົດຄວາມຂອງພວກເຮົາ. Word stress (ການເນັ້ນສຽງຄຳສັບ) ເປັນຕົວຕັດສິນວ່າພະຍາງໃດຈະເດັ່ນທີ່ສຸດໃນໜຶ່ງຄຳ. Rhythm (ຈັງຫວະ) ເປັນຕົວຕັດສິນວ່າຄຳສັບໃດຈະເດັ່ນທີ່ສຸດໃນໜຶ່ງປະໂຫຍກ. ສ່ວນ Intonation ມັນກໍ່ຄືທຳນອງ (melody) ທີ່ຫຼິ້ນຢູ່ເທິງຈັງຫວະເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະ ປະໂຫຍກຄຳຖາມກໍ່ຄືຈຸດທີ່ທຳນອງເຮັດໜ້າທີ່ທາງໄວຍາກອນໜັກທີ່ສຸດ.
ພາສາອັງກິດມີທຳນອງສຳລັບຄຳຖາມຢູ່ສອງແບບ ບໍ່ແມ່ນແບບດຽວ. ຄຳຖາມ Yes/no ຈົບດ້ວຍສຽງຂຶ້ນສູງ (Are you coming? ↗). ສ່ວນຄຳຖາມ Wh- ຈະຈົບດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າ (Where did you park the car? ↘) ເຊິ່ງເປັນສຽງລົງຕໍ່າແບບດຽວກັນກັບທີ່ໃຊ້ໃນປະໂຫຍກບອກເລົ່າ. ການປ່ຽນແປງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນເລີ່ມຈາກພະຍາງສຸດທ້າຍທີ່ຖືກເນັ້ນ (stressed syllable) ຂອງປະໂຫຍກ ແລ້ວລາກຍາວໄປຈົນຈົບ. ພາຍໃຕ້ຫຼັກການນີ້: ການບອກລາຍການ (list items) ຈະຂຶ້ນສຽງສູງໄປເລື້ອຍໆ ຈົນກວ່າຈະຮອດລາຍການສຸດທ້າຍທີ່ຈະລົງສຽງຕໍ່າ; ຄຳຖາມແບບໃຫ້ເລືອກ (choice question) ຈະຂຶ້ນສຽງສູງໃນທາງເລືອກທຳອິດ ແລະ ລົງສຽງຕໍ່າໃນທາງເລືອກທີສອງ; ປະໂຫຍກ tag question ກໍ່ຈະປ່ຽນຄວາມໝາຍໄປຕາມທິດທາງຂອງສຽງ. ຖ້າເຈົ້າໃຊ້ທຳນອງສຽງສະຫຼັບກັນ ຄຳສັບອາດຈະຍັງເຂົ້າໃຈໄດ້ ແຕ່ຄວາມໝາຍທີ່ສື່ອອກໄປຈະຜິດພ້ຽນ. ຄຳຖາມ Wh- ທີ່ຂຶ້ນສຽງສູງ ຈະຟັງຄືກັບຄວາມບໍ່ແນ່ໃຈ ຫຼື ຕົກໃຈ, ຄຳຖາມ Yes/no ທີ່ລົງສຽງຕໍ່າ ຈະຟັງຄືເປັນຄຳສັ່ງ, ແລະ ປະໂຫຍກບອກເລົ່າທີ່ຂຶ້ນສຽງສູງ ກໍ່ຈະກາຍເປັນຄຳຖາມທີ່ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕັ້ງໃຈຈະຖາມ. ທັງໝົດນີ້ບໍ່ແມ່ນກົດໝາຍຕາຍຕົວ ແຕ່ມັນຄືມາດຕະຖານພື້ນຖານທີ່ຫູຄົນອາເມລິກາໃຊ້ຕັດສິນສຽງຂອງເຈົ້າ.
ເຄື່ອງໝາຍຄຳຖາມຄືທິດທາງຂອງສຽງ
ສຽງຂອງເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຢູ່ຄົງທີ່ໃນລະດັບດຽວ. ຕະຫຼອດທັງປະໂຫຍກ ສຽງຈະລາກເປັນເສັ້ນ, ຂຶ້ນບ່ອນນັ້ນ ລົງບ່ອນນີ້, ແລະ ພາສາອັງກິດກໍ່ໃຫ້ເສັ້ນສຽງເຫຼົ່ານີ້ເຮັດໜ້າທີ່ສຳຄັນທາງໄວຍາກອນ. ຫຼາຍໆພາສາໃຊ້ລະດັບສຽງເພື່ອສະແດງອາລົມເທົ່ານັ້ນ ເຊັ່ນ: ຄວາມຕົກໃຈ, ຄວາມອົບອຸ່ນ, ຫຼືໃນກໍລະນີພາສາລາວເຮົາແມ່ນໃຊ້ເປັນວັນນະຍຸດເພື່ອແຍກຄວາມໝາຍຂອງຄຳສັບ. ພາສາອັງກິດກໍ່ໃຊ້ສະແດງອາລົມຄືກັນ, ແຕ່ມັນຍັງໃຊ້ເສັ້ນສຽງເພື່ອຕັດສິນວ່າ ປະໂຫຍກທີ່ເຈົ້າຫາກໍ່ເວົ້າໄປນັ້ນ ແມ່ນປະໂຫຍກປະເພດໃດ. You’re leaving ທີ່ລົງສຽງຕໍ່າຄືການບອກເລົ່າ. ຖ້າຂຶ້ນສຽງສູງ ມັນຈະເປັນການຂໍໃຫ້ຢືນຢັນ. ບໍ່ມີການສະຫຼັບຕຳແໜ່ງຄຳສັບ, ບໍ່ມີກິລິຍາຊ່ວຍ, ບໍ່ມີຄຳລົງທ້າຍຄຳຖາມຄື “ບໍ່” ຫຼື “ຫວະ” ແບບພາສາລາວ. ທິດທາງຂອງເສັ້ນສຽງເຮັດໜ້າທີ່ນີ້ດ້ວຍຕົວມັນເອງລ້ວນໆ.
ການເຄື່ອນໄຫວທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນຈັງຫວະສຸດທ້າຍ. ພາສາອັງກິດວາງການເຄື່ອນໄຫວຂອງສຽງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ໄວ້ທີ່ພະຍາງສຸດທ້າຍທີ່ຖືກເນັ້ນໃນປະໂຫຍກນັ້ນ (ນັກພາສາສາດເອີ້ນມັນວ່າ nucleus) ແລະ ປ່ອຍໃຫ້ມັນລາກຍາວຜ່ານທຸກພະຍາງທີ່ເຫຼືອ. ໃນປະໂຫຍກ Are you COM-ing? ສຽງຂຶ້ນສູງເລີ່ມແລ່ນຈາກ com ແລະ ສືບຕໍ່ປີນຂຶ້ນຜ່ານຊ່ວງ -ing. ໃນປະໂຫຍກ Where did you park the CAR? ສຽງລົງຕໍ່າເລີ່ມຈາກ car ແລະ ໄຕ່ລະດັບລົງມາຈົນສຸດ. ແລະ ເມື່ອມີຄຳອື່ນຕາມຫຼັງພະຍາງທີ່ຖືກເນັ້ນ, ການເຄື່ອນໄຫວຂອງສຽງກໍ່ຈະຄວບຄຸມພວກມັນທັງໝົດ: ໃນປະໂຫຍກ Where did you PARK it? ສຽງລົງຕໍ່າເລີ່ມຈາກ park ແລະ ສືບຕໍ່ໄຕ່ລະດັບລົງຜ່ານຄຳວ່າ it. ຕຳແໜ່ງຂອງການວາງສຽງນີ້ຄຸ້ມຄ່າທີ່ຈະຝຶກຊ້ອມ ເພາະຜູ້ຮຽນພາສາອັງກິດມັກຈະເກັບການຂຶ້ນລົງຂອງສຽງທັງໝົດໄປໄວ້ທີ່ຕົວອັກສອນສຸດທ້າຍຢ່າງດຽວ ເຊິ່ງມັນຈະເຮັດໃຫ້ທຳນອງສຽງກາຍເປັນການສະບັດສຽງ ແທນທີ່ຈະເປັນການເລື່ອນສຽງຂຶ້ນລົງຢ່າງເປັນທຳມະຊາດ.
ອີກຢ່າງໜຶ່ງຄືຂະໜາດຂອງການເຄື່ອນໄຫວສຽງ. ການປ່ຽນລະດັບສຽງໃນພາສາອັງກິດແບບອາເມລິກາແມ່ນກວ້າງຫຼາຍ. ຖ້າພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າໃຊ້ລະດັບສຽງໃນແຄບໆ ແລະ ສຸພາບ, ການຂຶ້ນສຽງສູງແບບພາສາອັງກິດອາດຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຮູ້ສຶກຄືກັບກຳລັງສະແດງລະຄອນຫຼາຍເກີນໄປ ແຕ່ສຳລັບຄົນຟັງແລ້ວມັນຍັງອາດຈະຟັງເບິ່ງຮາບພຽງຢູ່. ເວລາທີ່ຄົນອາເມລິກາອອກສຽງຄຳຖາມແບບເວີ້ໆໃສ່ເຈົ້າ (are you COM-ING?), ນັ້ນແມ່ນເຂົາເຈົ້າກຳລັງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຂະໜາດທີ່ແທ້ຈິງຂອງການເຄື່ອນໄຫວສຽງນັ້ນ.
ຄຳຖາມ Yes/no ຕ້ອງຂຶ້ນສຽງສູງ
ຄຳຖາມທີ່ສາມາດຕອບດ້ວຍ yes ຫຼື no ຈະຈົບດ້ວຍສຽງຂຶ້ນສູງສະເໝີ. Are you coming? Did she call back? Can I sit here? Is it raining? Want some? ສຽງຈະຢູ່ໃນລະດັບກາງໆຕະຫຼອດທັງປະໂຫຍກ, ແລ້ວກໍ່ປີນຂຶ້ນຈາກພະຍາງສຸດທ້າຍທີ່ຖືກເນັ້ນ ໄປຈົນຈົບປະໂຫຍກ, ແລະ ການປີນຂຶ້ນນີ້ເອງຄືສິ່ງທີ່ບອກໃຫ້ຜູ້ຟັງຮູ້ວ່າ ເຮົາກຳລັງຖາມເພື່ອລໍຖ້າຄຳຕອບແທ້ໆ.
ລອງໃຊ້ທຳນອງສຽງໃນທາງກົງກັນຂ້າມເບິ່ງ ແລ້ວຟັງວ່າເກີດຫຍັງຂຶ້ນ. ຖ້າເວົ້າວ່າ Can you send it today. ດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າແບບບອກເລົ່າ ມັນຍັງຄົງເຂົ້າໃຈໄດ້ວ່າເປັນຄຳຖາມຢູ່ ແຕ່ມັນຈະຟັງຄືກັບເປັນຄຳສັ່ງຫຼາຍກວ່າການຂໍຮ້ອງ. ເຈົ້າຂອງພາສາມີການນຳໃຊ້ການປະສົມປະສານນີ້ແບບຕັ້ງໃຈຢູ່ຄືກັນ ສຳລັບການຂໍຮ້ອງໃນວຽກງານທົ່ວໄປທີ່ຄາດເດົາໄດ້ວ່າຄຳຕອບຕ້ອງເປັນ yes ແນ່ນອນ. ບັນຫາກໍ່ຄື ສຳລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນເຈົ້າຂອງພາສາແລ້ວ ມັນມັກຈະບໍ່ແມ່ນຄວາມຕັ້ງໃຈ ແຕ່ເປັນພຽງການລືມຂຶ້ນສຽງສູງຊື່ໆ, ແລະ ຜູ້ຟັງກໍ່ບໍ່ສາມາດແຍກຄວາມແຕກຕ່າງນັ້ນໄດ້. ຖ້າມີຄົນສະແດງອາການບໍ່ພໍໃຈກັບການຂໍຮ້ອງທີ່ເຈົ້າຕັ້ງໃຈເວົ້າແບບອ່ອນໂຍນ, ລອງກວດເບິ່ງທິດທາງສຽງໃນຕອນທ້າຍຂອງເຈົ້າກ່ອນທີ່ຈະໄປກວດເບິ່ງການເລືອກໃຊ້ຄຳສັບ.
ສຽງຂຶ້ນສູງນັ້ນມີພະລັງພໍທີ່ຈະເຮັດວຽກດ້ວຍຕົວມັນເອງ. ເອົາມັນໄປໃສ່ໃນໂຄງສ້າງປະໂຫຍກບອກເລົ່າທຳມະດາ ແລ້ວເຈົ້າຈະໄດ້ປະໂຫຍກບອກເລົ່າທີ່ກາຍເປັນຄຳຖາມ: You’re leaving? He said no? That’s the plan? ມັນໃຊ້ກັບຄຳສັບດ່ຽວໆກໍ່ໄດ້ຄືກັນ. Coffee? ແມ່ນການສະເໜີກາເຟໃຫ້. Sorry? ແມ່ນການຂໍໃຫ້ເຈົ້າເວົ້າຄືນອີກຄັ້ງ. Really? ແມ່ນການຖາມວ່າເຈົ້າເວົ້າແທ້ບໍ່. ທຸກອັນລ້ວນແຕ່ເປັນຄຳຖາມທີ່ສົມບູນ ໂດຍມີພຽງແຕ່ສຽງຂຶ້ນສູງເປັນຕົວຊີ້ບອກ.
ຄຳຖາມ Wh- ຕ້ອງລົງສຽງຕໍ່າ
ບາດນີ້ມາເບິ່ງອີກເຄິ່ງໜຶ່ງທີ່ຄົນຮຽນພາສາອັງກິດສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ເຄີຍຖືກສອນມາກ່ອນ. ຄຳຖາມທີ່ຂຶ້ນຕົ້ນດ້ວຍຄຳວ່າ Wh- ຈະຕ້ອງຈົບດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າ. Where are you going? What time does it start? How much was it? Why did they move? ທັງໝົດນີ້ຈົບດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າແບບດຽວກັນກັບທີ່ໃຊ້ໃນປະໂຫຍກບອກເລົ່າ.
ເຫດຜົນຂອງມັນແມ່ນຈະແຈ້ງ: ຄຳວ່າ Wh- ໄດ້ເຮັດໜ້າທີ່ຖາມໄປແລ້ວ. ໃນຕອນທີ່ເຈົ້າເວົ້າວ່າ where, ຜູ້ຟັງກໍ່ຮູ້ແລ້ວວ່າມັນເປັນຄຳຖາມ ແລະ ຮູ້ແລ້ວວ່າຄຳຕອບຄວນຈະອອກມາໃນຮູບແບບໃດ. ທຳນອງສຽງບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງສົ່ງສັນຍານຫຍັງຕື່ມອີກ ມັນຈຶ່ງຕົກລົງຕໍ່າ.
ຄົນທີ່ຮຽນພາສາອັງກິດມັກຈະຂຶ້ນສຽງສູງໃນຄຳຖາມເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ດີ ຍ້ອນເຫດຜົນທີ່ເຂົ້າໃຈໄດ້. ສຽງລົງຕໍ່າເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກຄືຫ້ວນໆ, ແລະ ຄຳຖາມກໍ່ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກຄືກັບເປັນການລົບກວນຢູ່ແລ້ວ, ສະນັ້ນສຽງຈຶ່ງພະຍາຍາມປັບໃຫ້ຟັງອ່ອນໂຍນລົງ. ແຕ່ສຳລັບຫູຄົນອາເມລິກາແລ້ວ ສຽງລົງຕໍ່າໃນຄຳຖາມ Wh- ແມ່ນເປັນສຽງທີ່ເປັນກາງ (neutral) ສຸດໆ. ມັນຄືທຳນອງທີ່ນັກສຳພາດ, ທ່ານໝໍ, ແລະ ຄູອາຈານທຸກຄົນໃຊ້ຕະຫຼອດໝົດມື້. ບໍ່ມີໃຜໄດ້ຍິນປະໂຫຍກ What brings you in today? ດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າ ແລ້ວຄິດວ່າທ່ານໝໍກຳລັງເວົ້າຈາແຂງກະດ້າງເລີຍ.
ມີກັບດັກອັນໜຶ່ງລີ້ຢູ່ໃນກົດຂໍ້ນີ້: ຄຳວ່າ Wh- ທີ່ຊ້ອນຢູ່ໃນປະໂຫຍກທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ ຈະບໍ່ໄດ້ເປັນຕົວຄວບຄຸມທຳນອງສຽງ. ປະໂຫຍກທາງນອກຕ່າງຫາກທີ່ເປັນຕົວຄວບຄຸມ. I wonder where he went ຕ້ອງລົງສຽງຕໍ່າ, ເພາະວ່າປະໂຫຍກທາງນອກເປັນປະໂຫຍກບອກເລົ່າ. Do you know where he went? ຕ້ອງຂຶ້ນສຽງສູງ, ເພາະວ່າປະໂຫຍກທາງນອກເປັນຄຳຖາມ Yes/no, ເຖິງແມ່ນວ່າມີຄຳວ່າ Wh- ຢູ່ເຄິ່ງກາງກໍ່ຕາມ. ຢ່າປ່ອຍໃຫ້ຄຳສັບທາງໃນມາປ່ຽນສຽງຕອນທ້າຍຂອງເຈົ້າ.
ສຽງຂຶ້ນສູງທີ່ເຈົ້າຢາກໃຊ້ນັ້ນ ກໍ່ບໍ່ໄດ້ປອດໄພສະເໝີໄປ ເພາະວ່າຄຳຖາມ Wh- ທີ່ຂຶ້ນສຽງສູງໃນພາສາອັງກິດ ມັກຈະຖືກແປຄວາມໝາຍເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ: ມັນຄືຄຳຖາມແບບທວນຄືນ (echo question). Where are you GO-ing? ທີ່ຂຶ້ນສຽງສູງ ແມ່ນການຖາມເພື່ອໃຫ້ຄົນນັ້ນເວົ້າຄືນອີກຄັ້ງ, ຫຼື ສະແດງວ່າເຈົ້າແຖບຈະບໍ່ເຊື່ອຫູຕົວເອງເລີຍ. ຖ້າເຈົ້າຂຶ້ນສຽງສູງທຸກໆຄັ້ງໃນຄຳຖາມ Wh-, ການສົນທະນາຂອງເຈົ້າຈະຟັງຄືກັບວ່າເຈົ້າພາດປະໂຫຍກສຸດທ້າຍໄປຕະຫຼອດ. ໃນອີກແງ່ໜຶ່ງ ຜົນເສຍທີ່ເບົາບາງກວ່ານັ້ນຄື: ການຕິດນິໄສຂຶ້ນສຽງສູງ ຈະເຮັດໃຫ້ຟັງເບິ່ງຄືວ່າເຈົ້າກຳລັງຖາມແບບບໍ່ຄ່ອຍໝັ້ນໃຈວ່າຕົນເອງມີສິດຖາມໄດ້ບໍ່.
ຂໍ້ຍົກເວັ້ນ: ເຈົ້າຂອງພາສາມີການໃຊ້ສຽງຂຶ້ນສູງໃນຄຳຖາມ Wh- ແທ້ໆໃນບາງຄັ້ງຄາວ. ຜູ້ໃຫຍ່ມັກຈະໃຊ້ເພື່ອເຮັດໃຫ້ຄຳຖາມຟັງອ່ອນໂຍນລົງເວລາລົມກັບເດັກນ້ອຍ, ພະນັກງານບໍລິການລູກຄ້າກໍ່ໃຊ້ມັນ, ແລະ ການຂຶ້ນສຽງສູງເບົາໆອາດຈະເຮັດໃຫ້ຟັງເບິ່ງອົບອຸ່ນຂຶ້ນ. ນັ້ນແມ່ນການແຕ່ງເຕີມສີສັນໃຫ້ກັບສຽງພື້ນຖານແບບຕັ້ງໃຈ. ຈົ່ງຝຶກສຽງລົງຕໍ່າໃຫ້ລຶ້ງກ່ອນ. ການເຮັດໃຫ້ສຽງອ່ອນໂຍນລົງນັ້ນ ເອົາໄວ້ເຮັດຕາມຫຼັງເມື່ອເຮົາເຂົ້າໃຈວິທີໃຊ້ແລ້ວ.
ປະໂຫຍກບອກເລົ່າທີ່ສຽງລອຍຂຶ້ນ
ປະໂຫຍກບອກເລົ່າຕ້ອງຈົບດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າ. ເມື່ອປະໂຫຍກບອກເລົ່າປ່ຽນມາເປັນສຽງຂຶ້ນສູງແທນ, ພາສາອັງກິດມີຊື່ເອີ້ນໃຫ້ມັນວ່າ: uptalk (ຫຼືມັກເອີ້ນວ່າ high rising terminal).
Uptalk ບໍ່ແມ່ນພາສາອັງກິດທີ່ຜິດພ້ຽນ. ມັນເປັນລັກສະນະການເວົ້າຂອງເຈົ້າຂອງພາສາທີ່ມີການບັນທຶກໄວ້, ເຊິ່ງມັກຈະຖືກຜູກຕິດກັບລັດແຄລິຟໍເນຍ (California) ແລະ ພາສາອັງກິດແບບອົດສະຕຣາລີ ລວມເຖິງນິວຊີແລນ, ແລະ ມັນເຮັດໜ້າທີ່ສຳຄັນໃນການສົນທະນາແທ້ໆ. ມັນຖືກໃຊ້ເພື່ອຮັກສາຈັງຫວະການເວົ້າເວລາເລົ່າເລື່ອງ (“ຍັງບໍ່ຈົບເດີ, ຟັງຕໍ່”) ແລະ ກວດເບິ່ງວ່າຜູ້ຟັງຍັງຕິດຕາມຢູ່. ຈາກການວັດແທກສຽງຂອງຜູ້ເວົ້າໃນເຂດຄາລິຟໍເນຍຕອນໃຕ້ ເຊິ່ງເປັນຕົ້ນກຳເນີດຂອງພາບຈຳນີ້, ພົບວ່າສຽງຂຶ້ນສູງໃນປະໂຫຍກບອກເລົ່າຂອງເຂົາເຈົ້າ ຈະເລີ່ມຂຶ້ນຊ້າກວ່າ ແລະ ປີນຂຶ້ນໜ້ອຍກວ່າສຽງຂຶ້ນສູງທີ່ໃຊ້ໃນປະໂຫຍກຄຳຖາມ. ໝາຍຄວາມວ່າມີສອງທຳນອງສຽງ ເຊິ່ງທັງສອງທິດທາງຊີ້ຂຶ້ນເທິງ, ແຕ່ຍັງຄົງແຍກອອກຈາກກັນຢ່າງເປັນລະບົບ.
ແຕ່ສຳລັບຄົນທີ່ກຳລັງຮຽນພາສາອັງກິດ, ການໃຊ້ uptalk ໂດຍບັງເອີນນັ້ນ ບໍ່ມີລະບົບແບບນີ້ເລີຍ. ເມື່ອສຽງຂຶ້ນສູງເກີດຈາກກົດທີ່ວ່າ “ຄຳຖາມຕ້ອງສຽງສູງ” ທີ່ຖືກນຳມາໃຊ້ແບບສຸ່ມໆ, ຫຼື ເກີດຈາກພາສາແມ່ທີ່ມັກຈະຍົກສຽງຂຶ້ນໃນຕອນທ້າຍຂອງທຸກວະລີ, ມັນຈະເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກບອກເລົ່າຂອງເຈົ້າບໍ່ມີຮູບແບບທີ່ຊັດເຈນ, ແລະ ຫູຂອງຜູ້ຟັງກໍ່ຈະມີການສະດຸດຕະຫຼອດວ່າ: ມື້ກີ້ນີ້ແມ່ນຄຳຖາມບໍ່? ໃນກອງປະຊຸມ, The numbers look good? ຈະເປັນການເຊື້ອເຊີນໃຫ້ບາງຄົນຕອບ ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າພຽງແຕ່ຢາກໃຫ້ຄວາມໝັ້ນໃຈຊື່ໆ. ຖ້າໃຊ້ລຽງຕິດກັນໃນຕອນແນະນຳຕົວ, ສຽງທີ່ລອຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆນັ້ນ ຈະເຮັດໃຫ້ຟັງເບິ່ງຄືກັບວ່າເຈົ້າກຳລັງຂໍການອະນຸມັດໃນທຸກໆປະໂຫຍກ.
ວິທີແກ້ແມ່ນເປັນໄປຕາມກົນໄກ ແລະ ມັນຄືວິທີແກ້ດຽວກັນກັບການລົງສຽງຕໍ່າໃນຄຳຖາມ Wh-: ໄປຫາພະຍາງສຸດທ້າຍທີ່ຖືກເນັ້ນ (stressed syllable) ແລ້ວກົດສຽງລົງຕໍ່າ. ສຳລັບການກວດສອບແບບໄວໆ, ລອງອັດສຽງຕົນເອງສະຫຼຸບເລື່ອງລາວໃນມື້ນີ້ຈັກ 5 ປະໂຫຍກ, ແລ້ວລອງນັບເບິ່ງວ່າມີຈັກປະໂຫຍກທີ່ສຽງຕອນທ້າຍລອຍຂຶ້ນໄປໃນອາກາດ. ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ມີນິໄສນີ້ ມັກຈະຕົກໃຈເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຕົນເອງໃນວິດີໂອອັດສຽງ.
ລາຍການ, ທາງເລືອກ, ແລະ ປະໂຫຍກ Tag
ສຽງຂຶ້ນສູງໝາຍເຖິງປະໂຫຍກນັ້ນຍັງເປີດຢູ່ (ຍັງບໍ່ຈົບ). ສຽງລົງຕໍ່າໝາຍເຖິງມັນປິດລົງແລ້ວ (ສິ້ນສຸດ). ທຸກຮູບແບບໃນບົດຄວາມນີ້ ແມ່ນເກີດຈາກສອງສັນຍານນີ້ ທີ່ໄປຕົກຢູ່ໃນຈຸດທີ່ຕ່າງກັນ.
ເລີ່ມຈາກການບອກເປັນລາຍການ. ແຕ່ລະລາຍການກ່ອນໜ້າລາຍການສຸດທ້າຍ ຈະຂຶ້ນສຽງສູງ; ສ່ວນລາຍການສຸດທ້າຍຈະລົງສຽງຕໍ່າ. We need eggs↗, milk↗, butter↗, and bread↘. ທຸກໆສຽງຂຶ້ນສູງບອກວ່າ “ຍັງມີອີກ”, ແລະ ສຽງລົງຕໍ່າສຸດທ້າຍບອກວ່າ “ຈົບແລ້ວ”. ຖ້າເຈົ້າຍັງສືບຕໍ່ຂຶ້ນສຽງສູງໃນລາຍການສຸດທ້າຍ ຜູ້ຟັງກໍ່ຈະລໍຖ້າຟັງສິ່ງທີສີ່ທີ່ບໍ່ເຄີຍມາຮອດ. ສຽງລົງຕໍ່າຄືສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ເຂົາເຈົ້າຢຸດລໍຖ້າຟັງ.
ຄຳຖາມແບບໃຫ້ເລືອກ ກໍ່ໃຊ້ເຫດຜົນດຽວກັນ. Do you want coffee↗ or tea↘? ສຽງຂຶ້ນສູງຢູ່ຄຳວ່າ coffee ເປີດຊຸດທາງເລືອກ, ແລະ ສຽງລົງຕໍ່າຢູ່ຄຳວ່າ tea ປິດຊຸດທາງເລືອກນັ້ນ: ມີສອງທາງເລືອກ, ເລືອກເອົາອັນໜຶ່ງ. ແຕ່ຖ້າປ່ຽນຕອນທ້າຍໃຫ້ຂຶ້ນສຽງສູງແທນ, or tea?↗, ຄຳຖາມຈະປ່ຽນປະເພດໄປເລີຍ. ມັນຈະກາຍເປັນຄຳຖາມ Yes/no ທີ່ຖາມວ່າເຈົ້າຕ້ອງການຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງຫຼືບໍ່, ແລະ ຄຳຕອບຕອນນີ້ສາມາດເປັນພຽງ no ກໍ່ໄດ້. ພະນັກງານເສີບໄດ້ຍິນຄວາມແຕກຕ່າງ ແລະ ຈະຕອບສະໜອງຕ່າງກັນ: ແບບທີ່ລົງສຽງຕໍ່າ ເຈົ້າຈະໄດ້ເຄື່ອງດື່ມໜຶ່ງໃນສອງຢ່າງນັ້ນ, ສ່ວນແບບທີ່ຂຶ້ນສຽງສູງ ເຈົ້າຈະໄດ້ຮັບຄຳຕອບວ່າ ເອົາ ຫຼື ບໍ່ເອົາ.
Tag questions ຫລື ຄຳຖາມຫ້ອຍທ້າຍ ແມ່ນບ່ອນທີສາມທີ່ຫຼັກການເປີດ/ປິດນີ້ຖືກນຳມາໃຊ້ຢ່າງເຕັມທີ່. You’ve met before, haven’t you? ດ້ວຍ tag ທີ່ລົງສຽງຕໍ່າ, ໝາຍຄວາມວ່າເຈົ້າຂ້ອນຂ້າງໝັ້ນໃຈ ແລະ ລໍຖ້າໃຫ້ເຂົາເຈົ້າເຫັນດີນຳ; ມັນເຮັດໜ້າທີ່ຄືກັບປະໂຫຍກບອກເລົ່າ ທີ່ສວມຮອຍເປັນຄຳຖາມນ້ອຍໆເພື່ອຄວາມສຸພາບ. ແຕ່ດ້ວຍ tag ທີ່ຂຶ້ນສຽງສູງ, ໝາຍຄວາມວ່າເຈົ້າບໍ່ໝັ້ນໃຈ ແລະ ຕ້ອງການການຢືນຢັນແທ້ໆ. ຄຳສັບຄືກັນແທ້ໆ. ແຕ່ທິດທາງຂອງສຽງເປັນຕົວຕັດສິນວ່າເຈົ້າກຳລັງບອກ ຫຼື ກຳລັງຖາມ, ແລະ ຄົນທີ່ໃຊ້ພາສາອັງກິດກໍ່ອ່ານຄວາມໝາຍນີ້ອອກໄດ້ທັນທີ.
ປະໂຫຍກສຳລັບຝຶກຊ້ອມ
ໃນແຖວສ່ວນໃຫຍ່ ເຄື່ອງໝາຍວັກຕອນຈະບອກທຳນອງສຽງໃຫ້ເຈົ້າຮູ້: ໝາຍຈໍ້າເມັດ (periods) ຕ້ອງລົງສຽງຕໍ່າ, ໝາຍຖາມ (question marks) ຕ້ອງຂຶ້ນສຽງສູງສຳລັບຄຳຖາມ Yes/no ແລະ ລົງສຽງຕໍ່າສຳລັບຄຳຖາມ Wh-. ມີສອງແຖວທີ່ນອກເໜືອຈາກນີ້: ປະໂຫຍກລາຍການໃນແຖວທີ 4 ຂຶ້ນສຽງສູງທຸກໆລາຍການ ຈົນກວ່າຈະລົງສຽງຕໍ່າຢູ່ຄຳວ່າ bread, ແລະ ຄຳຖາມແບບໃຫ້ເລືອກໃນແຖວທີ 5 ຂຶ້ນສຽງສູງຢູ່ຄຳວ່າ coffee ແລະ ລົງສຽງຕໍ່າຢູ່ຄຳວ່າ tea. ຫຼາຍແຖວຖືກຈັບຄູ່ກັນ: ໃຊ້ຄຳສັບດຽວກັນແຕ່ເວົ້າສອງຮອບ, ອອກສຽງຮອບລະແບບ, ເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າໄດ້ຍິນສອງທຳນອງສຽງປຽບທຽບກັນ ເຊິ່ງຈະເຮັດໃຫ້ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ຕິດຫູ. ໃຫ້ອ່ານອອກສຽງແຕ່ລະແຖວສອງຄັ້ງ. ພະຍາງທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍຄືຈັງຫວະທີ່ເນັ້ນສຽງ (stressed beats); ການເຄື່ອນໄຫວຂອງສຽງເລີ່ມຕົ້ນຈາກພະຍາງສຸດທ້າຍຂອງແຕ່ລະວະລີ ແລະ ລາກຍາວໄປຈົນກວ່າຈະຈົບປະໂຫຍກ.
- You're leaving. You're leaving? You're LEAV-ing. You're LEAV-ing?
- Are you coming with us? Are you COM-ing with us?
- Where did you park the car? Where did you park the CAR?
- We need eggs, milk, butter, and bread. We need EGGS, MILK, BUT-ter, and BREAD.
- Do you want coffee, or tea? Do you want COFF-ee, or TEA?
- You've met before, haven't you? You've MET before, HAV-ent you?
- Sorry? Sorry. SOR-ry? SOR-ry.
- He's a doctor. He's a doctor? He's a DOC-tor. He's a DOC-tor?
- Can you send it today? Can you SEND it to-DAY?
- The numbers look good. The NUM-bers look GOOD.
(ເຈົ້າກຳລັງຈະໄປ. / ເຈົ້າກຳລັງຈະໄປຫວະ?)
(ເຈົ້າຈະໄປນຳພວກເຮົາບໍ່?)
(ເຈົ້າຈອດລົດໄວ້ໃສ?)
(ພວກເຮົາຕ້ອງການໄຂ່, ນົມ, ເນີຍ, ແລະ ເຂົ້າຈີ່.)
(ເຈົ້າຢາກໄດ້ກາເຟ ຫຼື ຊາ?)
(ພວກເຈົ້າເຄີຍພົບກັນມາກ່ອນແລ້ວ ແມ່ນບໍ່?)
(ຂໍໂທດເດີ, ເວົ້າໃໝ່ດຸ? / ຂ້ອຍຂໍໂທດ.)
(ລາວເປັນທ່ານໝໍ. / ລາວເປັນທ່ານໝໍຫວະ?)
(ເຈົ້າສົ່ງໃຫ້ມື້ນີ້ໄດ້ບໍ່?)
(ຕົວເລກເບິ່ງຄືຈະອອກມາດີ.)
ແຖວທີ 6 ແມ່ນອັນທີ່ໜ້າສົນໃຈ: ເຄື່ອງໝາຍຖາມຢູ່ບ່ອນນີ້ບໍ່ໄດ້ເປັນຕົວເລືອກທຳນອງສຽງ, ດັ່ງນັ້ນ ລອງເວົ້າມັນໜຶ່ງຮອບດ້ວຍການລົງສຽງຕໍ່າ (ເຈົ້າຄາດຫວັງຄຳຕອບວ່າແມ່ນ) ແລະ ອີກໜຶ່ງຮອບດ້ວຍການຂຶ້ນສຽງສູງ (ເຈົ້າບໍ່ໝັ້ນໃຈ). ແຖວທີ 9 ແມ່ນປະໂຫຍກຈາກພາກສ່ວນສຽງຂຶ້ນສູງ ທີ່ຖືກນຳມາເວົ້າໃຫ້ຖືກຕ້ອງ: ສຽງທີ່ປີນຂຶ້ນຢູ່ຄຳວ່າ today ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ມັນເປັນການຂໍຮ້ອງ ແທນທີ່ຈະເປັນຄຳສັ່ງ. ແຖວທີ 10 ແມ່ນການຝຶກເພື່ອຕ້ານກັບ uptalk. ຖ້າປະໂຫຍກຂອງເຈົ້າໂຄ້ງຂຶ້ນສູງຢູ່ຄຳວ່າ good, ສະແດງວ່າເຈົ້າໄດ້ພົບກັບນິໄສທີ່ບົດຄວາມນີ້ກຳລັງເວົ້າເຖິງແລ້ວ.
ບ່ອນທີ່ເຈົ້າອາດຈະເຄີຍໄດ້ຍິນມາກ່ອນແລ້ວ
- ການສຳພາດໃນວິທະຍຸ NPR
ທຸກໆຄຳຖາມ Wh- ຂອງຜູ້ຈັດລາຍການຈະລົງສຽງຕໍ່າ, ອັນແລ້ວອັນເລົ່າ, ເປັນເວລາໜຶ່ງຊົ່ວໂມງເຕັມ. What happened next? How did that feel? ບໍ່ມີອັນໃດທີ່ຟັງເບິ່ງບໍ່ສຸພາບເລີຍ. ນັ້ນຄືສຽງລົງຕໍ່າໃນຄຳຖາມ Wh- ທີ່ກຳລັງເຮັດໜ້າທີ່ໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງມັນ.
- ໜັງເລື່ອງ Clueless, ແລະ ການລໍ້ລຽນວັດທະນະທຳ "valley girl" ທຸກຮູບແບບ
ມຸກຕະລົກພາຍໃຕ້ພາບຈຳນີ້ກໍ່ຄື uptalk: ປະໂຫຍກບອກເລົ່າທີ່ສຽງລອຍຂຶ້ນຄືກັບຄຳຖາມ. ຖ້າລອງຕັດຄຳສະແລງ (slang) ອອກ, ມັນກໍ່ຄືຮູບແບບທຳນອງສຽງທີ່ຖືກລໍ້ລຽນນັ້ນເອງ, ບໍ່ແມ່ນຄຳສັບ.
- ພະນັກງານຕ້ອນຮັບເທິງຍົນ
Chicken↗ or pasta↘? ແມ່ນທຳນອງສຽງແບບທາງເລືອກ ທີ່ຖືກໃຊ້ເປັນຮ້ອຍໆຄັ້ງຕໍ່ຖ້ຽວບິນ. ທາງເລືອກທຳອິດຂຶ້ນສູງ, ທາງເລືອກທີສອງລົງຕໍ່າ, ເປັນການປິດຊຸດທາງເລືອກ.
- "Is that your final answer?"
ປະໂຫຍກເດັດຈາກລາຍການເກມໂຊເສດຖີ (Who Wants to Be a Millionaire) ນີ້ ຄືການຂຶ້ນສຽງສູງແບບຄຳຖາມ Yes/no ທີ່ຖືກຍືດຍາວອອກເພື່ອໃຫ້ເໝາະກັບລາຍການໂທລະພາບ. ການລາກສຽງຂຶ້ນຍາວໆນັ້ນຄືສິ່ງທີ່ສ້າງຄວາມຕື່ນເຕັ້ນ; ຖ້າໃຊ້ອອກສຽງແບບລົງຕໍ່າ ມັນຈະທຳລາຍຄວາມລຸ້ນລະທຶກຂອງລາຍການໄປເລີຍ.
ພາສາແມ່ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ຮັບມືກັບເລື່ອງນີ້ແນວໃດ
ການຈັດວາງສຽງໃນພາສາອັງກິດຈະຮູ້ສຶກເປັນທຳມະຊາດໜ້ອຍຫຼາຍສໍ່າໃດນັ້ນ ແມ່ນຂຶ້ນກັບວ່າພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າໃຊ້ວິທີໃດໃນການບອກວ່າເປັນປະໂຫຍກຄຳຖາມ. ບາງພາສາໃຊ້ທຳນອງສຽງ, ບາງພາສາໃຊ້ຄຳລົງທ້າຍ (particles), ບາງພາສາໃຊ້ການລົງທ້າຍກິລິຍາ. ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນຂໍ້ບົກພ່ອງ, ພຽງແຕ່ເປັນໄລຍະຫ່າງທີ່ແຕກຕ່າງກັນຈາກມາດຕະຖານຂອງພາສາອັງກິດ.
| ພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າ | ວິທີສ້າງຄຳຖາມໃນພາສານັ້ນ | ຈຸດທີ່ຕ້ອງເນັ້ນ |
|---|---|---|
| ສະເປນ (Spanish), ອີຕາລີ (Italian) | ຄຳຖາມ Yes/no ອາໄສພຽງສຽງຂຶ້ນສູງຢ່າງດຽວ; ຕຳແໜ່ງຄຳສັບມັກຈະບໍ່ປ່ຽນແປງ. ຄຳຖາມ Wh- ມັກຈະລົງສຽງຕໍ່າ, ເຖິງແມ່ນວ່າບາງສຳນຽງ (peninsular Spanish, northern Italian) ຈະຂຶ້ນສຽງສູງກໍ່ຕາມ. | ສຽງຂຶ້ນສູງໃນຄຳຖາມ Yes/no ສາມາດນຳມາໃຊ້ໄດ້ເກືອບສົມບູນ; ສິ່ງທີ່ຕ້ອງປັບຄືຂະໜາດ ເພາະສຽງຂຶ້ນສູງແບບອາເມລິກາຈະປີນຂຶ້ນໄປໄກກວ່າສິ່ງທີ່ຮູ້ສຶກວ່າສຸພາບໃນຕອນທຳອິດ. ຖ້າສຳນຽງຂອງເຈົ້າມັກຂຶ້ນສຽງສູງໃນຄຳຖາມ Wh-, ຈົ່ງຝຶກໃຫ້ຄຳຖາມ Wh- ໃນພາສາອັງກິດລົງສຽງຕໍ່າ. |
| ປອກຕຸຍການບຣາຊິນ (Brazilian Portuguese) | ຄຳຖາມ Yes/no ຖືກກຳນົດດ້ວຍທຳນອງສຽງລ້ວນໆ (Você vem?), ດັ່ງນັ້ນສຽງຂຶ້ນສູງຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ລຶ້ງເຄີຍຢູ່ແລ້ວ. | ລະວັງສຽງລົງຕໍ່າ. ຄຳຖາມ Wh- ແລະ ລາຍການສຸດທ້າຍຄວນຈະກົດສຽງລົງໃຫ້ສຸດ; ຖ້າລົງສຽງແຄ່ລະດັບກາງໆ ມັນຈະຟັງເບິ່ງຄືຍັງເວົ້າບໍ່ຈົບໃນພາສາອັງກິດ. |
| ຝຣັ່ງ (French) | ຄຳຖາມ Yes/no ໃນຊີວິດປະຈຳວັນໃຊ້ພຽງສຽງຂຶ້ນສູງ (Tu viens?). ພາສາຝຣັ່ງຍັງມັກຍົກສຽງຕອນທ້າຍຂອງເກືອບທຸກວະລີຂຶ້ນກາງປະໂຫຍກອີກດ້ວຍ. | ການຍົກສຽງຂຶ້ນກາງປະໂຫຍກຈົນຕິດເປັນນິໄສນັ້ນຄືກັບດັກ: ຖ້າເອົາມາໃຊ້ໃນພາສາອັງກິດ ມັນຈະກະຈາຍສຽງຂຶ້ນສູງນ້ອຍໆໄປທົ່ວປະໂຫຍກບອກເລົ່າ ເຮັດໃຫ້ກາຍເປັນ uptalk. ເກັບສຽງຂຶ້ນສູງໄວ້ໃຊ້ສະເພາະກັບຄຳຖາມ Yes/no ແທ້ໆກໍ່ພໍ. |
| ເຢຍລະມັນ (German) | ເປັນລະບົບທີ່ໃກ້ຄຽງທີ່ສຸດໃນຕາຕະລາງນີ້: ຄຳຖາມ Yes/no ຂຶ້ນສຽງສູງ, ຄຳຖາມ Wh- ມັກຈະລົງສຽງຕໍ່າ. ການຂຶ້ນສຽງສູງແບບສຸພາບໃນຄຳຖາມ Wh- ກໍ່ພົບໄດ້ທົ່ວໄປ. | ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນໃຊ້ໄດ້ເລີຍ. ຮັກສາການຂຶ້ນສຽງສູງໃນຄຳຖາມ Wh- ໄວ້ເປັນວິທີປັບສຽງໃຫ້ອ່ອນໂຍນແບບຕັ້ງໃຈ ແທນທີ່ຈະໃຊ້ເປັນມາດຕະຖານ; ສຽງລົງຕໍ່າໃນຄຳຖາມ Wh- ຂອງພາສາອັງກິດນັ້ນຖືວ່າເປັນກາງຢູ່ແລ້ວ. |
| ຈີນກາງ (Mandarin), ກວາງຕຸ້ງ (Cantonese) | ລະດັບສຽງ (pitch) ຕ້ອງເຮັດໜ້າທີ່ບອກວັນນະຍຸດໃນແຕ່ລະພະຍາງ; ປະໂຫຍກຄຳຖາມຕ້ອງເພິ່ງພາຄຳລົງທ້າຍຢ່າງໜັກ (ເຊັ່ນ 吗 ໃນພາສາຈີນກາງ), ເຖິງແມ່ນວ່າພາສາກວາງຕຸ້ງຈະສາມາດຖາມດ້ວຍການຂຶ້ນສຽງສູງຕອນທ້າຍລ້ວນໆກໍ່ຕາມ. | ພາສາອັງກິດອາໄສລະດັບສຽງເພື່ອເຮັດໜ້າທີ່ທາງໄວຍາກອນຕະຫຼອດທັງປະໂຫຍກ ເຊິ່ງເປັນໜ້າທີ່ທີ່ພາສາຈີນກາງມອບໃຫ້ຄຳລົງທ້າຍເຮັດ. ຈົ່ງສ້າງການເຄື່ອນໄຫວຂອງສຽງໃນຕອນທ້າຍແບບຕັ້ງໃຈ ໃຫ້ໃຫຍ່ກວ່າທີ່ຮູ້ສຶກວ່າເປັນທຳມະຊາດ ໂດຍເລີ່ມຈາກພະຍາງສຸດທ້າຍທີ່ຖືກເນັ້ນ. ຄຳຖາມ Yes/no ທີ່ລົງທ້າຍດ້ວຍສຽງພຽງໆ ຄືຂໍ້ຜິດພາດທີ່ພົບເຫັນເລື້ອຍທີ່ສຸດ. |
| ຍີ່ປຸ່ນ (Japanese) | ຄຳຖາມຈົບດ້ວຍ か, ຫຼື ໃນການເວົ້າແບບເປັນກັນເອງອາດຈະມີການຂຶ້ນສຽງສູງເລັກນ້ອຍໃນພະຍາງສຸດທ້າຍ. ຊ່ວງຂອງລະດັບສຽງ (Pitch range) ຍັງຄົງແຄບຢູ່. | ເລີ່ມເຄື່ອນໄຫວສຽງໃຫ້ໄວຂຶ້ນ ແລະ ປ່ອຍໃຫ້ມັນໄຫຼໄປ. ສຽງຂຶ້ນສູງໃນພາສາອັງກິດເລີ່ມຈາກພະຍາງສຸດທ້າຍທີ່ຖືກເນັ້ນ ແລ້ວເລື່ອນໄປຈົນຈົບ, ບໍ່ແມ່ນການສະບັດສຽງໃນຕົວອັກສອນສຸດທ້າຍ. ເປີດຊ່ວງສຽງໃຫ້ກວ້າງກວ່າຈຸດທີ່ເຈົ້າຮູ້ສຶກວ່າສຸພາບ. |
| ເກົາຫຼີ (Korean) | ພາສາເກົາຫຼີແບບສຸພາບມີການແຍກປະໂຫຍກບອກເລົ່າອອກຈາກຄຳຖາມ ດ້ວຍທຳນອງສຽງຕອນທ້າຍຢູ່ແລ້ວ (가요. vs 가요?), ແລະ ຄຳຖາມ Wh- ໃນພາສາເກົາຫຼີກໍ່ມັກຈະລົງສຽງຕໍ່າ ຄ້າຍຄືກັບພາສາອັງກິດ. | ໄວຍາກອນຂອງການເຄື່ອນໄຫວສຽງນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ຄຸ້ນເຄີຍ; ແຕ່ຕຳແໜ່ງ ແລະ ຂະໜາດແມ່ນສິ່ງໃໝ່. ໃຫ້ເລີ່ມການເຄື່ອນໄຫວຈາກພະຍາງສຸດທ້າຍທີ່ຖືກເນັ້ນ ແທນທີ່ຈະເປັນພະຍາງສຸດທ້າຍຂອງປະໂຫຍກ, ແລະ ເຮັດໃຫ້ການເຄື່ອນໄຫວໃຫຍ່ກວ່າທີ່ຮູ້ສຶກວ່າເປັນທຳມະຊາດ. ສ່ວນການລົງສຽງຕໍ່າໃນຄຳຖາມ Wh- ແມ່ນລຶ້ງເຄີຍຢູ່ແລ້ວ. |
| ຮິນດີ (Hindi) | ຄຳຖາມ Yes/no ຈະໝາຍດ້ວຍສຽງຂຶ້ນສູງ (ມັກຈະໃຊ້ຄູ່ກັບຄຳວ່າ kyā), ແລະ ພາສາອັງກິດແບບອິນເດຍກໍ່ມັກຈະຮັກສາສຽງຂຶ້ນສູງໄວ້ໃນຫຼາຍໆຈຸດ ທີ່ພາສາອັງກິດແບບອາເມລິກາຈະລົງສຽງຕໍ່າ. | ຈຸດທີ່ຕ້ອງເນັ້ນຄືສຽງລົງຕໍ່າ: ໃນຄຳຖາມ Wh-, ຕອນທ້າຍປະໂຫຍກບອກເລົ່າ, ລາຍການສຸດທ້າຍ. ເກັບສຽງຂຶ້ນສູງໄວ້ໃຊ້ສຳລັບຄຳຖາມ Yes/no ເທົ່ານັ້ນ ກໍ່ຈະຊ່ວຍແກ້ບັນຫາໄດ້ເກືອບໝົດແລ້ວ. |
| ອິນໂດເນເຊຍ (Indonesian), ມາເລ (Malay), ຕາກາລັອກ (Tagalog) | ຄຳຖາມຈະເພິ່ງພາຄຳລົງທ້າຍ (-kah, apakah; ພາສາຕາກາລັອກ ba) ບວກກັບການຂຶ້ນສຽງສູງ. | ສຽງຂຶ້ນສູງສາມາດນຳມາໃຊ້ໄດ້ເລີຍ; ແຕ່ສຽງລົງຕໍ່າຕ້ອງໄດ້ຝຶກຊ້ອມ. ໃຫ້ຈົບປະໂຫຍກບອກເລົ່າ ແລະ ຄຳຖາມ Wh- ດ້ວຍການກົດສຽງລົງຕໍ່າແທ້ໆ ແທນທີ່ຈະຮັກສາໄວ້ໃນລະດັບກາງໆ. |
| ລາວ (Lao), ໄທ (Thai) | ເປັນພາສາທີ່ມີສຽງວັນນະຍຸດ, ໂດຍມີຄຳລົງທ້າຍ (ເຊັ່ນ: ບໍ່, ບໍ, ຫວະ, ຫຍັງ) ເຮັດໜ້າທີ່ຖາມ. ລະດັບສຽງໃນຕອນທ້າຍຂອງປະໂຫຍກສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຖືກກຳນົດໂດຍສຽງວັນນະຍຸດຂອງຄຳສັບນັ້ນແລ້ວ. | ຄືກັນກັບພາສາຈີນກາງ: ການປ່ຽນລະດັບສຽງທ້າຍປະໂຫຍກແບບຊັດເຈນເປັນສິ່ງໃໝ່ສຳລັບເຈົ້າ. ໃຫ້ຝຶກການຂຶ້ນສຽງສູງ ແລະ ລົງສຽງຕໍ່າແບບກວ້າງໆ ດ້ວຍປະໂຫຍກສັ້ນໆກ່ອນ ເພາະມັນເປັນບ່ອນທີ່ເຈົ້າຈະໄດ້ຍິນສຽງຕົນເອງຢ່າງຊັດເຈນ. |
ຄຳຖາມຈາກຜູ້ອ່ານ
ບໍ່. ມີພຽງແຕ່ຄຳຖາມ Yes/no ເທົ່ານັ້ນທີ່ໃຊ້ສຽງຂຶ້ນສູງເປັນຫຼັກ (Are you coming? ↗). ຄຳຖາມທີ່ຂຶ້ນຕົ້ນດ້ວຍ who, what, where, when, why, ຫຼື how ຈະຈົບດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າ, ເຊິ່ງເປັນສຽງລົງຕໍ່າແບບດຽວກັບທີ່ໃຊ້ໃນປະໂຫຍກບອກເລົ່າ (Where did you park? ↘). ການແຍກທຳນອງສຽງເປັນສອງແບບນີ້ ແມ່ນຫົວໃຈຫຼັກຂອງການອອກສຽງປະໂຫຍກຄຳຖາມໃນພາສາອັງກິດ, ແລະ ການນຳໃຊ້ສຽງຂຶ້ນສູງກັບທຸກໆຄຳຖາມ ກໍ່ແມ່ນໜຶ່ງໃນນິໄສທີ່ພົບເຫັນຫຼາຍທີ່ສຸດສຳລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນເຈົ້າຂອງພາສາ.
ຖ້າເປັນຄຳຖາມ Wh- ຈະບໍ່ຖືວ່າບໍ່ສຸພາບເລີຍ, ຢູ່ບ່ອນນີ້ການລົງສຽງຕໍ່າຄືທຳນອງມາດຕະຖານທີ່ເປັນກາງ ເຊິ່ງນັກສຳພາດ ແລະ ທ່ານໝໍໃຊ້ກັນຕະຫຼອດໝົດມື້. ແຕ່ຖ້າເປັນຄຳຖາມ Yes/no ການລົງສຽງຕໍ່າຈະປ່ຽນຄວາມໝາຍໄດ້ແທ້: Can you send it today. ທີ່ເວົ້າດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າ ຈະຟັງຄືກັບເປັນຄຳສັ່ງຫຼາຍກວ່າການຂໍຮ້ອງ, ນີ້ຄືເຫດຜົນວ່າເປັນຫຍັງສຽງຂຶ້ນສູງຈຶ່ງສຳຄັນຫຼາຍສຳລັບຄຳຖາມປະເພດນີ້.
Uptalk (ຫຼືທີ່ມັກເອີ້ນວ່າ high rising terminal) ແມ່ນນິໄສການລົງທ້າຍປະໂຫຍກບອກເລົ່າດ້ວຍສຽງທີ່ສູງຂຶ້ນ, ເຮັດໃຫ້ມັນຟັງເບິ່ງຄືກັບເປັນຄຳຖາມ. ມັນເປັນລັກສະນະການເວົ້າທີ່ມີຢູ່ຈິງຂອງເຈົ້າຂອງພາສາ, ໂດຍສະເພາະໃນລັດແຄລິຟໍເນຍ, ລວມເຖິງອົດສະຕຣາລີ ແລະ ນິວຊີແລນ, ເຊິ່ງມັນຖືກໃຊ້ເພື່ອຮັກສາຈັງຫວະການເວົ້າເວລາເລົ່າເລື່ອງ ແລະ ກວດເບິ່ງວ່າຜູ້ຟັງຍັງຕິດຕາມຢູ່. uptalk ຂອງເຈົ້າຂອງພາສາແມ່ນມີລະບົບ; ແຕ່ uptalk ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍບັງເອີນຈາກການໃຊ້ກົດ “ຄຳຖາມຕ້ອງສຽງສູງ” ກັບທຸກໆປະໂຫຍກນັ້ນບໍ່ມີລະບົບ, ແລະ ມັນມັກຈະຖືກແປຄວາມໝາຍວ່າເປັນຄວາມບໍ່ແນ່ໃຈ.
ທິດທາງຂອງສຽງປ່ຽນຄວາມໝາຍ. You’ve met before, haven’t you? ຖ້າ tag ລົງສຽງຕໍ່າ ໝາຍຄວາມວ່າເຈົ້າຂ້ອນຂ້າງໝັ້ນໃຈ ແລະ ຄາດຫວັງໃຫ້ເຂົາເຈົ້າເຫັນດີນຳ; ມັນເຮັດໜ້າທີ່ຄືກັບປະໂຫຍກບອກເລົ່າ. ແຕ່ຖ້າ tag ຂຶ້ນສຽງສູງ ໝາຍຄວາມວ່າເຈົ້າບໍ່ຮູ້ແທ້ໆ ແລະ ຕ້ອງການການຢືນຢັນ; ມັນເຮັດໜ້າທີ່ຄືກັບຄຳຖາມແທ້ໆ. ຄົນທີ່ຟັງພາສາອັງກິດຈະເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍນີ້ໄດ້ໃນທັນທີ.
ຄຳຖາມ Wh- ທີ່ຂຶ້ນສຽງສູງມີຄວາມໝາຍສະເພາະໃນພາສາອັງກິດຢູ່ແລ້ວ: ມັນຄືຄຳຖາມທວນຄືນ (echo question), ໃຊ້ເພື່ອຂໍໃຫ້ບາງຄົນເວົ້າຄືນອີກຄັ້ງ ຫຼື ສະແດງຄວາມບໍ່ຢາກເຊື່ອ. ຖ້າເຈົ້າຂຶ້ນສຽງສູງໃນທຸກໆຄຳຖາມ Wh-, ຜູ້ຟັງອາດຈະຮູ້ສຶກວ່າເຈົ້າກຳລັງຂໍໃຫ້ເຂົາເຈົ້າເວົ້າຄືນໃໝ່ຕະຫຼອດ, ຫຼື ຟັງຄືກັບວ່າເຈົ້າບໍ່ໝັ້ນໃຈ, ແທນທີ່ຈະເປັນຄຳຖາມແບບເປັນກາງຕາມທີ່ເຈົ້າຕັ້ງໃຈໄວ້.
ໃຫ້ຝຶກເປັນຄູ່ ໂດຍໃຊ້ຄຳສັບດຽວກັນກັບສອງທຳນອງສຽງ: ເວົ້າວ່າ You’re leaving. ດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າ, ຈາກນັ້ນເວົ້າວ່າ You’re leaving? ດ້ວຍສຽງຂຶ້ນສູງ, ຈົນກວ່າເຈົ້າຈະຮູ້ສຶກວ່າທັງສອງທິດທາງນີ້ເປັນປະໂຫຍກທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໃຫ້ຝຶກແຍກປະເພດໂດຍກົງ: ຝຶກຄຳຖາມ Yes/no 5 ຂໍ້ດ້ວຍສຽງຂຶ້ນສູງ, ແລະ ຄຳຖາມ Wh- 5 ຂໍ້ດ້ວຍສຽງລົງຕໍ່າ. ລອງອັດສຽງຕົນເອງແລ້ວຟັງສະເພາະຕອນທ້າຍ; ພະຍາງສຸດທ້າຍທີ່ຖືກເນັ້ນ ຄວນຈະມີການເຄື່ອນໄຫວຂອງສຽງທີ່ຊັດເຈນ, ລົງຕໍ່າສຳລັບຄຳຖາມ Wh- ແລະ ປະໂຫຍກບອກເລົ່າ, ຂຶ້ນສູງສຳລັບຄຳຖາມ Yes/no. ສຽງລົງທ້າຍທີ່ພຽງໆ ຫຼື ຟັງລອຍໆ ແມ່ນຂໍ້ຜິດພາດທີ່ພົບໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ.
ເລືອກຄຳຖາມ Yes/no ໜຶ່ງຂໍ້ ແລະ ຄຳຖາມ Wh- ໜຶ່ງຂໍ້ທີ່ເຈົ້າເວົ້າທຸກໆມື້ (ເຊັ່ນ Can we push the meeting? ແລະ What’s the timeline? ກໍ່ໄດ້) ແລ້ວນຳມາຝຶກເປັນຄູ່, ຂຶ້ນສຽງສູງແລ້ວກໍ່ລົງສຽງຕໍ່າ, ຈົນກວ່າການແຍກສອງສຽງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍອັດຕະໂນມັດ. ເຮົາບໍ່ສາມາດມາຄວບຄຸມລະດັບສຽງທຸກຄັ້ງໃນຂະນະທີ່ກຳລັງສົນທະນາຕົວຈິງໄດ້; ທິດທາງຂອງສຽງຈະຕ້ອງຖືກຝຶກມາແລ້ວລ່ວງໜ້າ. ເມື່ອໃດທີ່ເຈົ້າສາມາດເວົ້າຄູ່ຄຳຖາມນີ້ໄດ້ແບບອັດຕະໂນມັດ, ເຈົ້າກໍ່ຈະມີມາດຕະຖານໃນຫູ ເຊິ່ງສາມາດເອົາໄປກວດສອບກັບທຸກໆຄຳຖາມອື່ນໆໄດ້.
