ລອງເວົ້າປະໂຫຍກນີ້ອອກສຽງໃນຄວາມໄວປົກກະຕິ: I would have gone to the store. ຈາກນັ້ນລອງສັງເກດເບິ່ງວ່າສຽງຂອງເຈົ້າໃຊ້ເວລາໄປກັບຄຳໃດແດ່. ຖ້າເຈົ້າໃຫ້ຈັງຫວະທັງເຈັດຄຳເທົ່າກັນແລະຊັດເຈນ ເຈົ້າຈະຟັງຄືກັບສຽງປະກາດໃນສະຖານີລົດໄຟ. ຄົນອາເມລິກາຈະເນັ້ນສຽງໜັກພຽງແຕ່ສອງຄຳຄື GONE ແລະ STORE ແລະ ປ່ອຍໃຫ້ອີກຫ້າຄຳທີ່ເຫຼືອລວມເຂົ້າກັນເປັນສຽງຜ່ານ: I’d-əv GONE-tə-thə STORE ເຊິ່ງຟັງຄືກັບເປັນຄຳດຽວ. ປະໂຫຍກນີ້ບໍ່ໄດ້ໄວຂຶ້ນຍ້ອນການຕັດຄຳໃດໜຶ່ງຖິ້ມ. ແຕ່ມັນໄວຂຶ້ນຍ້ອນການບີບອັດຄຳທີ່ບໍ່ສຳຄັນເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງຄຳທີ່ສຳຄັນ.
ການບີບອັດນັ້ນຄືກົນໄກສຳຄັນຂອງຈັງຫວະພາສາອັງກິດແບບອາເມລິກາ ແລະ ມັນມີຊື່ເອີ້ນ. ພາສາອັງກິດເປັນພາສາປະເພດ stress-timed (ກຳນົດເວລາດ້ວຍການເນັ້ນສຽງ): ມັນຈະຮ້ອຍລຽງປະໂຫຍກດ້ວຍພະຍາງທີ່ຖືກເນັ້ນສຽງພຽງບໍ່ເທົ່າໃດຄຳ, ພະຍາຍາມຮັກສາຈັງຫວະຂອງຄຳເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ, ແລະ ຍືດຫຼືບີບອັດທຸກຢ່າງທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງກາງເພື່ອຮັກສາຈັງຫວະໃຫ້ຄົງທີ່. ຫຼາຍໆພາສາໃນໂລກລວມທັງພາສາລາວເຮັດໃນສິ່ງທີ່ກົງກັນຂ້າມ. ພວກມັນເປັນພາສາປະເພດ syllable-timed (ກຳນົດເວລາດ້ວຍພະຍາງ): ທຸກໆພະຍາງຈະໄດ້ຮັບຄວາມຍາວໃກ້ຄຽງກັນ ຄືກັບລູກປັດທີ່ມີຂະໜາດເທົ່າກັນໃນສາຍຄໍ. ທັງສອງແບບລ້ວນແຕ່ເປັນວິທີປົກກະຕິໃນການໃຊ້ພາສາ. ແຕ່ຖ້າເຈົ້າເອົາຈັງຫວະການເວົ້າແບບ syllable-timed ມາໃຊ້ກັບພາສາອັງກິດ ເຖິງເຈົ້າຈະອອກສຽງສະຫຼະແລະພະຍັນຊະນະຖືກຕ້ອງທຸກຕົວ ເຈົ້າກໍ່ຍັງຈະຟັງຄືຄົນຕ່າງຊາດຢູ່ດີ ເພາະວ່າ ຈັງຫວະ ມັນຜິດ. ຈັງຫວະ, ບໍ່ແມ່ນສະຫຼະ, ມັກຈະເປັນສິ່ງທີ່ເຈົ້າຂອງພາສາຮູ້ສຶກໄດ້ເມື່ອພວກເຂົາບໍ່ສາມາດບອກໄດ້ແທ້ໆວ່າເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງຟັງແລ້ວບໍ່ຄືເຈົ້າຂອງພາສາ.
ນີ້ຄືພີ່ນ້ອງຂອງ word stress ໃນລະດັບປະໂຫຍກ. Word stress ເປັນຕົວຕັດສິນວ່າພະຍາງໃດຈະຊະນະ ພາຍໃນ ຄຳໜຶ່ງຄຳ; ສ່ວນຈັງຫວະປະໂຫຍກຈະຕັດສິນວ່າ ຄຳໃດ ຈະຊະນະພາຍໃນປະໂຫຍກ, ແລະ ຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນກັບຄຳທີ່ເສຍໄຊ. ທັງສອງຢ່າງນີ້ເຮັດວຽກເທິງກົນໄກດຽວກັນ (ຄຳໜຶ່ງຈະໂດດເດັ່ນຂຶ້ນມາໃນຂະນະທີ່ທຸກຢ່າງອ້ອມຂ້າງມັນຈະຖືກຫຍໍ້ລົງກາຍເປັນ ສຽງ schwa), ພຽງແຕ່ຂະຫຍາຍຈາກລະດັບຄຳມາເປັນລະດັບປະໂຫຍກທັງໝົດ.
ພາສາອັງກິດເປັນພາສາປະເພດ stress-timed: ມັນຈະເນັ້ນພຽງແຕ່ບາງພະຍາງໃນແຕ່ລະປະໂຫຍກ, ຮັກສາຈັງຫວະໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ, ແລະ ບີບອັດພະຍາງທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນສຽງຊຶ່ງຢູ່ລະຫວ່າງກາງເພື່ອຮັກສາຈັງຫວະນັ້ນໄວ້. ຄຳທີ່ຮັບຈັງຫວະຄື ຄຳຫຼັກ (content words): ຄຳນາມ, ຄຳກຳມະ, ຄຳຄຸນນາມ, ແລະ ຄຳອື່ນໆທີ່ສື່ຄວາມໝາຍ. ສ່ວນຄຳທີ່ຖືກບີບອັດຄື ຄຳເຊື່ອມ (function words) ເຊັ່ນ: a, the, in, to, is, are, pronouns, ຊຶ່ງຈະຖືກຫຼຸດສຽງລົງເປັນສຽງ schwa ຫຼື ກາຍເປັນຄຳຫຍໍ້. ສຳລັບຜູ້ທີ່ເວົ້າພາສາປະເພດ syllable-timed ເຊັ່ນພາສາລາວ ມັກຈະໃຫ້ນ້ຳໜັກທຸກພະຍາງເທົ່າກັນ ຊຶ່ງຫູຄົນອາເມລິກາຈະຟັງແລ້ວຮູ້ສຶກວ່າມັນຮາບພຽງຫຼືຄືຫຸ່ນຍົນເຖິງແມ່ນວ່າແຕ່ລະສຽງຈະອອກຖືກຕ້ອງກໍ່ຕາມ. ວິທີແກ້ໄຂບໍ່ແມ່ນການອອກສຽງໃຫ້ຊັດເຈນຂຶ້ນ. ແຕ່ມັນຄືກົງກັນຂ້າມ: ປ່ອຍໃຫ້ຄຳນ້ອຍໆຖືກຫຼຸດສຽງລົງ, ແລະ ຮັກສາຈັງຫວະການເນັ້ນຄຳຫຼັກໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ.
stress-timing ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດແທ້
ລອງນຶກພາບເຄື່ອງກຳນົດຈັງຫວະ (metronome) ທີ່ກຳລັງດັງເປັນຈັງຫວະຊ້າໆແລະສະໝ່ຳສະເໝີ. ໃນພາສາອັງກິດ, ພະຍາງທີ່ຖືກເນັ້ນໃນປະໂຫຍກຈະພະຍາຍາມລົງໃຫ້ກົງກັບຈັງຫວະເຫຼົ່ານັ້ນ. ສ່ວນພະຍາງທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນສຽງຈະບໍ່ມີຈັງຫວະເປັນຂອງຕົນເອງ; ພວກມັນຕ້ອງເຂົ້າໄປແຊກຢູ່ໃນຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງສອງຈັງຫວະ, ບໍ່ວ່າມັນຈະມີຈັກພະຍາງກໍ່ຕາມ. ຖ້າມີພະຍາງທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນສອງພະຍາງໃນຊ່ອງຫວ່າງນັ້ນ? ເຈົ້າກໍ່ຕ້ອງເວົ້າມັນໄວຂຶ້ນ. ຖ້າມີຫ້າພະຍາງ? ເຈົ້າກໍ່ຕ້ອງເວົ້າມັນໃຫ້ໄວຂຶ້ນໄປອີກ. ຈັງຫວະຫຼັກຈະຮັກສາຄວາມໄວຂອງມັນໄວ້, ແລະ ພະຍາງທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງກາງຕ້ອງປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບພື້ນທີ່ທີ່ມີ.
ນີ້ຄືຕົວຢ່າງທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າເຂົ້າໃຈແຈ້ງ. ລອງອ່ານສີ່ປະໂຫຍກນີ້ອອກສຽງ ໂດຍຕົບໂຕະໜຶ່ງບາດເມື່ອຮອດຄຳທີ່ເປັນຕົວພິມໃຫຍ່, ແລະ ຮັກສາຈັງຫວະການຕົບໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ:
- BIRDS EAT WORMS.
- The BIRDS EAT the WORMS.
- The BIRDS will EAT the WORMS.
- The BIRDS will have EAT-en the WORMS.
ທຸກປະໂຫຍກມີການຕົບໂຕະສາມບາດເທົ່າກັນ. ຖ້າເຈົ້າຮັກສາຈັງຫວະການຕົບໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ, ແຕ່ລະປະໂຫຍກຈະໃຊ້ເວລາເວົ້າປະມານເທົ່າກັນ, ເຖິງແມ່ນວ່າປະໂຫຍກສຸດທ້າຍຈະມີຈຳນວນພະຍາງຫຼາຍກວ່າປະໂຫຍກທຳອິດເຖິງສອງເທົ່າກໍ່ຕາມ. ຄຳທີ່ເພີ່ມເຂົ້າມາບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກຍາວຂຶ້ນ. ແຕ່ພວກມັນຖືກບີບອັດເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຫວ່າງ. ການບີບອັດນັ້ນຄືເຄັດລັບທັງໝົດ, ແລະ ມັນເປັນເຫດຜົນວ່າເປັນຫຍັງປະໂຫຍກພາສາອັງກິດທີ່ຍາວໆ ແລະ ປະໂຫຍກສັ້ນໆ ຈຶ່ງສາມາດເວົ້າຈົບໄດ້ໃນລົມຫາຍໃຈດຽວກັນ.
ການບີບອັດແບບດຽວກັນນີ້ກໍ່ເກີດຂຶ້ນພາຍໃນຄຳສັບທີ່ຍາວໆເຊັ່ນກັນ. Comfortable ເປັນຄຳສີ່ພະຍາງໃນເຈ້ຍແຕ່ມັກຈະອອກສຽງພຽງສາມພະຍາງເມື່ອເວົ້າ, KUMF-ter-bul. Chocolate ຫຼຸດເຫຼືອພຽງ CHOK-lit, vegetable ເຫຼືອ VEJ-tuh-bul. ພາສາອັງກິດຈະບີບອັດສະເໝີໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີການເນັ້ນສຽງ, ບໍ່ວ່າຊ່ອງຫວ່າງນັ້ນຈະຢູ່ລະຫວ່າງສອງຄຳ ຫຼື ລະຫວ່າງສອງພະຍາງພາຍໃນຄຳດຽວກັນ.
ຂໍ້ຄວນລະວັງທີ່ຕ້ອງບອກຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ເພາະວ່າເລື່ອງນີ້ມັກຈະຖືກເວົ້າເກີນຈິງສະເໝີ. ເມື່ອນັກສັດທະສາດວັດແທກຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງການເນັ້ນສຽງດ້ວຍເຄື່ອງມື, ຊ່ອງຫວ່າງນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ ເທົ່າກັນແບບເປະໆ. ການເວົ້າໃນຊີວິດຈິງມັນບໍ່ໄດ້ເປັນລະບຽບຄືກັບເຄື່ອງກຳນົດຈັງຫວະ, ແລະ ກົດທີ່ບອກວ່າ “ທຸກຈັງຫວະຕ້ອງເທົ່າກັນເປະ” ນັ້ນບໍ່ສາມາດທົນທານຕໍ່ການຈັບເວລາດ້ວຍໂມງໄດ້. ສິ່ງທີ່ເປັນຈິງກໍ່ຄືແຮງດຶງດູດແລະການຮັບຮູ້: ພາສາອັງກິດມີທ່າອ່ຽງທີ່ຈະຮັກສາຈັງຫວະໃຫ້ຄົງທີ່ ແລະ ບີບອັດຄຳສັບຢ່າງໜັກໜ່ວງຫຼາຍກວ່າພາສາປະເພດ syllable-timed ຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ, ແລະ ທັງຜູ້ເວົ້າແລະຜູ້ຟັງກໍ່ປະຕິບັດຄືກັບວ່າຈັງຫວະນັ້ນສຳຄັນກວ່າຈຳນວນພະຍາງ. ສຳລັບຜູ້ຮຽນ, ການຖົກຖຽງເລື່ອງການວັດແທກບໍ່ແມ່ນປະເດັນສຳຄັນ. ຄຳແນະນຳຍັງຄົງເໝືອນເດີມ: ປົກປ້ອງຈັງຫວະຫຼັກໄວ້, ແລະ ບີບອັດສ່ວນທີ່ເຫຼືອ.
ເປັນຫຍັງການເວົ້າທຸກພະຍາງເທົ່າກັນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຟັງຄືຄົນຕ່າງຊາດ
ຖ້າພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າຄືພາສາລາວ ເຊິ່ງເປັນພາສາທີ່ມີສຽງວັນນະຍຸດ ແລະ ມັກຈະໃຫ້ເວລາແຕ່ລະພະຍາງເທົ່າກັນ, ສັນຊາດຕະຍານຂອງເຈົ້າຄືການປະຕິບັດຕໍ່ທຸກພະຍາງຢ່າງຍຸດຕິທຳ: ໃຫ້ແຕ່ລະພະຍາງມີສະຫຼະທີ່ຊັດເຈນ ແລະ ໃຊ້ເວລາປະມານເທົ່າໆກັນ. ມັນຮູ້ສຶກຄືກັບວ່າເປັນການເວົ້າທີ່ລະມັດລະວັງແລະໃສ່ໃຈ. ແຕ່ໃນພາສາອັງກິດ ມັນຈະສົ່ງຜົນກົງກັນຂ້າມກັບສິ່ງທີ່ເຈົ້າຕັ້ງໃຈ. ຂ່າວດີກໍ່ຄື ສັນຊາດຕະຍານໃນການຫຼຸດສຽງນັ້ນ ພາສາລາວກໍ່ມີຢູ່ແລ້ວສ່ວນໜຶ່ງ: ໃນຄຳຍາວໆ ໂດຍສະເພາະຄຳທີ່ມາຈາກພາສາບາລີ-ສັນສະກິດ, ພະຍາງຍ່ອຍທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນກໍ່ມັກຈະຫົດເບົາລົງຢູ່ແລ້ວ. ສິ່ງທີ່ຕ້ອງເຮັດໃນພາສາອັງກິດຄືການນຳເອົາສັນຊາດຕະຍານອັນນັ້ນ ມາໃຊ້ກັບຄຳເຊື່ອມນ້ອຍໆ ແລະ ຍູ້ໃຫ້ໜັກກວ່າເກົ່າຫຼາຍ.
ສຳລັບຫູຄົນອາເມລິກາ, ພະຍາງທີ່ມີນ້ຳໜັກເທົ່າກັນຈະຟັງຄືເຄື່ອງຈັກ, ຄືກັບສຽງກອງທີ່ບໍ່ມີຈັງຫວະ swing, ຫຼື ຄືກັບສຽງຄອມພິວເຕີທີ່ກຳລັງອ່ານຕົວເລກເທິງໜ້າຈໍ. ສະຫຼະຂອງເຈົ້າອາດຈະຖືກຕ້ອງ. ພະຍັນຊະນະຂອງເຈົ້າອາດຈະຖືກຕ້ອງ. ແຕ່ປະໂຫຍກທີ່ສື່ອອກມາຈະເປັນຄືກັບເສັ້ນຊື່ທີ່ມີຈັງຫວະເທົ່າກັນ, ແລະ ຫູຂອງຜູ້ຟັງ ເຊິ່ງລຶ້ງເຄີຍກັບການຊອກຫາຈັງຫວະສູງແລະຂ້າມຜ່ານຊ່ອງພູ, ຈະບໍ່ມີຈຸດໃດໃຫ້ຍຶດຈັບ. ຄົນມັກຈະໃຊ້ຄຳເຫຼົ່ານີ້ເພື່ອອະທິບາຍມັນ: ສຽງເວົ້າຟັງເບິ່ງ “ຕັດໆ”, ຫລື “ຄືສຽງປືນກົນ”. ນັ້ນຄືສຽງຂອງພາສາ syllable-timed ທີ່ໄປກະທົບຫູຄົນທີ່ໃຊ້ພາສາ stress-timed.
ມັນສະແດງອອກມາເປັນສຳນຽງຕ່າງຊາດທີ່ຊັດເຈນ, ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຄວາມແປກເລັກນ້ອຍ, ເພາະວ່າພາສາອັງກິດນຳໃຊ້ຊ່ອງພູເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດ. ພະຍາງທີ່ອ່ອນແລະຖືກຫຼຸດສຽງລົງ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຄຳເຕີມເຕັມ; ພວກມັນບອກໃຫ້ຜູ້ຟັງຮູ້ວ່າຄວນຈະບໍ່ສົນໃຈສິ່ງໃດ ເພື່ອໃຫ້ພະຍາງທີ່ແຂງແຮງສາມາດໂດດເດັ່ນຂຶ້ນມາໄດ້. ຖ້າເຈົ້າເຮັດໃຫ້ຊ່ອງພູເຫຼົ່ານັ້ນຮາບພຽງ ເຈົ້າບໍ່ພຽງແຕ່ຟັງເບິ່ງຮາບພຽງເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ເຈົ້າຍັງໄປຝັງຍອດພູທີ່ຜູ້ຟັງກຳລັງໃຊ້ເພື່ອຄົ້ນຫາຄຳສັບອີກດ້ວຍ. ມັນເປັນເຫດຜົນດຽວກັນກັບການທີ່ການວາງ word stress ຜິດຕຳແໜ່ງສາມາດເຮັດໃຫ້ຄຳສັບນັ້ນຟັງບໍ່ອອກ: ການຟັງພາສາອັງກິດອາໄສຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສຽງ, ແລະ ຈັງຫວະທີ່ບໍ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງເລີຍກໍ່ຍາກທີ່ຈະເຂົ້າໃຈ.
ໃນພາສາປະເພດ syllable-timed, ທຸກພະຍາງຄືຈັງຫວະ. ໃນພາສາອັງກິດ, ພະຍາງສ່ວນໃຫຍ່ມີຢູ່ເພື່ອຫຼີກທາງໃຫ້ກັບຈັງຫວະຫຼັກ.
ຄຳທີ່ຮັບຈັງຫວະເນັ້ນສຽງຄືຄຳຫຼັກ
ແລ້ວຄຳໃດແດ່ທີ່ຕົກຢູ່ໃນຈັງຫວະ, ແລະ ຄຳໃດທີ່ຖືກບີບອັດ? ພາສາອັງກິດແບ່ງຄຳສັບອອກເປັນສອງໜ້າທີ່, ແລະ ການແບ່ງນີ້ກໍ່ຊັດເຈນຫຼາຍ.
ຄຳຫຼັກ (Content words) ເປັນຄຳທີ່ສື່ຄວາມໝາຍ, ແລະ ພວກມັນຈະໄດ້ຮັບການເນັ້ນສຽງ. ນີ້ຄືຄຳນາມ, ຄຳກຳມະຫຼັກ, ຄຳຄຸນນາມ ແລະ ຄຳກິລິຍາວິເສດ, ລວມເຖິງຄຳຖາມເຊັ່ນ what ແລະ where ແລະ ຄຳຊີ້ບອກເຊັ່ນ this ແລະ that. ໃນຖານະກຸ່ມຄຳ ພວກມັນຈະຄອບຄອງຈັງຫວະໄວ້, ເຖິງແມ່ນວ່າພວກມັນອາດຈະສູນເສຍຈັງຫວະໃນວະລີທີ່ເວົ້າໄວໆກໍ່ຕາມ ເຊັ່ນ what do you ລວມເຂົ້າກັນເປັນ whaddya. ຖ້າລອງຕັດປະໂຫຍກອອກໃຫ້ເຫຼືອພຽງໂທລະເລກທີ່ເຈົ້າຕ້ອງຈ່າຍເງິນຕາມຈຳນວນຄຳ ຄຳເຫຼົ່ານີ້ຄືຄຳທີ່ເຈົ້າຈະເກັບໄວ້: Cat sat mat. Meeting moved Friday. Call back tomorrow. ຜູ້ຟັງສາມາດສ້າງຄວາມໝາຍເກືອບທັງໝົດຄືນມາໃໝ່ໄດ້ຈາກຄຳຫຼັກເຫຼົ່ານີ້ພຽງຢ່າງດຽວ, ເຊິ່ງນັ້ນແຫຼະຄືເຫດຜົນທີ່ພາສາອັງກິດເຮັດໃຫ້ພວກມັນເປັນຈັງຫວະທີ່ດັງແລະຊັດເຈນເຊິ່ງມັນພະຍາຍາມຮັກສາໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ.
ຄຳເຊື່ອມ (Function words) ເປັນກາວເຊື່ອມໄວຍະກອນ, ແລະ ພວກມັນຈະຖືກຫຼຸດສຽງລົງ. ຄຳນຳໜ້ານາມ (a, the), ຄຳບຸພະບົດ (to, of, for, at), ຄຳກຳມະຊ່ວຍ (is, was, have, can, do), ຄຳແທນນາມ (you, them, us, her), ແລະ ຄຳສັນຖານ (and, but, so) ພວກນີ້ເຮັດໜ້າທີ່ທາງໄວຍະກອນຫຼາຍກວ່າການສື່ຄວາມໝາຍ, ແລະ ຜູ້ຟັງກໍ່ຄາດຫວັງວ່າຈະມີພວກມັນຢູ່ແລ້ວ. ພາສາອັງກິດເດີມພັນວ່າມັນສາມາດຫຍໍ້ຄຳເຫຼົ່ານີ້ລົງຈົນເປັນພຽງແສງກະພິບ ແລະ ເຈົ້າກໍ່ຍັງຈະເຂົ້າໃຈຢູ່, ແລະ ການເດີມພັນນີ້ກໍ່ໄດ້ຜົນເກືອບທຸກຄັ້ງ.
| ເວົ້າປະໂຫຍກນີ້ | ລົງຈັງຫວະຢູ່ທີ່ | ຫຼຸດສຽງຄຳທີ່ເຫຼືອລົງ |
|---|---|---|
| I’ll meet you at the park. | MEET, PARK | I’ll, you, at, the |
| She wants to talk to him. | WANTS, TALK | She, to, to, him |
| We’ve been waiting for an hour. | WAIT-ing, HOUR | We’ve, been, for, an |
ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນກົດຕາຍຕົວ. ຄຳເຊື່ອມໃດໆກໍ່ສາມາດຍຶດຈັບຈັງຫວະໄດ້ເມື່ອເຈົ້າຕ້ອງການຈະເນັ້ນມັນ (I didn’t say it was her book, I said it was a book), ເພາະວ່າການເນັ້ນສຽງຍັງເປັນການບົ່ງບອກເຖິງຄວາມກົງກັນຂ້າມ ແລະ ຄວາມປະຫຼາດໃຈ. ແຕ່ນັ້ນຄືການຕັ້ງໃຈຝືນກົດ. ສະພາບປົກກະຕິຂອງປະໂຫຍກພາສາອັງກິດຄື ຄຳຫຼັກຈະຢູ່ເທິງຈັງຫວະ ແລະ ຄຳເຊື່ອມຈະຖືກເຮັດໃຫ້ຮາບພຽງຢູ່ກ້ອງພວກມັນ.
ຄຳສັບນ້ອຍໆທີ່ຖືກຫຼຸດສຽງລົງ
ແລ້ວຄຳວ່າ “ຖືກບີບອັດ” ມັນຟັງເບິ່ງເປັນແນວໃດ? ມີສອງສິ່ງເກີດຂຶ້ນກັບຄຳເຊື່ອມເມື່ອມັນຕົກອອກຈາກຈັງຫວະຫຼັກ. ສະຫຼະຂອງມັນຈະອ່ອນກຳລັງລົງກາຍເປັນ ສຽງ schwa, ແລະ ບາງຄັ້ງມັນກໍ່ສູນເສຍສຽງບາງໂຕໄປເລີຍ.
ການປ່ຽນແປງຂອງສະຫຼະເປັນການປ່ຽນແປງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ. ຄຳເຊື່ອມສ່ວນໃຫຍ່ຈະມີ ຮູບແບບເຕັມ (strong form), ຊຶ່ງເປັນວິທີທີ່ພວກມັນອອກສຽງເມື່ອຢູ່ໂດດດ່ຽວຫຼືເມື່ອຖືກເນັ້ນ, ແລະ ຮູບແບບອ່ອນ (weak form), ຊຶ່ງເປັນວິທີທີ່ພວກມັນອອກສຽງໃນກະແສຂອງປະໂຫຍກ. ເຈົ້າແທບຈະບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ຍິນຮູບແບບເຕັມໃນການເວົ້າແບບຕໍ່ເນື່ອງ, ແລະ ເມື່ອຜູ້ຮຽນພະຍາຍາມໃຊ້ຮູບແບບເຕັມກັບທຸກໆຄຳສັບນ້ອຍໆ, ສິ່ງນັ້ນພຽງຢ່າງດຽວກໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ຟັງເບິ່ງແຂງກະດ້າງແລະຕັ້ງໃຈເກີນໄປໄດ້ແລ້ວ.
| ຄຳສັບ | ຮູບແບບເຕັມ (ເມື່ອຢູ່ໂດດດ່ຽວ) | ຮູບແບບອ່ອນ (ໃນປະໂຫຍກ) |
|---|---|---|
| to | too | tə (going tə work) |
| of | uhv | əv (a cup əv coffee) |
| and | and | ən (fish ən chips) |
| for | for | fər (wait fər me) |
| a | ay | ə (ə minute) |
| the | thee | thə (thə door) |
| can | kan | kən (I kən go) |
| them | them | əm (tell əm) |
ລອງອ່ານຖັນຮູບແບບອ່ອນອອກສຽງລວດດຽວແລ້ວເຈົ້າຈະໄດ້ຍິນ: ເກືອບທັງໝົດຂອງພວກມັນລວມຕົວກັນເປັນສຽງ ə ທີ່ທຶບໆສຽງດຽວກັນ. ສຽງ schwa ເປັນສະຫຼະສຳລັບພະຍາງອ່ອນທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້ໃນພາສາອັງກິດ, ເປັນສຽງທີ່ສະຫຼະຈະຍຸບຕົວລົງເມື່ອບໍ່ມີການເນັ້ນສຽງມາດຶງມັນໄວ້, ແລະ ປະໂຫຍກທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄຳເຫຼົ່ານີ້ທີ່ເວົ້າລຽນຕິດກັນກໍ່ຄືສິ່ງທີ່ເຕີມເຕັມຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງຈັງຫວະຫຼັກນັ້ນເອງ. ສຽງ schwa ມີ ບົດຄວາມສະເພາະຂອງມັນເອງ; ສຳລັບເລື່ອງຈັງຫວະແລ້ວ, ສິ່ງທີ່ຄວນຈື່ກໍ່ຄື ຮູບແບບອ່ອນເຫຼົ່ານີ້ແຫຼະຄືບ່ອນທີ່ເວລາຫາຍໄປ.
ຄຳຫຍໍ້ (Contractions) ກໍ່ເປັນການຫຼຸດສຽງທີ່ກ້າວໄປອີກຂັ້ນໜຶ່ງ. ແທນທີ່ຈະພຽງແຕ່ເຮັດໃຫ້ສະຫຼະຂອງຄຳເຊື່ອມອ່ອນລົງ, ພາສາອັງກິດລຶບມັນຖິ້ມໄປເລີຍ. I am ຕັດສະຫຼະຖິ້ມແລ້ວລວມເຂົ້າກັນເປັນ I’m; you have ກາຍເປັນ you’ve, we will ກາຍເປັນ we’ll, she would ກາຍເປັນ she’d, is not ກາຍເປັນ isn’t. ຄູສອນບາງຄົນມັກຈະຈັດຄຳຫຍໍ້ເຂົ້າໃນໝວດ “ບໍ່ເປັນທາງການເກີນໄປສຳລັບພາສາອັງກິດທີ່ລະມັດລະວັງ,” ແລະ ຄຳແນະນຳນັ້ນກໍ່ໄດ້ທຳລາຍຈັງຫວະຂອງຜູ້ຮຽນຫຼາຍຄົນຢ່າງງຽບໆ. ແຕ່ຄຳຫຍໍ້ຄືກົນໄກຂອງຈັງຫວະທີ່ຖືກອອກແບບມາ: ຄຳກຳມະຊ່ວຍທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນສຽງຈະພັບເຂົ້າໄປລວມກັບຄຳທີ່ຢູ່ຂ້າງຄຽງ ເພື່ອໃຫ້ຈັງຫວະຕໍ່ໄປສາມາດລົງໄດ້ຕາມເວລາ. ຄົນທີ່ເວົ້າ I would have ເປັນສາມຄຳເຕັມໃນທຸກໆຄັ້ງຈະຟັງເບິ່ງແຂງກະດ້າງ, ເພາະວ່າການແລ່ນໄປຫາຈັງຫວະແບບເຕັມຮູບແບບຈະຍູ້ຈັງຫວະໃຫ້ຊ້າລົງ. ຄຳວ່າ I’d’ve ບໍ່ແມ່ນຄວາມຂີ້ຄ້ານ. ມັນຄືສຽງຂອງເຈົ້າຂອງພາສາ.
ເມື່ອລວມເຂົ້າກັນ, ຮູບແບບອ່ອນ ແລະ ຄຳຫຍໍ້ ກໍ່ຄືສິ່ງທີ່ຄົນທົ່ວໄປເອີ້ນວ່າ “ການຫຼຸດສຽງ (reductions),” ຊຶ່ງເປັນການເວົ້າລວມຄຳແບບໄວໆທີ່ ບົດຄວາມ reductions ໄດ້ອະທິບາຍໄປເທື່ອລະອັນ. ໃນທີ່ນີ້ມັນສຳຄັນໃນຖານະລະບົບ: ພວກມັນຄືກົນໄກທີ່ເຮັດໃຫ້ພາສາອັງກິດສາມາດເວົ້າຄຳສັບໄດ້ຫຼາຍຄຳ ໃນຂະນະທີ່ຮັກສາຈັງຫວະຫຼັກໄວ້ພຽງໜ້ອຍດຽວ.
ການຫາຈັງຫວະ: ຕົບມືຕາມການເນັ້ນສຽງ
ເຈົ້າບໍ່ສາມາດແປງຈັງຫວະໂດຍການຄິດເຖິງມັນໃນລະຫວ່າງທີ່ເວົ້າປະໂຫຍກຢູ່ໄດ້. ມັນໄວເກີນໄປ. ເຈົ້າແປງມັນໂດຍການຝຶກຈັງຫວະຈົນກວ່າມັນຈະເຮັດວຽກໄດ້ເອງໂດຍທີ່ເຈົ້າບໍ່ຕ້ອງຄິດ. ບົດຝຶກຫັດທີ່ມີປະໂຫຍດທີ່ສຸດກໍ່ເປັນບົດຝຶກຫັດທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດ, ແລະ ມັນບໍ່ຕ້ອງການຫຍັງເລີຍນອກຈາກມືຂອງເຈົ້າ.
ຕົບມືຕາມການເນັ້ນສຽງ. ເອົາປະໂຫຍກໃດກໍ່ໄດ້ແລ້ວຕົບມືໜຶ່ງບາດໃນແຕ່ລະຄຳຫຼັກ (content word) ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າເວົ້າມັນ. (ຕົບ) WHERE did you (ຕົບ) PUT the (ຕົບ) KEYS? ຮັກສາການຕົບມືໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ, ເປັນຈັງຫວະຊ້າໆແລະຄົງທີ່, ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ຄຳທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນເຂົ້າໄປຢູ່ໃນເວລາລະຫວ່າງການຕົບມື. ການຕົບມືແມ່ນຕໍ່ລອງບໍ່ໄດ້. ມັນຈະຕົກລົງຕາມຈັງຫວະບໍ່ວ່າປາກຂອງເຈົ້າຈະເວົ້າຄຳນ້ອຍໆຈົບແລ້ວຫຼືບໍ່ກໍ່ຕາມ, ແລະ ແຮງກົດດັນນັ້ນແຫຼະຄືຈຸດປະສົງຫຼັກ. ມັນຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າເວົ້າໄວຂຶ້ນ ແລະ ບີບອັດຄຳເຊື່ອມ ແທນທີ່ຈະໃຫ້ເວລາແຕ່ລະຄຳໄດ້ຫາຍໃຈ.
ຈາກນັ້ນລອງຝຶກຂະຫຍາຍປະໂຫຍກດ້ວຍຕົວເອງ, ແບບດຽວກັບປະໂຫຍກ BIRDS / EAT / WORMS ທີ່ຂະຫຍາຍອອກໃນຕອນຕົ້ນ, ໂດຍການເພີ່ມຄຳເຊື່ອມເຂົ້າໄປແຕ່ບໍ່ເພີ່ມຈຳນວນການຕົບມື:
- TELL … TRUTH (ຕົບສອງບາດ)
- TELL the TRUTH
- You should TELL the TRUTH
- You should have TOLD them the TRUTH
ທຸກແຖວມີການຕົບມືສອງບາດຄືກັນ. ສິ່ງດຽວທີ່ປ່ຽນແປງຄືຄວາມໄວທີ່ເຈົ້າໃຊ້ເວົ້າຄຳທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງກາງ. ຖ້າແຖວສຸດທ້າຍໃຊ້ເວລາເວົ້າດົນກວ່າແຖວທຳອິດຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ, ສະແດງວ່າເຈົ້າໃຫ້ພື້ນທີ່ກັບຄຳເຊື່ອມຫຼາຍເກີນໄປແລ້ວ. ໃຫ້ລົດຄວາມໄວຂອງການຕົບມືລົງໃຫ້ຢູ່ໃນລະດັບທີ່ເຈົ້າສາມາດຮັກສາໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີໄດ້ແທ້ໆ, ແລະ ບີບອັດສ່ວນທີ່ເຫຼືອໃຫ້ລົງພໍດີ.
ເມື່ອການຕົບມືເລີ່ມຄົງທີ່ແລ້ວ, ຍັງມີອີກສອງສາມນິໄສທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ມັນຄົມຊັດຂຶ້ນ. ການຮຳເພງປະໂຫຍກ (humming) ກ່ອນ, ໂດຍຕັດພະຍັນຊະນະແລະຄຳສັບອອກທັງໝົດ, ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຈົ້າໄດ້ຍິນທຳນອງ, ຈັງຫວະຂຶ້ນລົງ ແລະ ຈັງຫວະຍາວໆ, ກ່ອນທີ່ເຈົ້າຈະຕ້ອງອອກສຽງໃດໆ, ເພື່ອທີ່ເຈົ້າຈະສາມາດເທຄຳສັບກັບເຂົ້າໄປໃນຮູບຊົງທີ່ເຈົ້າຄຸ້ນເຄີຍແລ້ວ. ການບັນທຶກສຽງຕົວເອງຄຽງຄູ່ກັບສຽງເຈົ້າຂອງພາສາໃນປະໂຫຍກດຽວກັນ, ແລ້ວຟັງປຽບທຽບກັນ, ຈະຊ່ວຍກວດສອບສິ່ງທີ່ຖືກຕ້ອງ: ບໍ່ແມ່ນສະຫຼະຂອງເຈົ້າ, ແຕ່ເປັນການກວດເບິ່ງວ່າຈັງຫວະຂອງເຈົ້າລົງສະໝ່ຳສະເໝີຊ່ຳກັນຫຼືບໍ່ ແລະ ຄຳສັບນ້ອຍໆຂອງເຈົ້າຫຼຸດສຽງລົງໄດ້ເບົາຊ່ຳເຂົາເຈົ້າຫຼືບໍ່. ແລະ ການເວົ້າຕາມ (shadowing), ຊຶ່ງເປັນການເວົ້າຕາມຫຼັງສຽງບັນທຶກໜຶ່ງຈັງຫວະແທນທີ່ຈະອ່ານຈາກເຈ້ຍ, ຈະຊ່ວຍຝຶກຈັງຫວະໄດ້ໄວທີ່ສຸດ, ເພາະວ່າເຈົ້າຮັບເອົາຈັງຫວະນັ້ນມາເລີຍແທນທີ່ຈະສ້າງມັນຂຶ້ນມາເອງ. ຕະຫຼອດການຝຶກຊ້ອມນີ້, ວິທີທີ່ປອດໄພທີ່ສຸດຄືການບີບອັດໃຫ້ຫຼາຍກວ່າປົກກະຕິ. ຜູ້ຮຽນມັກຈະຫຼຸດສຽງໜ້ອຍເກີນໄປສະເໝີ, ສະນັ້ນການເຮັດໃຫ້ເວີ້ໄວ້ກ່ອນຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຈົ້າຕົກຢູ່ໃນຈຸດທີ່ພໍດີ.
ປະໂຫຍກສຳລັບຝຶກຊ້ອມ
ອ່ານແຕ່ລະແຖວອອກສຽງ, ແຖວລະສອງຄັ້ງ. ຈັງຫວະທີ່ຖືກເນັ້ນຈະເປັນຕົວພິມໃຫຍ່; ໃຫ້ນ້ຳໜັກກັບຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະ ຮັກສາຈັງຫວະໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ. ຄຳນ້ອຍໆຫຼາຍຄຳຖືກຂຽນໄວ້ໃນຮູບແບບອ່ອນທີ່ຖືກຫຼຸດສຽງລົງ; ເຖິງແມ່ນຄຳທີ່ຍັງເປັນການສະກົດແບບປົກກະຕິກໍ່ຄວນຈະເວົ້າໃຫ້ໄວແລະເບົາ, ຢ່າລັກເອົາເວລາໄປຈາກຈັງຫວະຫຼັກເດັດຂາດ. ຫຼາຍປະໂຫຍກຖືກຕັ້ງໃຈໃສ່ຮູບແບບອ່ອນແລະຄຳຫຍໍ້ເຂົ້າມາຫຼາຍໆ, ເພື່ອໃຫ້ປາກຂອງເຈົ້າຕ້ອງບີບອັດຄຳສັບຫຼາຍຄຳເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຫວ່າງໜ້ອຍດຽວ.
- The cats will eat the fish. Thə CATS will EAT thə FISH.
- I'd have called you back. I'd-əv CALLED you BACK.
- What do you want to do tonight? Whaddya WAN-na DO toNIGHT?
- Fish and chips for lunch. FISH ən CHIPS fər LUNCH.
- Tell them to wait for us. TELL əm tə WAIT fər əs.
- I'll get a cup of coffee. I'll GET ə CUP-ə COFF-ee.
- She's the best in the world. She's thə BEST in thə WORLD.
- We were going to the park. We wər GO-ing tə thə PARK.
- You should have told me. You should-əv TOLD me.
ປະໂຫຍກທີ່ມີຄຳຫຍໍ້ສອງປະໂຫຍກຄື, I’d’ve called you back ແລະ you should’ve told me, ເປັນປະໂຫຍກທີ່ເຈົ້າຄວນຈະຊ້າລົງເພື່ອສັງເກດ. ການເວົ້າ would have ແລະ should have ເປັນສອງຄຳເຕັມ ຄືນິໄສທີ່ເຮັດໃຫ້ຈັງຫວະຢືດອອກ; ການພັບແຕ່ລະຄຳເຂົ້າກັນເປັນສຽງດຽວ -dəv ຄືສິ່ງທີ່ຊ່ວຍປິດຊ່ອງຫວ່າງນັ້ນຄືນ.
ບ່ອນທີ່ເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຍິນຈັງຫວະແບບນີ້ມາແລ້ວ
ເມື່ອເຈົ້າເລີ່ມຟັງຫາຈັງຫວະ, ເຈົ້າຈະພົບເຫັນຈັງຫວະພາສາອັງກິດຢູ່ທຸກບ່ອນທີ່ມີການກຳນົດເວລາ. ນີ້ຄືບາງບ່ອນທີ່ເຈົ້າຈະບໍ່ມີທາງພາດ:
- ເພງຣັບ ແລະ ຮິບຮັອບ (Rap and hip-hop)
ນັກຮ້ອງແຣັບຈະວາງພະຍາງທີ່ເນັ້ນສຽງໃຫ້ກົງກັບຈັງຫວະຫຼັກ (downbeats) ແລະ ຍັດຄຳເຊື່ອມເຂົ້າໄປໃນຈັງຫວະຂັດ (offbeats) ທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງກາງ. ມັນຄືການເອົາ stress-timing ມາສ້າງເປັນສິລະປະ, ເຊິ່ງເປັນຕົວຢ່າງທີ່ຊັດເຈນທີ່ສຸດໃນວັດທະນະທຳທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຈັງຫວະຫຼັກຈະຄົງທີ່ໃນຂະນະທີ່ຄຳສັບຕ້ອງບິດງໍເພື່ອໃຫ້ລົງພໍດີ.
- ປຶ້ມ Dr. Seuss ແລະ ກອນເດັກນ້ອຍ
One fish, two fish, red fish, blue fish. ຄຳຫຼັກຈະຕົກລົງເທິງຈັງຫວະ ແລະ ການສຳຜັດຄຳຈະເຮັດວຽກໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອພາສາອັງກິດຕ້ອງການໃຫ້ພວກມັນລົງຈັງຫວະຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີຢູ່ແລ້ວ. ເດັກນ້ອຍໄດ້ຮຽນຮູ້ຈັງຫວະຂອງພາສາຈາກບ່ອນນີ້ກ່ອນທີ່ພວກເຂົາຈະຮູ້ຈັກກົດໃດໆຊ້ຳ.
- ນັກຂ່າວ ແລະ ຜູ້ຈັດລາຍການພອດແຄສ
ການເວົ້າພາສາອັງກິດອາເມລິກາແບບມືອາຊີບມາດຕະຖານ ຈະມີການຫຼຸດສຽງຢ່າງໜັກ, ບໍ່ແມ່ນການອອກສຽງທຸກຄຳໃຫ້ຈະແຈ້ງ. ລອງຟັງເບິ່ງວ່າຄຳນ້ອຍໆເຊັ່ນ to, of, and, ແລະ for ຖືກຫຼຸດສຽງລົງເບົາຂະໜາດໃດ, ແລະ ມີຈັກພະຍາງໃນໜຶ່ງປະໂຫຍກທີ່ໄດ້ຮັບຈັງຫວະເຕັມ.
- ບົດກອນຕະຫຼົກ (Limericks) ແລະ ເພງເດີນສວນສະໜາມ
There ONCE was a MAN from NanTUCK-et. ຈັງຫວະຂອງກອນຈະລົງຕົວໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອພະຍາງອ່ອນຖືກບີບອັດເພື່ອໃຫ້ພະຍາງແຂງຕົກລົງເທິງຈັງຫວະ. ການຮ້ອງເພງເດີນສວນສະໜາມຂອງທະຫານກໍ່ເຮັດແບບດຽວກັນແຕ່ໃນລະດັບສຽງທີ່ດັງກວ່າ.
ລອງເລືອກມາຈັກອັນໜຶ່ງ, ເປີດຟັງຈັກ 30 ວິນາທີ, ແລະ ພະຍາຍາມຕົບມືຕາມສະເພາະຈັງຫວະທີ່ຖືກເນັ້ນ. ມັນຈະມາຫາເຈົ້າເປັນຈັງຫວະທີ່ຄົງທີ່, ໂດຍມີສຽງພະຍາງທີ່ເວົ້າໄວແລະເບົາອັດແໜ້ນຢູ່ລະຫວ່າງກາງ. ສຽງມົວໆນັ້ນແຫຼະຄືສິ່ງທີ່ຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່ຂາດໄປ, ແລະ ການຕັ້ງໃຈຟັງມັນຄືບາດກ້າວທຳອິດໃນການສ້າງມັນຂຶ້ນມາ.
ພາສາແມ່ທີ່ແຕກຕ່າງກັນຮັບມືກັບເລື່ອງນີ້ແນວໃດ
ຈັງຫວະພາສາອັງກິດຈະຮູ້ສຶກເປັນທຳມະຊາດສຳລັບເຈົ້າຫຼາຍປານໃດນັ້ນ ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າຈັດການກັບເວລາແນວໃດ, ເຊິ່ງພາສາໃນໂລກສາມາດແບ່ງອອກເປັນສອງສາມກຸ່ມ. ພາສາປະເພດ syllable-timed ຈະໃຫ້ນ້ຳໜັກທຸກພະຍາງເກືອບເທົ່າກັນ. ພາສາປະເພດ mora-timed ຈະແບ່ງມັນໃຫ້ເທົ່າກັນຍິ່ງກວ່ານັ້ນອີກ. ພາສາທີ່ມີສຽງວັນນະຍຸດ (Tonal languages) ມັກຈະໃສ່ສຽງວັນນະຍຸດເຕັມໃຫ້ກັບທຸກພະຍາງ, ເຮັດໃຫ້ທຸກພະຍາງມີຄວາມໂດດເດັ່ນ. ແລະ ກໍ່ມີພຽງບໍ່ເທົ່າໃດພາສາ ເຊັ່ນພາສາອັງກິດ, ທີ່ເປັນແບບ stress-timed ທີ່ມີການຫຼຸດສຽງສະຫຼະແທ້ໆ. ບໍ່ມີແບບໃດທີ່ຖືວ່າເປັນຂໍ້ບົກພ່ອງ. ແຕ່ລະແບບພຽງແຕ່ເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.
| ພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າ | ຈັງຫວະຂອງມັນເຮັດວຽກແນວໃດ | ສິ່ງທີ່ຕ້ອງເນັ້ນໜັກ |
|---|---|---|
| ສະເປນ, ອິຕາລີ | Syllable-timed: ທຸກພະຍາງມີຄວາມຍາວເກືອບເທົ່າກັນ, ສະຫຼະຖືກອອກສຽງເຕັມ | ຊ່ອງຫວ່າງແບບຄລາສສິກ. ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການຍືດພະຍາງທີ່ເນັ້ນສຽງ ແຕ່ເປັນການ ເຮັດໃຫ້ສັ້ນແລະເບົາລົງ ສຳລັບສ່ວນທີ່ເຫຼືອ. ຝຶກຮູບແບບອ່ອນຈົນກວ່າຄຳນ້ອຍໆເກືອບຈະຫາຍໄປ. |
| ຝຣັ່ງ | Syllable-timed, ມີການເນັ້ນສຽງເບົາໆສະເພາະທ້າຍວະລີເທົ່ານັ້ນ | ເຊົາວາງຈັງຫວະໃຫ້ເທົ່າກັນ ແລະ ເຊົາເອົາການເນັ້ນສຽງໄປໄວ້ທ້າຍທຸກໆກຸ່ມຄຳ. ດຶງຄວາມໂດດເດັ່ນມາໄວ້ທີ່ຄຳຫຼັກໃນພາສາອັງກິດ ແລະ ຫຼຸດສຽງທຸກຢ່າງທີ່ຢູ່ອ້ອມຂ້າງມັນລົງ. |
| ປອກຕຸຍການ (ບຣາຊິວ) | ມີທ່າອ່ຽງເປັນ syllable-timed, ແຕ່ມີການຫຼຸດສຽງສະຫຼະທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນຢູ່ແລ້ວ | ມີຈຸດໄດ້ປຽບກວ່າພາສາສະເປນໃນເລື່ອງການຫຼຸດສຽງ. ຍູ້ມັນໄປອີກຂັ້ນ: ປ່ຽນສະຫຼະເປັນສຽງ schwa ໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ, ເຮັດໃຫ້ຄຳເຊື່ອມອ່ອນລົງຕື່ມ, ແລະ ຢ່າພະຍາຍາມໃຫ້ແຕ່ລະພະຍາງມີສະຫຼະທີ່ຊັດເຈນຂອງມັນເອງ. |
| ຍີ່ປຸ່ນ | Mora-timed: ແຕ່ລະ mora, ຄືກັບແຕ່ລະຕົວອັກສອນຄານະ, ຈະໃຊ້ໜຶ່ງຈັງຫວະເທົ່າກັນ, ເຊິ່ງຮາບພຽງກວ່າ syllable-timing ອີກ | ຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີນັ້ນແຫຼະຄືຕົວບົ່ງບອກ. ສ້າງຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສຽງຍາວແລະສຽງສັ້ນແທ້ໆ, ປ່ອຍໃຫ້ພະຍາງທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນຍຸບລົງ, ແລະ ຍອມຮັບວ່າພາສາອັງກິດປະຖິ້ມຈັງຫວະທີ່ພາສາຍີ່ປຸ່ນປົກປ້ອງ. |
| ເກົາຫຼີ | Syllable-timed, ໂດຍບໍ່ມີການຫຼຸດສຽງສະຫຼະ | ໜ້າທີ່ຫຼັກຄືກັບພາສາຍີ່ປຸ່ນ: ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສຽງໜັກ-ອ່ອນຄືເຄື່ອງມືໃໝ່. ເພີ່ມຄວາມຍາວໃຫ້ກັບຄຳຫຼັກ ແລະ ຫຼຸດສຽງຄຳເຊື່ອມໃຫ້ເປັນສຽງ schwa, ຊຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ພາສາເກົາຫຼີບໍ່ໄດ້ເຮັດ. |
| ຈີນກາງ, ກວາງຕຸ້ງ | ມີສຽງວັນນະຍຸດ ແລະ ໃຫ້ນ້ຳໜັກແຕ່ລະພະຍາງ: ພະຍາງສ່ວນໃຫຍ່ມີສຽງວັນນະຍຸດເຕັມແລະນ້ຳໜັກເຕັມ (ກວາງຕຸ້ງຈະສະໝ່ຳສະເໝີກວ່າຈີນກາງ) | ພະຍາຍາມຢ່າໃຫ້ທຸກພະຍາງໃນພາສາອັງກິດມີຮູບຊົງທີ່ຊັດເຈນຄືກັບສຽງວັນນະຍຸດ. ຄຳລົງທ້າຍສຽງກາງ (qīngshēng) ຂອງຈີນກາງເຊັ່ນ de ແລະ le ມີການຫຼຸດຄວາມໂດດເດັ່ນຢູ່ແລ້ວ, ຊຶ່ງເປັນຂົວຕໍ່ໄປສູ່ສຽງ schwa; ສ່ວນກວາງຕຸ້ງບໍ່ມີການຫຼຸດສຽງແບບນີ້, ສະນັ້ນຄຳເຊື່ອມທີ່ບໍ່ມີສຽງວັນນະຍຸດຈຶ່ງເປັນສິ່ງໃໝ່ທີ່ຕ້ອງຝຶກ. |
| ຮິນດູ | ພາສາອັງກິດສຳນຽງອິນເດຍເປັນແບບ syllable-timed ຢ່າງຊັດເຈນ, ມີສະຫຼະເຕັມສຽງໃນພະຍາງທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນ | ເປັນການປ່ຽນແປງຄັ້ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດເພື່ອໃຫ້ໄດ້ສຳນຽງອາເມລິກາ. ຫຼຸດສຽງໃຫ້ໜັກ: ປ່ຽນສະຫຼະທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນໃຫ້ເປັນສຽງ schwa, ເຮັດໃຫ້ຄຳເຊື່ອມອ່ອນລົງ, ແລະ ຮັກສາຈັງຫວະໜັກພຽງບໍ່ເທົ່າໃດຈຸດຕໍ່ໜຶ່ງປະໂຫຍກ. |
| ອິນໂດເນເຊຍ, ມາເລ, ຕາກາລ໊ອກ | Syllable-timed, ສະໝ່ຳສະເໝີ ແລະ ຊັດເຈນ | ຈັງຫວະທີ່ສະໝ່ຳສະເໝີແລະສະຫຼະເຕັມສຽງຄືຄ່າເລີ່ມຕົ້ນ. ສິ່ງທີ່ຕ້ອງເຮັດຄືການຮຽນຮູ້ທີ່ຈະ ອອກສຽງໃຫ້ບໍ່ເຕັມ ສຳລັບຄຳນ້ອຍໆ, ຜ່ານຮູບແບບອ່ອນ ແລະ ຄຳຫຍໍ້, ແທນທີ່ຈະອອກສຽງແຕ່ລະຄຳຢ່າງຊັດເຈນ. |
| ໄທ, ລາວ | ເປັນພາສາທີ່ມີສຽງວັນນະຍຸດ ແລະ ມັກຈະໃຫ້ເວລາແຕ່ລະພະຍາງເທົ່າກັນ, ເຖິງແມ່ນວ່າພະຍາງຍ່ອຍທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນສຽງມັກຈະຖືກຫຼຸດລົງໄປຫາສຽງ schwa ຢູ່ແລ້ວ | ຄວາມເຄີຍຊິນໃນການຫຼຸດສຽງນັ້ນມີຢູ່ແລ້ວສ່ວນໜຶ່ງ. ສິ່ງທີ່ຕ້ອງລະວັງຄື ຢ່າໃສ່ສຽງວັນນະຍຸດທີ່ຊັດເຈນໃຫ້ກັບທຸກພະຍາງໃນພາສາອັງກິດ, ແລະ ພະຍາຍາມຍູ້ຮູບແບບອ່ອນໃຫ້ໜັກຂຶ້ນ ເພື່ອໃຫ້ຄຳເຊື່ອມກາຍເປັນຄຳທີ່ບໍ່ມີສຽງວັນນະຍຸດ ແລະ ຄຳຫຼັກໂດດເດັ່ນຂຶ້ນມາ. |
| ເຢຍລະມັນ, ດັດຊ໌ | Stress-timed ທີ່ມີການຫຼຸດສຽງສະຫຼະ, ຄ້າຍຄືກັບພາສາອັງກິດ | ເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ໄດ້ປຽບຫຼາຍ; ກົນໄກການເນັ້ນແລະຫຼຸດສຽງນັ້ນມີຢູ່ແລ້ວ. ສິ່ງທີ່ຕ້ອງຝຶກຄືຮູບແບບອ່ອນສະເພາະບາງຄຳ ແລະ ຄຳສັບຮ່ວມຮາກ (cognates) ທີ່ຈັງຫວະໃນພາສາອັງກິດຕ່າງຈາກພາສາຂອງເຈົ້າ. |
ຮູບແບບໃນຕາຕະລາງນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການແບ່ງແຍກອັນໜຶ່ງ. ຜູ້ທີ່ພາສາແມ່ມີການຫຼຸດສຽງສະຫຼະທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນຢູ່ແລ້ວ ເຊັ່ນ ເຢຍລະມັນ ແລະ ດັດຊ໌ ຈະເລີ່ມຕົ້ນໄດ້ໃກ້ຄຽງກັບພາສາອັງກິດ ແລະ ສ່ວນໃຫຍ່ພຽງແຕ່ຮຽນຮູ້ວ່າຄຳນ້ອຍໆຄຳໃດທີ່ຕ້ອງຫຼຸດສຽງ. ສ່ວນຄົນອື່ນໆລ້ວນແຕ່ຕ້ອງຕໍ່ສູ້ກັບສັນຊາດຕະຍານທີ່ຢາກຈະໃຫ້ທຸກພະຍາງໄດ້ຮັບສ່ວນແບ່ງຢ່າງຍຸດຕິທຳ, ແລະ ວິທີການແກ້ໄຂກໍ່ຄືກັນບໍ່ວ່າເຈົ້າຈະເລີ່ມຕົ້ນຈາກຈຸດໃດກໍ່ຕາມ: ເຊົາເຮັດໃຫ້ມັນຍຸດຕິທຳ. ຈັງຫວະພາສາອັງກິດຖືກສ້າງຂຶ້ນເທິງຄວາມບໍ່ເທົ່າທຽມ. ບາງພະຍາງໄດ້ຮັບເກືອບທຸກຢ່າງ, ສ່ວນທີ່ເຫຼືອແທບຈະບໍ່ໄດ້ຮັບຫຍັງເລີຍ, ແລະ ຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີຂອງຈັງຫວະກໍ່ຂຶ້ນຢູ່ກັບການຮັກສາຊ່ອງຫວ່າງນີ້ໃຫ້ກວ້າງໄວ້.
ຄຳຖາມຈາກຜູ້ອ່ານ
ພາສາອັງກິດຖືກເອີ້ນວ່າ stress-timed ເພາະວ່າມັນວາງຊ່ອງຫວ່າງຂອງພະຍາງທີ່ຖືກເນັ້ນສຽງໄວ້ໃນຈັງຫວະທີ່ຂ້ອນຂ້າງສະໝ່ຳສະເໝີ ແລະ ບີບອັດພະຍາງທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນເຊິ່ງຢູ່ລະຫວ່າງກາງເພື່ອຮັກສາຈັງຫວະນັ້ນ. ຈັງຫວະທີ່ຖືກເນັ້ນຈະຕົກຢູ່ກັບຄຳຫຼັກ, ຊຶ່ງເປັນຄຳທີ່ສື່ຄວາມໝາຍ, ໃນຂະນະທີ່ຄຳເຊື່ອມທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງກາງຈະສັ້ນລົງແລະຖືກຫຼຸດສຽງລົງເພື່ອໃຫ້ລົງພໍດີ. ກົດທີ່ບອກວ່າຊ່ອງຫວ່າງນັ້ນເທົ່າກັນເປະອາດຈະບໍ່ສາມາດຢັ້ງຢືນໄດ້ດ້ວຍການວັດແທກຈາກເຄື່ອງມື, ແຕ່ພາສາອັງກິດມີທ່າອ່ຽງທີ່ຈະດຶງເຂົ້າຫາຈັງຫວະທີ່ເທົ່າກັນແລະມີການຫຼຸດສຽງຢ່າງໜັກໜ່ວງຫຼາຍກວ່າພາສາປະເພດ syllable-timed ຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ.
ໃນພາສາປະເພດ stress-timed ເຊັ່ນພາສາອັງກິດ, ຈັງຫວະທີ່ຖືກເນັ້ນຈະເປັນຕົວທຳນົດຄວາມໄວ ແລະ ພະຍາງທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງກາງຈະໄວຂຶ້ນຫຼືຊ້າລົງເພື່ອໃຫ້ລົງພໍດີ, ດັ່ງນັ້ນປະໂຫຍກຍາວແລະປະໂຫຍກສັ້ນຈຶ່ງສາມາດໃຊ້ເວລາໃກ້ຄຽງກັນ. ໃນພາສາປະເພດ syllable-timed ເຊັ່ນ ສະເປນ, ອິຕາລີ, ຝຣັ່ງ ຫຼື ພາສາລາວ, ທຸກພະຍາງຈະໃຊ້ເວລາເກືອບເທົ່າກັນແລະຮັກສາສະຫຼະເຕັມສຽງຂອງມັນໄວ້, ດັ່ງນັ້ນປະໂຫຍກຈຶ່ງດຳເນີນໄປດ້ວຍຄວາມໄວທີ່ສະໝ່ຳສະເໝີແບບພະຍາງຕໍ່ພະຍາງ. ການເອົາຈັງຫວະແບບ syllable-timed ມາໃຊ້ໃນພາສາອັງກິດ ຄືໜຶ່ງໃນເຫດຜົນຫຼັກທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນຕ່າງຊາດທີ່ເວົ້າຄ່ອງແຄ້ວຍັງຟັງເບິ່ງຄືຄົນຕ່າງຊາດຢູ່.
ເພາະວ່າຄົນຟັງພາສາອັງກິດອາໄສຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງຈັງຫວະທີ່ໜັກແໜ້ນ ກັບ ພະຍາງທີ່ອ່ອນແລະຖືກບີບອັດ ເພື່ອແຍກແຍະສຽງເວົ້າ. ຖ້າເຈົ້າໃຫ້ນ້ຳໜັກທຸກພະຍາງເທົ່າກັນແລະອອກສຽງສະຫຼະເຕັມທຸກຄຳ, ຊຶ່ງເປັນນິໄສທຳມະຊາດຈາກພາສາແມ່ທີ່ເປັນແບບ syllable-timed, ປະໂຫຍກນັ້ນຈະກາຍເປັນເສັ້ນຊື່ທີ່ບໍ່ມີຍອດພູ, ແລະ ນັ້ນຈະເຮັດໃຫ້ຟັງເບິ່ງຄືເຄື່ອງຈັກເຖິງແມ່ນວ່າແຕ່ລະສຽງຈະອອກຖືກຕ້ອງກໍ່ຕາມ. ໃນກໍລະນີນັ້ນ ສຳນຽງທີ່ຜິດປົກກະຕິແມ່ນເກີດຈາກຈັງຫວະ, ບໍ່ແມ່ນສະຫຼະ, ນັ້ນເປັນເຫດຜົນວ່າເປັນຫຍັງການຝຶກອອກສຽງສະຫຼະໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນຈຶ່ງບໍ່ຊ່ວຍແກ້ໄຂບັນຫານີ້.
ຮູບແບບອ່ອນ ຄືການອອກສຽງແບບຫຼຸດສຽງຂອງຄຳເຊື່ອມທົ່ວໄປ (to, of, and, for, a, the, can, them) ເມື່ອພວກມັນຢູ່ລະຫວ່າງຈັງຫວະທີ່ຖືກເນັ້ນໃນປະໂຫຍກ. ສະຫຼະຈະຍຸບຕົວລົງເປັນສຽງ schwa, ສະນັ້ນ to ຈຶ່ງກາຍເປັນ tə, and ກາຍເປັນ ən, ແລະ of ກາຍເປັນ əv. ການໃຊ້ຮູບແບບເຕັມ (strong form) ກັບທຸກໆຄຳສັບນ້ອຍໆໃນການເວົ້າແບບຕໍ່ເນື່ອງ ຄືໜຶ່ງໃນສັນຍານທີ່ຊັດເຈນທີ່ສຸດຂອງຈັງຫວະແບບຄົນຕ່າງຊາດ, ເພາະວ່າເຈົ້າຂອງພາສາຈະຫຼຸດສຽງຄຳເຫຼົ່ານີ້ເກືອບທຸກຄັ້ງໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຍົກເວັ້ນ.
ບໍ່ແມ່ນ. ຄຳຫຍໍ້ເປັນພາສາອັງກິດມາດຕະຖານ ແລະ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງວິທີການເຮັດວຽກຂອງຈັງຫວະ. ຄຳກຳມະຊ່ວຍທີ່ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນສຽງຈະພັບເຂົ້າໄປລວມກັບຄຳທີ່ຢູ່ຂ້າງຄຽງ, ປ່ຽນ I would have ໃຫ້ກາຍເປັນ I’d-əv ແລະ should have ກາຍເປັນ should-əv, ເພື່ອໃຫ້ຈັງຫວະຕໍ່ໄປລົງໄດ້ຕາມເວລາ. ການຫຼີກລ່ຽງຄຳຫຍໍ້ແລະເວົ້າທຸກຄຳແບບເຕັມໆບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຟັງເບິ່ງຖືກຕ້ອງຫຼືມີການສຶກສາຫຼາຍຂຶ້ນ; ມັນພຽງແຕ່ເຮັດໃຫ້ການແລ່ນໄປຫາຈັງຫວະຢືດອອກ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຈັງຫວະຟັງເບິ່ງແຂງກະດ້າງ. ໃນການເວົ້າ, I’d’ve ຟັງຄືເຈົ້າຂອງພາສາຫຼາຍກວ່າການຕັ້ງໃຈເວົ້າ I would have ແບບຊັດເຈນ.
ຕົບມືໜຶ່ງບາດເມື່ອຮອດແຕ່ລະຄຳຫຼັກ (ຄຳນາມ, ຄຳກຳມະ, ຄຳຄຸນນາມ, ຫຼື ຄຳຖາມ) ໃນປະໂຫຍກໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າເວົ້າມັນ, ຮັກສາການຕົບມືໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ຄຳນ້ອຍໆເຂົ້າໄປຢູ່ໃນຊ່ອງຫວ່າງ. ຈາກນັ້ນເອົາປະໂຫຍກໜຶ່ງມາເພີ່ມຄຳເຊື່ອມເຂົ້າໄປໂດຍບໍ່ເພີ່ມການຕົບມື, ເພື່ອທີ່ເຈົ້າຈະໄດ້ຝຶກຈັງຫວະດຽວກັນແຕ່ມີຈຳນວນພະຍາງທີ່ຫຼາຍຂຶ້ນ. ການບັນທຶກສຽງຕົວເອງຄຽງຄູ່ກັບເຈົ້າຂອງພາສາ ແລະ ການເວົ້າຕາມຫຼັງສຽງບັນທຶກໜຶ່ງຈັງຫວະ ຈະຊ່ວຍສ້າງຈັງຫວະໄດ້ໄວກວ່າການອ່ານໃນໃຈ, ເພາະວ່າເຈົ້າຮຽນແບບຄວາມໄວນັ້ນແທນທີ່ຈະຕ້ອງເດົາເອົາເອງ.
ການຝຶກອອກສຽງສ່ວນໃຫຍ່ຈະເນັ້ນໄປທີ່ສຽງດ່ຽວໆ: ລີ້ນ, ຮິມສົບ, ສະຫຼະເທື່ອລະຕົວ. ແຕ່ເລື່ອງຈັງຫວະຊີ້ໄປໃນທາງກົງກັນຂ້າມ. ມັນບອກໃຫ້ເຈົ້າເຊົາໃສ່ໃຈກັບທຸກພະຍາງ ແລະ ເລີ່ມຕັ້ງໃຈບໍ່ສົນໃຈພະຍາງສ່ວນໃຫຍ່, ເພື່ອໃຫ້ພຽງແຕ່ສອງສາມພະຍາງສາມາດໂດດເດັ່ນຂຶ້ນມາແລະແບກຮັບປະໂຫຍກນັ້ນໄວ້ໄດ້. ລອງເລືອກປະໂຫຍກໜຶ່ງທີ່ເຈົ້າມັກເວົ້າເປັນປະຈຳ, ຕົບມືເມື່ອຮອດຄຳຫຼັກຂອງມັນ, ແລະ ຝຶກບີບອັດທຸກຢ່າງທີ່ເຫຼືອເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຫວ່າງ ຈົນກວ່າຈັງຫວະນັ້ນຈະຄົງທີ່ໄດ້ດ້ວຍຕົວມັນເອງ. ເມື່ອຈັງຫວະນັ້ນເຮັດວຽກໄດ້ເອງໂດຍທີ່ເຈົ້າບໍ່ຕ້ອງຄິດ, ເຈົ້າຈະພົບວ່າສຽງດ່ຽວໆທີ່ເຈົ້າເຄີຍຝຶກຢ່າງໜັກນັ້ນ ມັນສົ່ງຜົນຕໍ່ສຳນຽງຂອງເຈົ້າໜ້ອຍກວ່າທີ່ເຈົ້າເຄີຍກັງວົນຫຼາຍ.
