ພາສາອັງກິດມີຕົວອັກສອນສະຫຼະ 5 ຕົວ. ຫຼື 6 ຕົວຖ້ານັບຕົວ y ໃນບາງກໍລະນີ. ລອງອອກສຽງຄຳວ່າ cat, father, saw, day, care, about ອອກມາດັງໆ ແລ້ວຟັງສຽງສະຫຼະທຳອິດໃນແຕ່ລະຄຳ: ຕົວອັກສອນ a ພຽງຕົວດຽວ ແຕ່ເຮັດໃຫ້ປາກຂອງເຈົ້າອອກສຽງຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງເຖິງ 6 ແບບ. ຕົວອັກສອນເປັນພຽງລະຫັດຄ່າວໆເທົ່ານັ້ນ. ສຽງທີ່ເຊື່ອງຢູ່ກ້ອງຕົວອັກສອນເຫຼົ່ານັ້ນແມ່ນອີກເລື່ອງໜຶ່ງເລີຍ, ແລະ ມັນມີຈຳນວນສຽງຫຼາຍກວ່າຕົວອັກສອນທີ່ໃຊ້ຂຽນພວກມັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.
ປາກຂອງຄົນອາເມລິກາທົ່ວໄປ (General American) ສາມາດອອກສຽງສະຫຼະທີ່ແຕກຕ່າງກັນປະມານ 20 ສຽງ. ຕົວເລກທີ່ແນ່ນອນແມ່ນຂຶ້ນກັບວິທີການນັບ, ແລະ ບັນດານັກວິຊາການທີ່ສຶກສາເລື່ອງນີ້ກໍ່ຍັງຖຽງກັນຢູ່. ແຕ່ບັນຫາທີ່ເລິກເຊິ່ງກວ່ານັ້ນຄື ການສະກົດຄຳແຖບຈະບໍ່ບອກເຈົ້າເລີຍວ່າເຈົ້າກຳລັງຕັ້ງເປົ້າໝາຍໃສ່ສຽງໃດ. ຕົວຢ່າງຄຳວ່າ Through, though, thought, tough, thorough: ການສະກົດ 5 ແບບທີ່ສ້າງຈາກຕົວອັກສອນຊຸດດຽວກັນ, ແຕ່ອອກສຽງສະຫຼະຕ່າງກັນ 5 ສຽງ. ບົດຄວາມນີ້ຈະວາງສຽງທັງໝົດອອກມາ ໂດຍອີງໃສ່ສິ່ງດຽວທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້, ນັ້ນກໍ່ຄືສິ່ງທີ່ປາກຂອງເຈົ້າກຳລັງເຮັດຕົວຈິງ.
ພາສາອັງກິດສະກົດສະຫຼະດ້ວຍຕົວອັກສອນພຽງ 5 ຕົວ, ແຕ່ປາກຂອງຄົນອາເມລິກາທົ່ວໄປຜະລິດສຽງສະຫຼະປະມານ 20 ສຽງທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ພວກມັນແບ່ງອອກເປັນ 3 ກຸ່ມຄື: ສະຫຼະດ່ຽວ (ສຽງທີ່ນິ້ງຄົງທີ່ ເຊັ່ນໃນຄຳວ່າ see, cat, moon), ສະຫຼະປະສົມ (ສຽງທີ່ເຄື່ອນທີ່ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າເວົ້າ ເຊັ່ນ day ແລະ go), ແລະ ສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r (ສະຫຼະທີ່ລວມເຂົ້າກັບສຽງ R ແບບອາເມລິກາ ເຊັ່ນໃນຄຳວ່າ car ແລະ bird). ຕົວເລກນີ້ອາດບໍ່ຕາຍຕົວ: ຕາຕະລາງນີ້ສະແດງໄວ້ 22 ສຽງ, ແຕ່ຄົນອາເມລິກາຫຼາຍຄົນມັກຈະລວມສຽງສະຫຼະໃນ cot ແລະ caught ເຂົ້າກັນ, ແລະ ສຽງ schwa /ə/ ກັບສຽງສະຫຼະໃນ fun ກໍ່ມັກຈະຖືກນັບເປັນສຽງດຽວກັນ. ນິໄສທີ່ເປັນປະໂຫຍດທີ່ສຸດທີ່ຕາຕະລາງນີ້ຈະໃຫ້ເຈົ້າໄດ້ຄື: ເຊົາເຊື່ອການສະກົດຄຳ ແລ້ວເລີ່ມຮຽນຮູ້ສະຫຼະແຕ່ລະຕົວຜ່ານສຽງແລະຮູບຮ່າງທີ່ປາກຂອງເຈົ້າສ້າງຂຶ້ນ.
ອັກສອນ 5 ຕົວ, ແຕ່ມີສຽງຫຼາຍກວ່ານັ້ນມະຫາສານ
ສະຫຼະ ແມ່ນສຽງເປີດທີ່ເປັນແກນຫຼັກຂອງພະຍາງ. ເວລາທີ່ເຈົ້າອອກສຽງສະຫຼະ, ອາກາດຈະໄຫຼອອກຈາກປາກຂອງເຈົ້າໂດຍບໍ່ຖືກລັດ ຫຼື ບີບໄວ້ບ່ອນໃດບ່ອນໜຶ່ງ; ລີ້ນ ແລະ ສົບຂອງເຈົ້າພຽງແຕ່ຈັດຮູບຮ່າງຂອງພື້ນທີ່ຫວ່າງນັ້ນ, ແລະ ຂະໜາດພ້ອມທັງຕຳແໜ່ງຂອງພື້ນທີ່ນັ້ນເອງ ທີ່ເປັນຕົວແຍກສຽງສະຫຼະໜຶ່ງອອກຈາກອີກສຽງໜຶ່ງ. ພະຍັນຊະນະ ແມ່ນກົງກັນຂ້າມ: ພວກມັນຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍການປິດ ຫຼື ບີບທາງເດີນອາກາດ (ເຊັ່ນ: ສົບຕິດກັນສຳລັບ /b/, ລີ້ນຢຸດອາກາດສຳລັບ /t/). ທຸກໆພະຍາງຖືກສ້າງຂຶ້ນອ້ອມຮອບສະຫຼະ, ແລະ ສະຫຼະນັ້ນເອງທີ່ຮັບໜ້າທີ່ເປັນຕົວຮັບສຽງເນັ້ນ (stress) ແລະ ຄວາມດັງສ່ວນໃຫຍ່. ມັນຄືພາກສ່ວນຂອງພະຍາງທີ່ມີທຳນອງສຽງ.
ເນື່ອງຈາກພື້ນທີ່ພາຍໃນປາກສາມາດປັບປ່ຽນໄດ້ເທື່ອລະໜ້ອຍດຽວ, ຈຳນວນສະຫຼະທີ່ພາສາໜຶ່ງສາມາດແຍກແຍະໄດ້ຈຶ່ງມີຫຼາຍ ແລະ ເສັ້ນແບ່ງລະຫວ່າງພວກມັນກໍ່ລະອຽດອ່ອນຫຼາຍ. ພາສາສະເປນໃຊ້ 5 ສຽງ. ພາສາຍີ່ປຸ່ນໃຊ້ 5 ສຽງ. ແຕ່ພາສາອັງກິດ, ດ້ວຍເຫດຜົນທາງປະຫວັດສາດທີ່ບໍ່ກ່ຽວກັບເຫດຜົນໃດໆ, ພັດນຳໃຊ້ສຽງສະຫຼະຫຼາຍກວ່ານັ້ນເຖິງ 4 ເທົ່າ, ແລ້ວພັດຂຽນພວກມັນທັງໝົດດ້ວຍຕົວອັກສອນ 5 ຕົວເດີມທີ່ສືບທອດມາຈາກພາສາລາຕິນ. ຄວາມບໍ່ກົງກັນນີ້ຄືຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທັງໝົດ. ຜູ້ຮຽນທີ່ອອກສຽງສະຫຼະພາສາອັງກິດແບບທີ່ຕົວອັກສອນບອກ ຈະອອກສຽງຜິດເປັນສ່ວນໃຫຍ່, ເພາະວ່າຕົວອັກສອນບໍ່ເຄີຍເປັນແຜນທີ່ທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ສຳລັບສຽງເລີຍ.
ດັ່ງນັ້ນ ຕາຕະລາງນີ້ຈຶ່ງຖືກຈັດລຽງຕາມສຽງ, ບໍ່ແມ່ນຕາມຕົວອັກສອນ. ສະຫຼະແຕ່ລະຕົວຈະມີ ຄຳຫຼັກ (anchor word) (ຄຳສັບທົ່ວໄປທີ່ສຽງສະຫຼະໃນນັ້ນຈະແຈ້ງທີ່ສຸດ) ແລະ ສັນຍາລັກ IPA ທີ່ນັກສະກັດວິທະຍາໃຊ້ຂຽນມັນ. ຈື່ຄຳຫຼັກໃຫ້ໄດ້ ແລ້ວເຈົ້າຈະມີບ່ອນອີງທີ່ຖາວອນສຳລັບສຽງນັ້ນ, ບໍ່ວ່າຄຳສັບອື່ນໆຈະເລືອກສະກົດມັນແບບໃດກໍ່ຕາມ.
ວິທີອະທິບາຍສຽງສະຫຼະ
ສະຫຼະແຕ່ລະຕົວຖືກກຳນົດໂດຍ 3 ສິ່ງທີ່ປາກຂອງເຈົ້າກຳລັງເຮັດ, ແລະ ເມື່ອເຈົ້າສາມາດຮູ້ສຶກເຖິງພວກມັນແລ້ວ ເຈົ້າກໍ່ຈະສາມາດຈັດຕຳແໜ່ງສະຫຼະໃດໆກໍ່ໄດ້ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງທ່ອງຈຳ.
ຢ່າງທຳອິດຄື ຄາງກະໄຕຂອງເຈົ້າເປີດກວ້າງສ່ຳໃດ, ເຊິ່ງນັກພາສາສາດເອີ້ນວ່າ ຄວາມສູງ (height). ລອງເວົ້າຄຳວ່າ see ແລ້ວຕາມດ້ວຍ saw. ສຳລັບ see ຄາງກະໄຕຂອງເຈົ້າເກືອບຈະປິດ ແລະ ຮູ້ສຶກວ່າສຽງສະຫຼະຢູ່ສູງໃນປາກ; ສຳລັບ saw ຄາງກະໄຕຂອງເຈົ້າຈະຫຼຸດລົງ ແລະ ຮູ້ສຶກວ່າສຽງສະຫຼະຢູ່ຕ່ຳ. ຢ່າງທີສອງຄື ຕຳແໜ່ງທີ່ລີ້ນຂອງເຈົ້າຍົກຕົວຂຶ້ນ, ເອີ້ນວ່າ ຕຳແໜ່ງໜ້າ-ຫຼັງ (frontness). ລອງເວົ້າ see ແລ້ວຕາມດ້ວຍ moon: ຄາງກະໄຕເກືອບປິດຄືກັນ, ແຕ່ສຳລັບ see ລີ້ນຈະຖືກຍູ້ໄປຂ້າງໜ້າ ແລະ ສຳລັບ moon ລີ້ນຈະຖືກດຶງໄປຂ້າງຫຼັງ, ໂດຍມີຕຳແໜ່ງເຄິ່ງກາງຢູ່ລະຫວ່າງກາງ. ຢ່າງທີສາມຄື ສິ່ງທີ່ສົບຂອງເຈົ້າເຮັດ. ສຳລັບ moon ສົບຈະຫໍ່ເປັນວົງມົນນ້ອຍໆ; ສຳລັບ see ສົບຈະຢຽດອອກ. ໃນພາສາອັງກິດ, ສະຫຼະທີ່ຫໍ່ສົບເກືອບທັງໝົດແມ່ນສະຫຼະຫຼັງ, ດັ່ງນັ້ນສອງຢ່າງນີ້ຈຶ່ງມັກຈະໄປນຳກັນ.
ຖ້າເຈົ້າວາງສະຫຼະທຸກຕົວລົງໃນແກນເຫຼົ່ານີ້ (ສູງໄປຕ່ຳ, ໜ້າໄປຫຼັງ) ເຈົ້າຈະໄດ້ຮູບຊົງທີ່ນັກພາສາສາດແຕ້ມອອກມາເປັນຮູບສີ່ແຈບ້ຽວໆທີ່ເອີ້ນວ່າ ສີ່ແຈສະຫຼະ (vowel quadrilateral), ໂດຍມີ see ຢູ່ແຈຊ້າຍເທິງ, moon ຢູ່ແຈຂວາເທິງ, ສະຫຼະໃນຄຳວ່າ cat ຢູ່ຊ້າຍລຸ່ມ, ແລະ ສະຫຼະເປີດກວ້າງໃນຄຳວ່າ father ຢູ່ໃກ້ກັບແຈຂວາລຸ່ມ. ເຈົ້າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີແຜນພາບນີ້ເພື່ອອ່ານບົດຄວາມນີ້, ແຕ່ຄວາມເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບມັນນັ້ນຄວນຈື່ໄວ້: ສຽງສະຫຼະອາໄສຢູ່ໃນພື້ນທີ່ທີ່ຕໍ່ເນື່ອງກັນ, ແລະ ສະຫຼະທີ່ມີຊື່ຢູ່ລຸ່ມນີ້ແມ່ນຈຸດຕ່າງໆໃນພື້ນທີ່ນັ້ນ ທີ່ພາສາອັງກິດໄດ້ຕັດສິນໃຈແຍກພວກມັນອອກເປັນຄົນລະສຽງ.
ມີອີກສອງຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ສຳຄັນຫຼາຍສຳລັບພາສາອັງກິດສຳນຽງອາເມລິກາ. ຢ່າງທຳອິດຄື ຄວາມເຄັ່ງ (tenseness). ສະຫຼະບາງຕົວຖືກສ້າງຂຶ້ນຢູ່ແຄມຂອງພື້ນທີ່ສະຫຼະ ແລະ ຖືກລາກສຽງຍາວອອກໄປອີກໜ້ອຍໜຶ່ງ (ເຊັ່ນ ສະຫຼະໃນ sheep); ສ່ວນຄູ່ຂອງມັນທີ່ສັ້ນກວ່າ ແລະ ຜ່ອນຄາຍກວ່າ ຈະນັ່ງຢູ່ທາງໃນຂອງພື້ນທີ່ນັ້ນໜ້ອຍໜຶ່ງ (ເຊັ່ນ ສະຫຼະໃນ ship). ຄູ່ສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ເຫຼົ່ານີ້ຄືແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງບັນຫາໃຫຍ່ທີ່ສຸດສຳລັບຜູ້ຮຽນ, ເພາະວ່າຫຼາຍພາສາມີສະຫຼະພຽງຕົວດຽວ ໃນຂະນະທີ່ພາສາອັງກິດມີສອງຕົວ. ອີກຢ່າງໜຶ່ງຄື ວ່າສະຫຼະນັ້ນ ເຄື່ອນທີ່ (glide) ຫຼື ບໍ່. ສະຫຼະດ່ຽວຈະຄົງຢູ່ຕຳແໜ່ງດຽວ. ສ່ວນສະຫຼະປະສົມຈະເລີ່ມຈາກຕຳແໜ່ງໜຶ່ງແລ້ວເລື່ອນໄປອີກຕຳແໜ່ງໜຶ່ງໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າກຳລັງເວົ້າ, ເຊິ່ງເປັນເຫດຜົນທີ່ day ແລະ go ຮູ້ສຶກຄືກັບວ່າມັນກຳລັງເຄື່ອນທີ່. ການເຄື່ອນທີ່ນີ້ເປັນຕົວແຍກສອງກຸ່ມທຳອິດຂ້າງລຸ່ມນີ້: ສະຫຼະດ່ຽວຈະຢູ່ນິ້ງ ໃນຂະນະທີ່ສະຫຼະປະສົມຈະເຄື່ອນທີ່, ແລະ ຄວາມເຄັ່ງຄືຮອຍແຍກທີ່ແລ່ນຜ່ານກຸ່ມສະຫຼະດ່ຽວເອງ. ສຳລັບຄົນລາວແລ້ວ, ເຮົາມັກຈະປຽບທຽບມັນກັບສະຫຼະສຽງສັ້ນ ແລະ ສຽງຍາວ (ເຊັ່ນ ອິ ກັບ ອີ), ແຕ່ຈື່ໄວ້ວ່າໃນພາສາອັງກິດ ມັນບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຄວາມຍາວເທົ່ານັ້ນທີ່ປ່ຽນໄປ, ຕຳແໜ່ງແລະຄວາມເຄັ່ງຂອງລີ້ນກໍ່ປ່ຽນໄປເຊັ່ນກັນ.
ສະຫຼະດ່ຽວ (The simple vowels)
ເຫຼົ່ານີ້ຄືສະຫຼະທີ່ຢູ່ນິ້ງ ແລະ ມີຕຳແໜ່ງດຽວ, ເຊິ່ງນັກພາສາສາດເອີ້ນວ່າ monophthongs. ພາສາອັງກິດສຳນຽງອາເມລິກາມີຢູ່ 9 ສຽງ. ລອງອ່ານຄຳຫຼັກແຕ່ລະຄຳອອກມາດັງໆ ແລ້ວປ່ອຍໃຫ້ສະຫຼະນັ້ນນິ້ງຢູ່ກັບທີ່; ບໍ່ມີສຽງໃດໃນນີ້ທີ່ຄວນເຄື່ອນທີ່ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າເວົ້າ.
| ສຽງ | IPA | ຄຳຫຼັກ | ຕົວສະກົດອ່ານ | ຕຳແໜ່ງຂອງສຽງ |
|---|---|---|---|---|
| ສຽງສະຫຼະ SEE | /i/ | see, beat, sea | ee | ໜ້າສູງ, ສຽງເຄັ່ງ, ສົບຢຽດອອກ |
| ສຽງສະຫຼະ SIT | /ɪ/ | sit, ship, bit | ih | ໜ້າສູງ, ສຽງຜ່ອນ (ຄືສຽງ see ແບບຜ່ອນຄາຍ) |
| ສຽງສະຫຼະ BED | /ɛ/ | bed, met, bet | eh | ໜ້າເຄິ່ງກາງ |
| ສຽງສະຫຼະ CAT | /æ/ | cat, bat, sad | a | ໜ້າຕ່ຳ, ສຽງທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງອາເມລິກາ |
| ສຽງສະຫຼະ FATHER | /ɑ/ | father, hot, cot | ah | ຫຼັງຕ່ຳ, ຄາງກະໄຕເປີດກວ້າງ |
| ສຽງສະຫຼະ SAW | /ɔ/ | saw, caught, sought | aw | ຫຼັງຕ່ຳ-ເຄິ່ງກາງ, ສົບຫໍ່ເລັກນ້ອຍ |
| ສຽງສະຫຼະ BOOK | /ʊ/ | book, full, look | uu | ຫຼັງສູງ, ສຽງຜ່ອນ, ຫໍ່ສົບອ່ອນໆ |
| ສຽງສະຫຼະ MOON | /u/ | moon, fool, who | oo | ຫຼັງສູງ, ສຽງເຄັ່ງ, ສົບຫໍ່ເຂົ້າ |
| ສຽງສະຫຼະ FUN | /ʌ/ | fun, luck, cut | uh | ກາງ-ເຄິ່ງກາງ; ຄູ່ແຝດທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນສຽງຂອງມັນຄືສຽງ schwa |
ສາມແຖວໃນຕາຕະລາງນີ້ ເຊື່ອງຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຮຽນຫຼາຍຄົນສະດຸດຫຼາຍທີ່ສຸດ: ນັ້ນຄືຄູ່ສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ສອງຄູ່ ແລະ ອີກໜຶ່ງສະຫຼະທີ່ຫຼາຍພາສາບໍ່ມີ.
ຄູ່ທຳອິດຄື /i/ ຕໍ່ກັບ /ɪ/: sheep ແລະ ship, beat ແລະ bit. ສຽງ see ເປັນສຽງເຄັ່ງ, ລີ້ນຍົກສູງໄປທາງໜ້າ ແລະ ສຽງຖືກລາກຍາວອອກໄປອີກໜ້ອຍໜຶ່ງ; ສ່ວນສຽງ sit ແມ່ນຮູບແບບທີ່ຜ່ອນຄາຍຂອງມັນ, ຕຳແໜ່ງຕ່ຳລົງໜ້ອຍໜຶ່ງ, ສັ້ນກວ່າ ແລະ ນຸ້ມກວ່າ. ຄົນທີ່ພາສາແມ່ມີສະຫຼະໜ້າສູງພຽງຕົວດຽວມັກຈະລວມສອງສຽງນີ້ເຂົ້າກັນ, ເຮັດໃຫ້ ship ກາຍໄປເປັນ sheep. ຄູ່ທີສອງຄື /u/ ຕໍ່ກັບ /ʊ/: fool ແລະ full, pool ແລະ pull. ມັນມີຄວາມສຳພັນແບບ ເຄັ່ງ-ຕໍ່ກັບ-ຜ່ອນ ຄືກັນຢູ່ທາງຫຼັງຂອງປາກ. ຢ່າງທີສາມຄື ສຽງສະຫຼະ cat /æ/, ເຊິ່ງເປັນສຽງທີ່ຫຼາຍພາສາບໍ່ມີເລີຍ. ມັນຢູ່ຕ່ຳກວ່າສຽງ bed ແລະ ຍູ້ໄປທາງໜ້າຫຼາຍກວ່າສຽງ father, ແລະ ມັນຄືສຽງທີ່ຊ່ວຍຮັກສາບໍ່ໃຫ້ຄຳວ່າ cat ຍຸບຕົວໄປເປັນຄຳວ່າ cot (ສຽງ father) ຫຼື ket (ສຽງ bed). ສຳລັບຄົນລາວ, ເຮົາມັກຈະໃຊ້ສະຫຼະ ແ- ມາແທນ, ແຕ່ຈື່ໄວ້ວ່າສຽງ /æ/ ໃນພາສາອັງກິດນັ້ນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ເຈົ້າອ້າປາກກວ້າງກວ່າສະຫຼະ ແ- ຂອງລາວ. ຖ້າຄຳວ່າ cat ຂອງເຈົ້າມັກຈະກາຍເປັນສຽງໃກ້ຄຽງ, ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເປັນຄົນດຽວ, ແລະ ມັນຄືສຽງສະຫຼະດ່ຽວທີ່ຄຸ້ມຄ່າທີ່ສຸດໃນການຝຶກຊ້ອມ.
ມີຂໍ້ຍົກເວັ້ນໜຶ່ງທີ່ຕ້ອງບອກໄວ້ບ່ອນນີ້ເລີຍ, ເພາະມັນຄືເຫດຜົນທີ່ຄຳຖາມ “ມີສະຫຼະຈັກຕົວ” ບໍ່ມີຄຳຕອບທີ່ຊັດເຈນ. ສຽງສະຫຼະ father /ɑ/ ແລະ ສຽງສະຫຼະ saw /ɔ/ ກຳລັງຖືກລວມເຂົ້າກັນໃນຫຼາຍພື້ນທີ່ຂອງສະຫະລັດ. ສຳລັບຄົນອາເມລິກາຈຳນວນຫຼາຍ, ໂດຍສະເພາະໃນພາກຕາເວັນຕົກແລະພື້ນທີ່ຕອນໃນຂອງປະເທດ, ພວກເຂົາອອກສຽງ cot ແລະ caught ຄືກັນເປະ, ແລະ father ກັບ saw ກໍ່ໃຊ້ສຽງສະຫຼະຫຼັງຮ່ວມກັນ. ສຳລັບຄົນອື່ນໆ, ສ່ວນຫຼາຍຢູ່ພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອແລະພາກໃຕ້, ພວກເຂົາຍັງແຍກສອງສຽງນີ້ອອກຈາກກັນ. ທັງສອງແບບນີ້ຖືເປັນພາສາອັງກິດສຳນຽງອາເມລິກາມາດຕະຖານ. ຖ້າເຈົ້າບໍ່ສາມາດໄດ້ຍິນຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ cot ແລະ caught ຈາກຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ, ໝາຍຄວາມວ່າຄົນນັ້ນໄດ້ລວມສອງສຽງນີ້ເຂົ້າກັນແລ້ວ, ແລະ ເຈົ້າສາມາດໃຊ້ສຽງສະຫຼະດຽວແທນທັງສອງຄຳໄດ້ເລີຍ.
ສະຫຼະປະສົມ — ສະຫຼະທີ່ມີການເຄື່ອນໄຫວ
ສະຫຼະປະສົມ (Diphthong) ຄືສະຫຼະທີ່ບໍ່ຢູ່ນິ້ງ. ມັນເລີ່ມຈາກຕຳແໜ່ງໜຶ່ງແລ້ວເລື່ອນໄປຫາອີກຕຳແໜ່ງໜຶ່ງພາຍໃນພະຍາງດຽວ, ດັ່ງນັ້ນ ປາກຂອງເຈົ້າຈຶ່ງມີການເຄື່ອນໄຫວຕະຫຼອດເວລາທີ່ເຈົ້າກຳລັງເວົ້າມັນ. ລອງເວົ້າ day ຊ້າໆ ແລ້ວຮູ້ສຶກເຖິງຄາງກະໄຕຂອງເຈົ້າທີ່ປິດລົງເລັກນ້ອຍ ແລະ ລີ້ນຂອງເຈົ້າຍົກຂຶ້ນໄປຫາຕຳແໜ່ງຂອງສຽງ see ໃນຕອນທ້າຍ. ການເຄື່ອນໄຫວນັ້ນເອງທີ່ເຮັດໃຫ້ມັນເປັນສະຫຼະປະສົມ; ຖ້າອອກສຽງເປັນສະຫຼະນິ້ງໆພຽງຮາບດຽວ, ມັນຈະຟັງເບິ່ງຄືຄົນຕ່າງຊາດທັນທີ ເຖິງວ່າຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຈະຖືກຕ້ອງກໍ່ຕາມ.
| ສຽງ | IPA | ຄຳຫຼັກ | ຕົວສະກົດອ່ານ | ການເຄື່ອນທີ່ |
|---|---|---|---|---|
| ສຽງສະຫຼະປະສົມ DAY | /eɪ/ | day, way | ay | ເລີ່ມຈາກຕຳແໜ່ງເໜືອສຽງ bed ໜ້ອຍໜຶ່ງ, ເລື່ອນຂຶ້ນໄປຫາ ee |
| ສຽງສະຫຼະປະສົມ MY | /aɪ/ | my, why | ahy | ເລີ່ມຈາກບ່ອນຕ່ຳ, ເລື່ອນຂຶ້ນໄປຫາ ee |
| ສຽງສະຫຼະປະສົມ BOY | /ɔɪ/ | boy, toy | oy | ເລີ່ມແບບຫໍ່ສົບຢູ່ທາງຫຼັງ, ເລື່ອນຂຶ້ນໄປຫາ ee |
| ສຽງສະຫຼະປະສົມ NOW | /aʊ/ | now, how | ow | ເລີ່ມຈາກບ່ອນຕ່ຳ, ເລື່ອນກັບຫຼັງໄປຫາ oo |
| ສຽງສະຫຼະປະສົມ GO | /oʊ/ | go, row | oh | ເລີ່ມຈາກກາງ-ຫຼັງ, ເລື່ອນຂຶ້ນໄປຫາ oo |
ສິ່ງທີ່ຄວນສັງເກດຄື ທັງ 5 ສຽງນີ້ຈະເລື່ອນໄປຫາໜຶ່ງໃນສອງແຈທີ່ສູງທີ່ສຸດຂອງປາກ, ນັ້ນຄື ee ຫຼື oo. ນັ້ນຄືສິ່ງທີ່ສະຫຼະປະສົມກຳລັງເຮັດ: ເດີນທາງຈາກຕຳແໜ່ງເປີດໄປຫາຕຳແໜ່ງປິດ. ຄວາມຜິດພາດທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດຂອງຜູ້ຮຽນຄືການຕັດການເຄື່ອນທີ່ໃຫ້ສັ້ນລົງແລ້ວຢຸດຢູ່ທີ່ສະຫຼະດ່ຽວໂຕດຽວ, ເຮັດໃຫ້ day ແລະ go ອອກມາເປັນສຽງຮາບພຽງ. ສະຫຼະແທ້ໆແບບນັ້ນຖືເປັນເລື່ອງປົກກະຕິໃນພາສາທີ່ສະຫຼະບໍ່ມີການເລື່ອນ, ແຕ່ຫູຂອງຄົນອາເມລິກາກຳລັງຄອຍຟັງການເຄື່ອນໄຫວນັ້ນຢູ່, ແລະ ຖ້າບໍ່ມີມັນ ຄຳນັ້ນກໍ່ຈະຟັງເບິ່ງແປກໆ. ວິທີແກ້ໄຂຄື ການເຈດຕະນາເຮັດການເຄື່ອນໄຫວນັ້ນໃຫ້ເວີເກີນຈິງໃນຕອນທຳອິດ; ແລ້ວການເຄື່ອນທີ່ນັ້ນຈະຫົດຕົວລົງມາຢູ່ໃນຂະໜາດທີ່ເປັນທຳມະຊາດເອງ.
ມີອີກສຽງໜຶ່ງທີ່ຄວນຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມນີ້ພ້ອມກັບໝາຍເຫດໄວ້. ສຽງໃນຄຳວ່າ cute, few, ແລະ use (ສຽງ CUTE, /ju/) ຖືກນັບລວມຢູ່ໃນສະຫຼະປະສົມໃນຫຼາຍຕາຕະລາງສຳລັບຜູ້ຮຽນ, ລວມເຖິງຂອງ SayWaader ດ້ວຍ. ຕາມຫຼັກແລ້ວມັນຄືການເລື່ອນສຽງ y (ພະຍັນຊະນະ /j/) ແລ້ວຕາມດ້ວຍສຽງສະຫຼະ moon, ຫຼາຍກວ່າທີ່ຈະເປັນສະຫຼະປະສົມໂຕດຽວ, ແຕ່ມັນທຳງານຮ່ວມກັນເປັນຊຸດດຽວ ແລະ ມີປະໂຫຍດທີ່ຈະຮຽນຮູ້ມັນໄປພ້ອມກັບຕົວອື່ນໆ.
ສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r (The r-colored vowels)
ນີ້ຄືຈຸດທີ່ພາສາອັງກິດສຳນຽງອາເມລິກາແຍກທາງກັບສຳນຽງອື່ນໆ. ໃນສຳນຽງທີ່ມີການອອກສຽງ R ແບບຊັດເຈນ (rhotic accent) ຄືກັບ General American, ເມື່ອສະຫຼະແລະສຽງ R ຢູ່ໃນພະຍາງດຽວກັນ, ສຽງ R ຈະບໍ່ລໍຖ້າຄິວເພື່ອອອກສຽງແຍກຕ່າງຫາກ. ມັນຈະເຊື່ອມລວມເຂົ້າກັບສະຫຼະເລີຍ, ດັດປັບສະຫຼະທັງໝົດໄປຕາມຕຳແໜ່ງລີ້ນສຳລັບສຽງ R ອາເມລິກາ ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າຍັງຢູ່ເຄິ່ງກາງຂອງການອອກສຽງສະຫຼະນັ້ນຢູ່. ຜົນລັບທີ່ໄດ້ຄືກຸ່ມສະຫຼະນ້ອຍໆກຸ່ມໜຶ່ງທີ່ມີສຽງ R ແຝງຢູ່ທາງໃນ. ພາສາອັງກິດສຳນຽງອັງກິດມາດຕະຖານ (RP) ຈະຕັດສຽງ R ເຫຼົ່ານີ້ຖິ້ມທັງໝົດ; ສຽງ R ອາເມລິກາທີ່ຖືກຮັກສາໄວ້ໃນສະຫຼະນີ້ຄືໜຶ່ງໃນຕົວຊີ້ບອກທີ່ແຂງແຮງທີ່ສຸດຂອງສຳນຽງນີ້.
ສຳລັບຄົນລາວ, ສິ່ງນີ້ອາດຈະຍາກເປັນພິເສດ ເພາະພາສາລາວບໍ່ເຄີຍມີຕົວ “ຣ” ເປັນຕົວສະກົດທ້າຍຄຳ. ສະນັ້ນ, ການເອົາສຽງ R ອາເມລິກາມາປະສົມໄວ້ໃນສະຫຼະຈຶ່ງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ເຈົ້າຕ້ອງຝຶກການໃຊ້ກ້າມຊີ້ນລີ້ນແບບໃໝ່.
| ສຽງ | IPA | ຄຳຫຼັກ | ຕົວສະກົດອ່ານ | ໝາຍເຫດ |
|---|---|---|---|---|
| ສະຫຼະ R ສຽງ CAR | /ɑr/ | car, star, heart | ar | ສຽງສະຫຼະ father ທີ່ປົນສຽງ R |
| ສະຫຼະ R ສຽງ MORE | /ɔr/ | more, four, door | or | ສຽງສະຫຼະ saw ທີ່ປົນສຽງ R |
| ສະຫຼະ R ສຽງ BIRD | /ɜr/ | bird, word, first | ur | ຖືກເນັ້ນສຽງ (stressed); ຄືສຽງ R ລ້ວນໆທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນສະຫຼະ |
| ສະຫຼະ R ສຽງ MOTHER | /ər/ | mother, better | er | ບໍ່ຖືກເນັ້ນສຽງ (unstressed); ຄືສຽງ schwa ທີ່ປົນສຽງ R |
| ສະຫຼະ R ສຽງ HAIR | /ɛr/ | hair, care, fair | air | ບໍລິເວນສຽງ bed ທີ່ປົນສຽງ R |
| ສະຫຼະ R ສຽງ NEAR | /ɪr/ | near, here, beer | eer | ບໍລິເວນສຽງ sit ທີ່ປົນສຽງ R |
| ສະຫຼະ R ສຽງ TOUR | /ʊr/ | tour, cure, jury | uur | ບໍລິເວນສຽງ book ທີ່ປົນສຽງ R; ພົບໜ້ອຍທີ່ສຸດ, ແລະ poor / sure ສ່ວນຫຼາຍຖືກລວມເຂົ້າກັບ MORE ແລ້ວ |
ສອງສຽງທີ່ເຮັດວຽກໜັກທີ່ສຸດຄືສຽງສະຫຼະ bird ແລະ ສຽງສະຫຼະ mother, ເຊິ່ງທັງສອງຄືສຽງປົນ R ໂຕດຽວກັນພຽງແຕ່ໂຕໜຶ່ງຖືກເນັ້ນສຽງ ແລະ ອີກໂຕບໍ່ຖືກເນັ້ນ (ນັກພາສາສາດມັກຈະຫຍໍ້ມັນລົງເປັນສັນຍາລັກດຽວ, /ɝ/ ສຳລັບສຽງ bird ທີ່ຖືກເນັ້ນ ແລະ /ɚ/ ສຳລັບ mother ທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນ). Bird, word, first ຈະແບກຮັບສຽງນີ້ແບບຖືກເນັ້ນ; ສ່ວນຫາງສຽງ -er ທີ່ບໍ່ສິ້ນສຸດຂອງ mother, better, water, teacher ຈະແບກຮັບມັນແບບບໍ່ຖືກເນັ້ນ, ເຊິ່ງມັນກໍ່ຄືສຽງ schwa ທີ່ຖືກຕື່ມສຽງ R ໃສ່ທາງເທິງ. ທັງສອງຄືສຽງ R ອາເມລິກາລ້ວນໆທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນສະຫຼະ, ແລະ ການວາງຕຳແໜ່ງລີ້ນໃຫ້ຖືກຕ້ອງກໍ່ຄືບັນຫາດຽວກັນກັບພະຍັນຊະນະ R. ກົນໄກທັງໝົດຂອງຕຳແໜ່ງລີ້ນນັ້ນມີຢູ່ໃນບົດຄວາມກ່ຽວກັບ ສຽງ R ອາເມລິກາ, ແລະ ຫາງສຽງ -er ທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນກໍ່ຄືແຈທີ່ເປັນສຽງປົນ R ຂອງ ສຽງ schwa.
ສະຫຼະທີ່ກືນກິນສຽງອື່ນໆ (Schwa)
ຍັງມີສະຫຼະອີກໜຶ່ງຕົວ, ແລະ ຖ້ານັບຕາມຄວາມຖີ່ໃນການນຳໃຊ້ ມັນເອົາຊະນະສະຫຼະທຸກຕົວຂ້າງເທິງນັ້ນຂາດລອຍ: ນັ້ນຄືສຽງ schwa, /ə/, ສຽງ “ເອິ” ນ້ອຍໆທີ່ເປັນກາງໃນພະຍາງທຳອິດຂອງ about ແລະ ພະຍາງສຸດທ້າຍຂອງ sofa. ມັນຄືສຽງທີ່ພະຍາງໜຶ່ງຈະຕົກລົງມາເມື່ອມັນບໍ່ຖືກເນັ້ນສຽງ (loses its stress), ມັນຄືສິ່ງທີ່ສະຫຼະອື່ນໆທຸກຕົວຈະຍຸບຕົວລົງມາກາຍເປັນ. ຄຳວ່າ Photograph ຍັງຮັກສາສຽງສະຫຼະ cat ແບບເຕັມໆໄວ້ໃນພະຍາງສຸດທ້າຍ (FOH-tuh-graf); ແຕ່ໃນຄຳວ່າ photography ພະຍາງດຽວກັນນັ້ນກັບບໍ່ຖືກເນັ້ນສຽງ ແລະ ສຽງສະຫຼະນັ້ນກໍ່ລະລາຍກາຍເປັນສຽງ schwa ແທນ (fuh-TAH-gruh-fee). ສຽງສະຫຼະບໍ່ໄດ້ປ່ຽນໄປຍ້ອນວ່າຕົວອັກສອນປ່ຽນ. ມັນປ່ຽນເພາະຕຳແໜ່ງທີ່ເນັ້ນສຽງຍ້າຍໄປ.
ເນື່ອງຈາກພາສາລາວເປັນພາສາທີ່ມີສຽງວັນນະຍຸດ, ເຮົາມັກຈະອອກສຽງທຸກພະຍາງໃຫ້ຊັດເຈນແລະມີຄວາມດັງເທົ່າໆກັນ. ແຕ່ພາສາອັງກິດໃຊ້ຈັງຫວະການເນັ້ນສຽງ, ດັ່ງນັ້ນນີ້ຈຶ່ງເປັນເຫດຜົນທີ່ຕາຕະລາງຂ້າງເທິງນັ້ນອາດເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກຄືກັບວ່າມັນກຳລັງອະທິບາຍພາສາທີ່ເຈົ້າບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ຍິນໃນການສົນທະນາຕົວຈິງ. ໃນການເວົ້າພາສາອັງກິດແບບອາເມລິກາທີ່ຕໍ່ເນື່ອງກັນ, ມີພຽງແຕ່ພະຍາງທີ່ ຖືກເນັ້ນສຽງ ເທົ່ານັ້ນທີ່ໄດ້ຮັກສາສະຫຼະເຕັມຮູບແບບຈາກຕາຕະລາງໄວ້. ທຸກສິ່ງທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນສຽງຈະຖືກລົດຮູບລົງໄປຫາສຽງ schwa, ເຊິ່ງນີ້ຄືວິທີທີ່ປະໂຫຍກຂອງອາເມລິກາລົງເອີຍດ້ວຍການມີສຽງສະຫຼະທີ່ຊັດເຈນພຽງສອງສາມຕົວເປັນຕົວຈັບຈັງຫວະ ແລະ ມີສຽງ “ເອິ” ເປັນຝູງມາຕື່ມເຕັມຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງພວກມັນ. ສຽງ schwa ມີບົດຄວາມອະທິບາຍແບບເຕັມໆຂອງມັນເອງໃນ ບົດຄວາມກ່ຽວກັບ schwa; ສຳລັບຕາຕະລາງນີ້, ຂໍພຽງແຕ່ໃຫ້ຮູ້ວ່າສຽງສະຫຼະທີ່ເຈົ້າອ່ານຈາກໜ້າເຈ້ຍຄືສຽງສະຫຼະທີ່ພະຍາງນັ້ນມີ ເມື່ອມັນຖືກເນັ້ນສຽງ, ແລະ ພະຍາງສ່ວນຫຼາຍໃນການເວົ້າຕົວຈິງນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຖືກເນັ້ນສຽງເລີຍ.
ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງເຊື່ອການສະກົດຄຳບໍ່ໄດ້
ເຫດຜົນທີ່ສະຫຼະພາສາອັງກິດຈຳເປັນຕ້ອງມີຕາຕະລາງເລີຍ, ໃນຂະນະທີ່ສະຫຼະພາສາສະເປນຫຼືອິຕາລີແຖບຈະບໍ່ຈຳເປັນ, ກໍ່ຍ້ອນວ່າການສະກົດຄຳໃນພາສາອັງກິດໄດ້ຢຸດຕິດຕາມການອອກສຽງຕົວຈິງມາຫຼາຍສະຕະວັດແລ້ວ ແລະ ບໍ່ເຄີຍແລ່ນຕາມທັນເລີຍ. ມີສອງຮູບແບບທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນຫຼາຍທີ່ສຸດ.
ການສະກົດໜຶ່ງແບບ, ມີຫຼາຍສຽງ. ຕົວອັກສອນ a ເປັນສຽງສະຫຼະ cat ໃນ cat, ເປັນສຽງສະຫຼະ father ໃນ spa, ເປັນສຽງສະຫຼະ saw ໃນ all, ເປັນສະຫຼະປະສົມ day ໃນ table, ເປັນສຽງສະຫຼະ hair ໃນ care, ແລະ ເປັນສຽງ schwa ໃນ about. ກຸ່ມຕົວອັກສອນ ou ເປັນສຽງສະຫຼະໜຶ່ງໃນ soup, ເປັນອີກສຽງໜຶ່ງໃນ out, ເປັນອີກສຽງໜຶ່ງໃນ though, ເປັນອີກສຽງໜຶ່ງໃນ touch, ແລະ ເປັນອີກສຽງໜຶ່ງໃນ could. ເຈົ້າບໍ່ສາມາດອ່ານສຽງສະຫຼະຈາກຕົວອັກສອນດ້ວຍຄວາມໝັ້ນໃຈໄດ້ເລີຍ.
ໜຶ່ງສຽງ, ມີຫຼາຍການສະກົດ. ລອງເບິ່ງໃນທາງກັບກັນມັນກໍ່ຫຼວມພໍໆກັນ. ສຽງສະຫຼະ see /i/ ຖືກສະກົດເຖິງ 6 ແບບທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃນ see, sea, field, machine, key, ແລະ people. ສະຫຼະປະສົມ day ປາກົດອອກມາເປັນ day, rain, eight, they, ແລະ break. ສຽງສະຫຼະດຽວກັນຕະຫຼອດ, ແຕ່ໃສ່ຊຸດ 5 ຫຼື 6 ແບບ.
ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອເຈົ້າພົບກັບຄຳສັບພາສາອັງກິດຄຳໃໝ່, ຢ່າຄາດເດົາສຽງຂອງມັນຈາກການສະກົດ. ໃຫ້ກວດສອບສຽງສະຫຼະ (ເບິ່ງ IPA ໃນວັດຈະນານຸກົມ, ການສະກົດອ່ານໃໝ່ໃນແອັບ, ຫຼື ໃຊ້ຫູຂອງເຈົ້າຟັງສຽງຈາກເຈົ້າຂອງພາສາ) ແລ້ວຜູກສຽງນັ້ນຕິດກັບຄຳສັບໂດຍກົງເລີຍ. ຕາຕະລາງຂ້າງເທິງນີ້ໄດ້ໃຫ້ເປົ້າໝາຍຊຸດນ້ອຍໆແກ່ເຈົ້າແລ້ວ; ສ່ວນການສະກົດຄຳນັ້ນ ເປັນພຽງປ້າຍຕິດທາງນອກທີ່ເຊື່ອຖືບໍ່ໄດ້ເທົ່ານັ້ນ.
ປະໂຫຍກສຳລັບຝຶກຊ້ອມ
ອ່ານແຕ່ລະແຖວອອກມາດັງໆ, ສອງຄັ້ງ, ຊ້າໆ. ປະໂຫຍກເຫຼົ່ານີ້ອັດແໜ້ນໄປດ້ວຍຄູ່ສຽງກົງກັນຂ້າມທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ: ຄູ່ສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ, ສຽງສະຫຼະ cat, ການເລື່ອນສຽງຂອງສະຫຼະປະສົມ, ແລະ ກຸ່ມສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r. ສະຫຼະທີ່ຍາກໆຈະຖືກໝາຍໄວ້ໃນຮູບແບບການສະກົດອ່ານ.
- Did you see the ship leave? Did you SEE the SHIHP leave?
- The pool is full by noon. The POOL is FUUL by NOON.
- I can't catch the last cab. I KANT KACH the LAST KAB.
- She bought a small ball. She BAWT a SMAWL BAWL.
- Look at the full moon tonight. LUUK at the FUUL MOON tonight.
- My boy found a toy downtown. MAHY BOY found a TOY downtown.
- The bird heard the word first. The BURD HURD the WURD FURST.
- Her father parked the car. Her FAH-ther parked the KAR.
- Go slow on the open road. GOH SLOH on the open ROHD.
- Take the same way home today. TAYK the SAYM WAY home toDAY.
ຖ້າແຖວໃດຮູ້ສຶກວ່າຍາກ, ໃຫ້ຫຼຸດຄວາມໄວລົງຈົນກວ່າສະຫຼະແຕ່ລະຕົວຈະຖືກສ້າງຂຶ້ນຢ່າງສົມບູນ, ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍໆເພີ່ມຄວາມໄວຂຶ້ນມາໃໝ່. ເປົ້າໝາຍຄືການທີ່ເຈົ້າສາມາດສ້າງຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ໄດ້ທັນທີເມື່ອຕ້ອງການ, ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຄຳວ່າ ship ຂອງເຈົ້າໄປຕົກຢູ່ທີ່ sheep ໃນເວລາທີ່ມັນສຳຄັນ.
ພາສາແມ່ທີ່ຕ່າງກັນ ຮັບມືກັບເລື່ອງນີ້ແນວໃດ
ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງເຈົ້າສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຂຶ້ນກັບວ່າພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າມີການຂີດເສັ້ນແບ່ງສະຫຼະຫຼາຍສ່ຳໃດ. ພາສາທີ່ມີລະບົບ 5 ສະຫຼະຈະຕ້ອງພະຍາຍາມຈັບເອົາສຽງເກືອບ 20 ສຽງຂອງພາສາອັງກິດມາໃສ່ໃນ 5 ກະຕ່າ, ສະນັ້ນສະຫຼະພາສາອັງກິດຫຼາຍໆຕົວຈຶ່ງຖືກລວມເຂົ້າກັນ; ພາສາທີ່ມີຄັງສະຫຼະອຸດົມສົມບູນກໍ່ຈະມີການຕຳກັນເຫຼົ່ານີ້ນ້ອຍກວ່າ ແຕ່ກໍ່ຈະມີຊ່ອງຫວ່າງສະເພາະຕົວຂອງມັນເອງ.
| ພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າ | ຄັງສະຫຼະທຽບກັບພາສາອັງກິດ | ສິ່ງທີ່ຄວນເນັ້ນໃສ່ |
|---|---|---|
| ສະເປນ (Spanish) | ✗ 5 ສະຫຼະ a e i o u, ແຕ່ລະຕົວຄົງທີ່ແລະບໍລິສຸດ; ບໍ່ມີຄູ່ສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ, ແລະ ສະຫຼະກາງຄື e ແລະ o ຈະຄົງທີ່ໃນຂະນະທີ່ພາສາອັງກິດຈະເລື່ອນສຽງພວກມັນ (day, go) | ເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ມີການຕຳກັນຂອງສຽງຫຼາຍທີ່ສຸດ. ໃຫ້ຝຶກຄູ່ສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ກ່ອນໝູ່ (sheep/ship, fool/full), ແລ້ວຕາມດ້ວຍສຽງສະຫຼະ cat, ຈາກນັ້ນຈຶ່ງປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ສະຫຼະປະສົມກາຍເປັນສຽງຮາບພຽງ. |
| ອິຕາລີ (Italian) | ✗ 7 ສະຫຼະ ມີຄວາມແຕກຕ່າງເລື່ອງຄວາມເປີດຂອງ bed-ກັບ-day ແລະ saw-ກັບ-go, ແຕ່ບໍ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງເລື່ອງຄຸນນະພາບສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ແລະ ບໍ່ມີສຽງສະຫຼະ cat | ຄ້າຍຄືກັບພາສາສະເປນ. ສຽງສະຫຼະ cat ແລະ ສຽງສະຫຼະຜ່ອນຄື sit/book ຄືເປົ້າໝາຍໃໝ່; ສຽງເລື່ອນກໍ່ຕ້ອງໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງເຊັ່ນກັນ. |
| ຍີ່ປຸ່ນ (Japanese) | ✗ 5 ສະຫຼະ a i u e o ພ້ອມກັບຄວາມແຕກຕ່າງເລື່ອງຄວາມຍາວສັ້ນທີ່ແຍກຕ່າງຫາກ ເຊິ່ງບໍ່ກົງກັບສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ຂອງພາສາອັງກິດ | ສຽງສະຫຼະຜ່ອນ (sit, book) ແລະ ສຽງສະຫຼະ cat ຄືຊ່ອງຫວ່າງ. ຢ່າພະຍາຍາມເອົາຄວາມຍາວຂອງພາສາອັງກິດໄປທຽບກັບຄວາມຍາວຂອງພາສາຍີ່ປຸ່ນ; ຄວາມແຕກຕ່າງສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຢູ່ທີ່ຕຳແໜ່ງຂອງລີ້ນ, ບໍ່ແມ່ນໄລຍະເວລາ. |
| ຈີນກາງ (Mandarin) | ~ ຂະໜາດກາງ, ຮູບແບບແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ ມີໜ່ວຍສຽງສະຫຼະຈຳນວນໜຶ່ງພ້ອມກັບຮູບແບບຍ່ອຍຫຼາຍຢ່າງທີ່ປ່ຽນໄປຕາມບໍລິບົດ; ຫາງສຽງ r ແບບ 儿化 (erhua) ເຮັດໃຫ້ມີຄວາມລຶ້ງເຄີຍກັບສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r ຢູ່ແດ່ | ການກອງກັນຂອງສຽງໜ້າຄືວຽກຫຼັກ: see/sit, bed/cat. ປົກກະຕິແລ້ວສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r ຈະງ່າຍກວ່າໜ້ອຍໜຶ່ງສຳລັບຄົນກຸ່ມນີ້ຍ້ອນ erhua, ເຖິງວ່າສຽງ rhotic ຂອງຈີນກາງຈະບໍ່ຄືກັບຂອງອາເມລິກາເປະໆກໍ່ຕາມ. |
| ເກົາຫຼີ (Korean) | ~ 7 ຫຼື 8 ສະຫຼະ ເປັນລະບົບທີ່ຂ້ອນຂ້າງສົມບູນ, ແຕ່ບໍລິເວນ see/sit ແລະ ບໍລິເວນ bed/cat ມັກຈະຍຸບລວມເຂົ້າກັນເປັນສຽງດຽວໃນແຕ່ລະກຸ່ມ | ເນັ້ນໃສ່ການແຍກສຽງຄູ່ໜ້າທັງສອງຄູ່ ແລະ ສຽງສະຫຼະ cat. ສະຫຼະປະສົມສ່ວນຫຼາຍບໍ່ມີບັນຫາ. |
| ຮິນດີ (Hindi) | ~ ສົມບູນ, ມີຄູ່ສຽງທີ່ອີງໃສ່ຄຸນນະພາບ ມີສະຫຼະ 10 ຫຼື 11 ຕົວທີ່ຄູ່ສຽງສັ້ນ/ຍາວມີຄຸນນະພາບຕ່າງກັນຫຼາຍຄືກັບສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ຂອງພາສາອັງກິດ; ແຕ່ຄຳວ່າ cat ມັກຈະໄປຕົກຢູ່ທີ່ bed ຫຼື father, ແລະ ຄູ່ສຽງ saw/go ມັກຈະປົນກັນ | ສຽງສະຫຼະ cat ແລະ ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງ saw-ກັບ-go ຄືເປົ້າໝາຍຫຼັກ. ຄູ່ສຽງທີ່ອີງໃສ່ຄຸນນະພາບຂອງພາສາແມ່ຄືຂໍ້ໄດ້ປຽບໃນການຟັງສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ຂອງພາສາອັງກິດ. |
| ອາຣັບ (Arabic) | ✗ 3 ຄຸນນະພາບ a i u, ແຕ່ລະຕົວມີທັງສັ້ນແລະຍາວ, ດັ່ງນັ້ນບໍລິເວນສຽງໜ້າທີ່ແອອັດຂອງພາສາອັງກິດ (see/sit/bed/cat) ຈຶ່ງຖືກຈັບຍັດລົງໄປໃນພຽງໜຶ່ງຫຼືສອງກະຕ່າ | ສຽງສະຫຼະໜ້າຕ້ອງຖືກດຶງແຍກອອກຈາກກັນເທື່ອລະຄູ່. ຄາດໄວ້ເລີຍວ່າ sit, bed, ແລະ cat ຈະເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການຟັງຄືກັນໄປໝົດ, ແລະ ເຈົ້າຕ້ອງຕັ້ງໃຈແຍກພວກມັນອອກຈາກກັນແທ້ໆ. |
| ຝຣັ່ງ (French) | ~ ສົມບູນ, ແຕ່ເປັນສະຫຼະດ່ຽວ ມີສະຫຼະຫຼາຍຕົວ, ລວມເຖິງສະຫຼະໜ້າແບບຫໍ່ສົບທີ່ພາສາອັງກິດບໍ່ມີ, ແຕ່ສະຫຼະຝຣັ່ງເປັນສຽງບໍລິສຸດ, ບໍ່ມີສະຫຼະປະສົມທີ່ເລື່ອນສຽງ | ຄັງສະຫຼະນີ້ຊ່ວຍໄດ້ຫຼາຍໃນເລື່ອງສະຫຼະດ່ຽວ; ວຽກທີ່ຕ້ອງເຮັດຄືການເລື່ອນສຽງ. Day ແລະ go ຕ້ອງເຄື່ອນທີ່, ບໍ່ແມ່ນນິ້ງຮາບພຽງ. ແລະ ຕ້ອງລະວັງສຽງສະຫຼະຜ່ອນຄື sit ແລະ book ນຳອີກ. |
| ເຢຍລະມັນ (German) | ✓ ສົມບູນ, ພ້ອມກັບສຽງເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ມີຄູ່ສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ (bieten/bitten) ແລະ ມີສະຫຼະປະສົມພາສາອັງກິດຫຼາຍຕົວຢູ່ແລ້ວ, ເຊິ່ງຖືເປັນການເລີ່ມຕົ້ນທີ່ໄດ້ປຽບທີ່ສຸດໃນບັນດາພາສາແມ່ຫຼັກໆທັງໝົດ | ສ່ວນຫຼາຍຄືການປັບແຕ່ງໃຫ້ລົງຕົວ. ສຽງສະຫຼະ cat ຄືຊ່ອງຫວ່າງທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ, ແລະ ສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r ກໍ່ຕ້ອງການສຽງ R ອາເມລິກາທີ່ອອກສຽງເຕັມທີ່ ແທນທີ່ຈະເປັນສຽງ R ທີ່ຖືກລົດລົງຄືສະຫຼະຢູ່ທ້າຍພະຍາງຂອງພາສາເຢຍລະມັນ (ຫາງສຽງ -er ຂອງ Vater ຄືສະຫຼະ, ບໍ່ແມ່ນສຽງ r). |
| ປອກຕຸຍການ (Portuguese) | ~ 7 ສະຫຼະປາກ ບວກກັບສະຫຼະດັງ ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງສຽງກາງເປີດ/ປິດຊ່ວຍໄດ້ຫຼາຍ, ແຕ່ບໍ່ມີຄູ່ສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ແບບພາສາອັງກິດ, ແລະ ສະຫຼະທ້າຍຄຳມັກຈະຖືກຍົກສຽງສູງຂຶ້ນ | ສຽງສະຫຼະຜ່ອນ (sit, book) ແລະ ສຽງສະຫຼະ cat ຄືເປົ້າໝາຍ; ພະຍາຍາມຮັກສາບໍ່ໃຫ້ສະຫຼະທ້າຍຄຳເລື່ອນຂຶ້ນໄປຫາ ee ແລະ oo. |
| ລັດເຊຍ (Russian) | ~ 5 ຫຼື 6 ສະຫຼະ ພ້ອມກັບການລົດຮູບສຽງທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນຢ່າງໜັກໜ່ວງ; ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງ see/sit ແລະ cat ບໍ່ແມ່ນສຽງທີ່ມີມາແຕ່ເກີດ | ແຍກ see ອອກຈາກ sit ແລະ ສ້າງສຽງສະຫຼະ cat. ນິໄສການລົດຮູບສຽງນັ້ນຊ່ວຍໄດ້ຫຼາຍສຳລັບສຽງ schwa ຂອງພາສາອັງກິດ, ເຖິງວ່າສະຫຼະເຕັມຮູບແບບຈະຍັງຕ້ອງການການຝຶກຝົນກໍ່ຕາມ. |
ຮູບແບບທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນໃນຕາຕະລາງນີ້ຄື ບໍລິເວນໜ້າປາກຄືຈຸດທີ່ບັນຫາໄປກອງກັນຢູ່ສຳລັບເກືອບທຸກຄົນ. ຄູ່ສຽງ see/sit, ຄູ່ສຽງ bed/cat, ແລະ ສຽງສະຫຼະ cat ພຽງຕົວດຽວ ຄືຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ພາສາສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ຂີດເສັ້ນແບ່ງ, ດັ່ງນັ້ນ ພວກມັນຈຶ່ງເປັນຈຸດທີ່ເຈົ້າລົງທຶນເວລາໃສ່ແລ້ວຈະເຫັນຜົນໄວທີ່ສຸດ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນຄວາມຜິດປົກກະຕິຂອງຫູເຈົ້າເລີຍ. ມັນເປັນພຽງຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ພາສາອັງກິດສ້າງຂຶ້ນແຕ່ພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າບໍ່ໄດ້ສ້າງເທົ່ານັ້ນ, ແລະ ເຈົ້າກໍ່ສາມາດຮຽນຮູ້ທີ່ຈະຟັງແລະສ້າງມັນຂຶ້ນມາໄດ້ແນ່ນອນ.
ຄຳຖາມທີ່ພົບເລື້ອຍ (FAQ)
ປະມານ 20 ສຽງ, ແຕ່ຕົວເລກທີ່ແນ່ນອນນັ້ນຍັງເປັນທີ່ຖົກຖຽງກັນຢູ່ ແລະ ຂຶ້ນກັບວ່າເຈົ້ານັບມັນແນວໃດ. ປຶ້ມອ້າງອີງຫຼາຍເຫຼັ້ມຈະຕົກຢູ່ທີ່ປະມານ 15 ສຽງ ຖ້າເຈົ້ານັບສະຫຼະດ່ຽວແລະສະຫຼະປະສົມ ແລ້ວຖືວ່າສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r ເປັນພຽງ “ສະຫຼະບວກ R” ແທນທີ່ຈະນັບເປັນສຽງແຍກຕ່າງຫາກ. ຄັງສຽງຂອງ SayWaader ນັບໄດ້ 22 ສຽງ: ສະຫຼະດ່ຽວ 9 ສຽງ, ສະຫຼະປະສົມ 6 ສຽງ, ແລະ ສະຫຼະປົນ R ອີກ 7 ສຽງ. ມີສອງຈຸດຕັດສິນໃຈຫຼັກໆທີ່ເຮັດໃຫ້ຕົວເລກປ່ຽນໄປຄື: ຄົນອາເມລິກາຫຼາຍຄົນລວມສຽງສະຫຼະໃນ cot ແລະ caught (ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຫາຍໄປໜຶ່ງສຽງ), ແລະ ສຽງ schwa /ə/ ກັບສຽງສະຫຼະໃນ fun ມັກຈະຖືກນັບເປັນສຽງດຽວກັນທີ່ພຽງແຕ່ປ່ຽນໄປຕາມການເນັ້ນສຽງ (stress).
ສະຫຼະດ່ຽວ ຄືສະຫຼະທີ່ຮັກສາຕຳແໜ່ງດຽວຄົງທີ່ຕະຫຼອດເວລາທີ່ເຈົ້າເວົ້າ, ເຊັ່ນ ສຽງສະຫຼະໃນຄຳວ່າ see ຫຼື cat. ສ່ວນສະຫຼະປະສົມ ຄືສະຫຼະທີ່ເລື່ອນຈາກຕຳແໜ່ງໜຶ່ງໄປຫາອີກຕຳແໜ່ງໜຶ່ງພາຍໃນພະຍາງດຽວກັນ, ເຊັ່ນ ສຽງສະຫຼະໃນຄຳວ່າ day (ເຊິ່ງເລື່ອນຂຶ້ນໄປຫາ ee) ຫຼື now (ເຊິ່ງເລື່ອນກັບຫຼັງໄປຫາ oo). ພາສາອັງກິດອາເມລິກາມີສະຫຼະດ່ຽວ 9 ສຽງ ແລະ ສະຫຼະປະສົມຫຼັກ 5 ສຽງ (6 ຖ້າເຈົ້ານັບສຽງ cute, /ju/ ເຂົ້ານຳ). ຄວາມຜິດພາດທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດຂອງຜູ້ຮຽນເວລາອອກສຽງສະຫຼະປະສົມຄື ການຕັດການເລື່ອນສຽງໃຫ້ສັ້ນລົງ ເຮັດໃຫ້ສຽງສະຫຼະອອກມາຮາບພຽງ.
ຍ້ອນປາກົດການທີ່ເອີ້ນວ່າການລວມສຽງ cot–caught (cot–caught merger), ເຊິ່ງເປັນການປ່ຽນແປງຂອງສຽງທີ່ເຮັດໃຫ້ສຽງສະຫຼະ father /ɑ/ ແລະ ສຽງສະຫຼະ saw /ɔ/ ຍຸບລວມເຂົ້າກັນກາຍເປັນສຽງສະຫຼະຫຼັງພຽງຕົວດຽວ. ມັນແຜ່ຫຼາຍໃນທົ່ວພາກຕາເວັນຕົກແລະພື້ນທີ່ຕອນໃນຂອງສະຫະລັດ, ເຊິ່ງຄຳວ່າ cot ແລະ caught, ຫຼື don ແລະ dawn, ຈະຖືກອອກສຽງຄືກັນເປະ. ສ່ວນຜູ້ເວົ້າໃນບາງພື້ນທີ່ຂອງພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອແລະພາກໃຕ້ຍັງຄົງແຍກສອງສຽງນີ້ອອກຈາກກັນຢູ່. ທັງສອງແບບນີ້ຖືເປັນພາສາອັງກິດສຳນຽງອາເມລິກາມາດຕະຖານ, ດັ່ງນັ້ນຖ້າຜູ້ເວົ້າຄົນໃດຄົນໜຶ່ງລວມສຽງພວກມັນເຂົ້າກັນ, ເຈົ້າກໍ່ສາມາດໃຊ້ສຽງສະຫຼະດຽວແທນທັງສອງຄຳໄດ້ຢ່າງປອດໄພເລີຍ.
ສຳລັບຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ ມັນຄືສຽງສະຫຼະ cat /æ/, ເຊິ່ງເປັນສຽງໃນຄຳວ່າ cat, bad, ແລະ map. ຫຼາຍພາສາບໍ່ມີສຽງສະຫຼະໃນຈຸດນັ້ນເປະໆ, ດັ່ງນັ້ນມັນຈຶ່ງມັກຈະຖືກດຶງໄປຫາສຽງ bed (cat ຟັງຄື ket) ຫຼື ດຶງໄປຫາສຽງ father (cat ຟັງຄື cot). ຄູ່ສຽງ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ທັງຫຼາຍ ກໍ່ຄື see-ກັບ-sit ທາງດ້ານໜ້າ ແລະ moon-ກັບ-book ທາງດ້ານຫຼັງ, ກໍ່ຍາກຮອງລົງມາຕິດໆ, ເພາະມັນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ເຈົ້າຕ້ອງແຍກສະຫຼະໜຶ່ງຕົວອອກເປັນສອງຕົວ.
ທັງສອງຄຳອະທິບາຍນີ້ຖືກນຳໃຊ້ທັງຄູ່. ໃນສຳນຽງທີ່ມີການອອກສຽງ R ແບບຊັດເຈນເຊັ່ນ General American, ສຽງ R ຈະເຊື່ອມລວມເຂົ້າກັບສະຫຼະທີ່ມາກ່ອນໜ້າຢ່າງສົມບູນ ຈົນນັກສະກັດວິທະຍາມັກຈະຂຽນຜົນລັບອອກມາເປັນສຽງສະຫຼະປົນ R ຕົວດຽວເລີຍ (ເຊັ່ນ /ɝ/ ໃນຄຳວ່າ bird, /ɚ/ ໃນຄຳວ່າ mother). ແຕ່ການວິເຄາະອື່ນໆກໍ່ຖືວ່າມັນເປັນສະຫຼະທຳມະດາທີ່ຕາມຫຼັງດ້ວຍພະຍັນຊະນະ R. ສຳລັບຜູ້ຮຽນແລ້ວ ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ບໍ່ໄດ້ສຳຄັນຫຍັງຫຼາຍ; ສິ່ງທີ່ສຳຄັນກໍ່ຄືສຽງ R ໄດ້ປ່ຽນແປງສຽງສະຫຼະນັ້ນ ແລະ ໃນພາສາອັງກິດແບບອາເມລິກາ ມັນຈະຕ້ອງຖືກອອກສຽງສະເໝີ. ເບິ່ງບົດຄວາມກ່ຽວກັບ ສຽງ R ອາເມລິກາ ສຳລັບກົນໄກການໃຊ້ລີ້ນ.
ມັນຊ່ວຍໄດ້ຫຼາຍ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ບັງຄັບ. ບັນດາຄຳຫຼັກ (anchor words) ຈະເຮັດໜ້າທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ແທນໃຫ້ຢູ່ແລ້ວ: ຖ້າເຈົ້າຜູກສະຫຼະແຕ່ລະຕົວເຂົ້າກັບຄຳສັບທີ່ເຈົ້າສາມາດເວົ້າໄດ້ແລ້ວ (see, cat, moon), ເຈົ້າກໍ່ສາມາດຄົ້ນຫາສຽງສະຫຼະຂອງຄຳສັບໃໝ່ໆໄດ້ໂດຍການຈັບຄູ່ມັນກັບໜຶ່ງໃນຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ສັນຍາລັກ IPA ມີປະໂຫຍດຫຼັກໆໃນການອ່ານຄຳອະທິບາຍໃນວັດຈະນານຸກົມ, ເຊິ່ງ /ɪ/ ທຽບກັບ /i/ ຈະບອກເຈົ້າໄດ້ທັນທີວ່າຄຳນັ້ນໃຊ້ສຽງ sit ຫຼື ສຽງ see.
ຕົວອັກສອນສະຫຼະທັງ 5 ຕົວ ເປັນພຽງຄວາມບັງເອີນທາງປະຫວັດສາດ, ແລະ ພວກມັນຈະຍັງຄົງຫຼອກລວງເຈົ້າຕໍ່ໄປຕາບໃດທີ່ເຈົ້າຍັງອ່ານພາສາອັງກິດຜ່ານພວກມັນ. ເຈົ້າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງທ່ອງຈຳສັນຍາລັກໃໝ່ທັງ 20 ຕົວ; ພຽງແຕ່ຜູກສະຫຼະແຕ່ລະຕົວເຂົ້າກັບຄຳສັບທີ່ເຈົ້າມີຢູ່ແລ້ວ. ເລືອກເອົາຄູ່ສຽງກົງກັນຂ້າມສອງຫຼືສາມຄູ່ທີ່ພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າບໍ່ມີ, ຝຶກພວກມັນຈົນກວ່າຄວາມແຕກຕ່າງນັ້ນຈະກາຍເປັນອັດຕະໂນມັດ, ແລະ ໃຫ້ພາກສ່ວນທີ່ເຫຼືອຂອງຕາຕະລາງນີ້ເປັນພຽງບ່ອນອ້າງອີງທີ່ເຈົ້າຈະກັບມາເບິ່ງໃນເວລາທີ່ພົບຄຳສັບທີ່ເຮັດໃຫ້ເຈົ້າແປກໃຈເທົ່ານັ້ນ.
