ເຈົ້າກຳລັງໂທວິດີໂອ. ເຈົ້າເວົ້າບາງຢ່າງອອກໄປ, ແລ້ວມີຄວາມງຽບປະມານເຄິ່ງວິນາທີ ກ່ອນທີ່ອີກຝ່າຍຈະຖາມວ່າ “ຂໍໂທດ, ມື້ກີ້ເຈົ້າເວົ້າວ່າຫຍັງ?”
ເຈົ້າເວົ້າຄືນໃໝ່. ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເວົ້າຄ່ອຍ. ໄມໂຄຣໂຟນກໍ່ປົກກະຕິດີ. ພຽງແຕ່ຮູບແບບຂອງຄຳນັ້ນມັນບໍ່ກົງກັບຮູບແບບທີ່ພວກເຂົາຄາດຫວັງ, ສະໝອງຂອງພວກເຂົາຈຶ່ງຕ້ອງການເວລາໜ້ອຍໜຶ່ງເພື່ອປະມວນຜົນ.
ການຢຸດເຄິ່ງວິນາທີນັ້ນແຫຼະ ຄືສິ່ງທີ່ຄົນສ່ວນຫຼາຍກັງວົນ ເວລາທີ່ພວກເຂົາຖາມວ່າຄວນຈະລຶບສຳນຽງຕົນເອງຖິ້ມຫຼືບໍ່. ສ່ວນຫຼາຍແລ້ວ ສຸດທ້າຍເຈົ້າ ກໍ່ ສື່ສານໄດ້ເຂົ້າໃຈ. ແຕ່ການຢຸດສະງັກນັ້ນຄືວິນາທີແຫ່ງຄວາມສົງໄສ ທີ່ຂັ້ນກາງລະຫວ່າງເຈົ້າ ແລະ ທຸກຄົນທີ່ເຈົ້າລົມນຳເປັນພາສາອັງກິດ. ບາງມື້ເຈົ້າອາດບໍ່ສັງເກດເຫັນມັນ. ແຕ່ບາງມື້ມັນພັດເປັນສິ່ງດຽວທີ່ເຈົ້າສັງເກດເຫັນ.
ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຮອດຈຸດໜຶ່ງເຈົ້າກໍ່ຈະຕັ້ງຄຳຖາມ. ຂ້ອຍຄວນລຶບສຳນຽງຂອງຂ້ອຍຖິ້ມບໍ່?
ບົດຄວາມນີ້ແມ່ນຄຳຕອບທີ່ຂ້ອຍຫວັງວ່າຈະມີຄົນບອກຂ້ອຍກ່ອນໜ້ານີ້. ມີທຸລະກິດຫຼວງຫຼາຍທີ່ພ້ອມຈະຂາຍຄຳຕອບວ່າ “ຄວນປ່ຽນ, ແລະ ນີ້ຄືວິທີການ”. ໃນຂະນະດຽວກັນ ກໍ່ມີສຽງທີ່ອ່ອນໂຍນບອກເຈົ້າວ່າ ສຳນຽງເປັນສິ່ງທີ່ສວຍງາມ ແລະ ເຈົ້າບໍ່ຄວນປ່ຽນຫຍັງເລີຍ, ເຊິ່ງນັ້ນກໍ່ເປັນຄວາມຈິງ, ແຕ່ກໍ່ຍັງບໍ່ແມ່ນຄຳຕອບຢູ່ດີ. ສິ່ງທີ່ເຈົ້າຈະໄດ້ອ່ານຕໍ່ໄປນີ້ ແມ່ນສິ່ງທີ່ຢູ່ເຄິ່ງກາງລະຫວ່າງສອງຢ່າງນັ້ນ, ຖືກຂຽນຂຶ້ນມາເພື່ອເຄົາລົບທັງສຳນຽງຂອງເຈົ້າ ແລະ ເວລາຂອງເຈົ້າໄປພ້ອມໆກັນ.
ເຈົ້າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງລຶບສຳນຽງເດີມຂອງເຈົ້າຖິ້ມ. ເຈົ້າອາດຈະພຽງແຕ່ຢາກແກ້ໄຂບາງຈຸດທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນຟັງສິ່ງທີ່ເຈົ້າກຳລັງສື່ສານບໍ່ເຂົ້າໃຈ. ນັ້ນແມ່ນສອງເປົ້າໝາຍທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ອັນທຳອິດແມ່ນການລຶບຕົວຕົນ. ອັນທີສອງແມ່ນຄວາມຊັດເຈນ. ຄົນສ່ວນຫຼາຍທີ່ຕັ້ງຄຳຖາມນີ້ ແທ້ຈິງແລ້ວຕ້ອງການເປົ້າໝາຍອັນທີສອງຫຼາຍກວ່າ.
ຄຳວ່າ ‘ລຶບຖິ້ມ’ ແມ່ນຄຳທີ່ຜິດ
ວິທີການຕັ້ງຄຳຖາມນີ້ກໍ່ບອກຢູ່ໃນຕົວແລ້ວ. ຄຳວ່າ ລຶບຖິ້ມ ໝາຍຄວາມວ່າເຈົ້າມີບາງສິ່ງທີ່ຖ້າບໍ່ມີມັນແລ້ວເຈົ້າຈະດີຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ.
ແຕ່ສຳນຽງຂອງເຈົ້າບໍ່ແມ່ນແບບນັ້ນ. ມັນຄືບັນທຶກຂອງທຸກໆບ່ອນທີ່ເຈົ້າເຄີຍອາໄສຢູ່, ທຸກໆພາສາທີ່ເຈົ້າເຕີບໂຕມາ, ທຸກໆຄູອາຈານ ພໍ່ແມ່ ແລະ ໝູ່ເພື່ອນທີ່ສອນໃຫ້ເຈົ້າຮູ້ຈັກການອອກສຽງ. ມັນຄືລາຍນິ້ວມືຂອງຊີວິດເຈົ້າ, ແລະ ເຈົ້າບໍ່ສາມາດລຶບມັນຖິ້ມໄດ້ ຄືກັນກັບທີ່ເຈົ້າບໍ່ສາມາດລຶບລາຍມືຂຽນຂອງຕົນເອງໄດ້ນັ້ນແຫຼະ.
ສິ່ງທີ່ເຈົ້າສາມາດເຮັດໄດ້ຄືການຕໍ່ຍອດມັນ.
ໂດຍສະເພາະແລ້ວ, ເຈົ້າສາມາດເພີ່ມທັກສະໃນການເວົ້າໃຫ້ຄົນເຂົ້າໃຈຕັ້ງແຕ່ຄັ້ງທຳອິດ, ທຸກໆຄັ້ງ, ໃນສຳນຽງທ້ອງຖິ່ນຂອງຄົນທີ່ເຈົ້າກຳລັງອາໄສ ແລະ ເຮັດວຽກຮ່ວມນຳໃນປັດຈຸບັນ. ມັນເປັນທັກສະທີ່ເພີ່ມເຂົ້າມາ, ແລະ ມັນບໍ່ໄດ້ເຂົ້າໄປທັບຊ້ອນສິ່ງທີ່ເຈົ້າມີຢູ່ແລ້ວ. ຕົວເຈົ້າໃນເວີຊັນທີ່ສາມາດສະຫຼັບໄປໃຊ້ສຽງພາສາອັງກິດແບບອາເມລິກາທີ່ຊັດເຈນຂຶ້ນໃນຫ້ອງປະຊຸມ ກໍ່ຍັງເປັນຄົນດຽວກັນກັບທີ່ສະຫຼັບກັບມາໃຊ້ຈັງຫວະທຳມະຊາດຂອງພາສາລາວຕອນຢູ່ບ້ານ ຫຼື ຕອນລົມໂທລະສັບກັບຄອບຄົວ.
ຄວາມສາມາດໃນການສະຫຼັບນີ້ຕ່າງຫາກທີ່ຄຸ້ມຄ່າແກ່ການຝຶກຝົນ. ການພະຍາຍາມລຶບຕົວຕົນຖິ້ມຊື່ໆນັ້ນບໍ່ຄຸ້ມເລີຍ.
‘ຄວາມຊັດເຈນ’ ແທ້ໆແລ້ວໜ້າຕາເປັນແນວໃດ
ຄຳແນະນຳເລື່ອງສຳນຽງສ່ວນໃຫຍ່ມັກຈະຫຼົງທາງຢູ່ຈຸດນີ້. ມັນບອກໃຫ້ເຈົ້າ “ເວົ້າໃຫ້ຄືຄົນອາເມລິກາຫຼາຍຂຶ້ນ” ຫຼື “ປັບສຳນຽງໃຫ້ເປັນກາງ”. ທັງສອງປະໂຫຍກນີ້ກວ້າງເກີນໄປທີ່ຈະນຳໄປປະຕິບັດຈິງ ແລະ ຍັງແຝງໄປດ້ວຍເລື່ອງຕົວຕົນຈົນເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຮູ້ສຶກຜິດທີ່ຕັ້ງຄຳຖາມນີ້.
ເຮົາມີທາງເລືອກທີ່ເປັນຮູບປະທຳຫຼາຍກວ່ານັ້ນ. ເຫດຜົນທີ່ເພື່ອນຮ່ວມງານມັກຈະຂໍໃຫ້ເຈົ້າເວົ້າຄືນໃໝ່ ສ່ວນຫຼາຍບໍ່ແມ່ນຍ້ອນສຳນຽງໂດຍລວມຂອງເຈົ້າ. ມັນເປັນຍ້ອນສຽງສະເພາະສອງສາມສຽງ, ອາດຈະແມ່ນຮູບແບບການເນັ້ນສຽງ (stress pattern), ຫຼື ອາດຈະແມ່ນຄວາມຊິນເຄີຍໃນການໃຊ້ຈັງຫວະທີ່ຕິດມາຈາກພາສາແມ່ (ເຊັ່ນຄົນລາວທີ່ມັກຈະໃຊ້ສຽງວັນນະຍຸດກັບທຸກພະຍາງ ແທນທີ່ຈະຫຼຸດສຽງພະຍາງທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນລົງ). ຈຸດເຫຼົ່ານີ້ຄືຮອຍຮົ່ວ. ຖ້າອຸດຮອຍຮົ່ວເຫຼົ່ານີ້ໄດ້, ສຳນຽງສ່ວນທີ່ເຫຼືອຂອງເຈົ້າກໍ່ສາມາດຮັກສາໄວ້ຄືເກົ່າໄດ້ເລີຍ.
ນີ້ຄືຕົວຢ່າງວ່າໃນທາງປະຕິບັດມັນໜ້າຕາເປັນແນວໃດ:
| ສິ່ງທີ່ຜູ້ຟັງໄດ້ຍິນ | ສິ່ງທີ່ເຈົ້າຢາກສື່ຄວາມໝາຍ | ການແກ້ໄຂທີ່ຖືກຈຸດ |
|---|---|---|
| sree | three | ສຽງ TH ທີ່ບໍ່ກ້ອງ (voiceless) — ເອົາປາຍລີ້ນແຕະເບົາໆລະຫວ່າງແຂ້ວ. (ເນື່ອງຈາກພາສາລາວບໍ່ມີສຽງ /θ/ ນີ້, ຄົນລາວຈຶ່ງມັກປ່ຽນເປັນ t ຫຼື s, ເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍປ່ຽນ). |
| won’t | want | ສະຫຼະ /ɑ/ ໃນຄຳວ່າ want (ເປີດປາກກວ້າງ, ຄາງກະໄຕລົງຕໍ່າ), ເຊິ່ງຕ່າງຈາກສະຫຼະປະສົມ /oʊ/ ໃນຄຳວ່າ wont. ຮູບຊົງຂອງປາກສຳຄັນຫຼາຍໃນພາສາອັງກິດ. |
| ປະໂຫຍກທີ່ບໍ່ຊັດເຈນ “I can(‘t) leave" | "I cant leave” | ໃນການເວົ້າປົກກະຕິ, ຄຳວ່າ can ຈະຖືກຫຼຸດສຽງລົງເປັນ /kən/ (schwa) ທີ່ເບົາບາງ, ຂະນະທີ່ cant ຈະຖືກເນັ້ນສຽງດ້ວຍສະຫຼະ /æ/ ເຕັມໆ ແລະ ຢຸດສຽງທັນທີ. ຄວາມຕ່າງຢູ່ທີ່ສະຫຼະ, ບໍ່ແມ່ນຕົວ T (ເຊິ່ງມັກຈະຖືກກືນສຽງໄປຄືກັບຕົວສະກົດຕາຍໃນພາສາລາວ). |
| RE-cord the call | re-CORD the call | ການເນັ້ນສຽງ (word stress) — RE-cord ແມ່ນຄຳນາມ (ການບັນທຶກ), re-CORD ແມ່ນຄຳກິລິຍາ (ບັນທຶກສຽງ). ການເນັ້ນຜິດພະຍາງສາມາດປ່ຽນປະເພດຂອງຄຳໄດ້ເລີຍ. ສຳລັບຄົນລາວ ຕ້ອງລະວັງບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ວັນນະຍຸດມາແທນການເນັ້ນສຽງໜັກ-ເບົາ. |
ທາງທິດສະດີແລ້ວ ທຸກຢ່າງນີ້ໃຊ້ເວລາແກ້ໄຂພຽງຫ້ານາທີ ແຕ່ໃນທາງປະຕິບັດຕ້ອງໃຊ້ເວລາຝຶກຝົນເຖິງສີ່ອາທິດ. ບໍ່ມີຂໍ້ໃດເລີຍທີ່ບອກໃຫ້ເຈົ້າປ່ຽນໄປເປັນຄົນອື່ນ.
ການປັບປ່ຽນມຸມມອງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ກໍ່ຄືການຢຸດຄິດວ່າສຳນຽງຂອງເຈົ້າເປັນກ້ອນໃຫຍ່ກ້ອນດຽວ ທີ່ເຈົ້າຕ້ອງເລືອກວ່າຈະເກັບໄວ້ ຫຼື ລຶບຖິ້ມ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ມັນປະກອບຂຶ້ນຈາກຄວາມຊິນເຄີຍຂອງສຽງແຕ່ລະສຽງ, ແລະ ເຈົ້າສາມາດເລືອກທີ່ຈະຮັກສາ ຫຼື ປ່ຽນແປງແຕ່ລະສຽງນັ້ນໄດ້ຢ່າງອິດສະຫຼະ.
ເມື່ອໃດທີ່ການປ່ຽນແປງຄືການຕັດສິນໃຈທີ່ຖືກຕ້ອງ
ມາເວົ້າກັນຢ່າງຈິງໃຈເຖິງທັງສອງດ້ານ.
ມັນມີບາງສະຖານະການ ທີ່ຜົນກະທົບຈາກການສື່ສານຜິດພາດ ໝາຍເຖິງການສູນເສຍເງິນ, ເວລາ, ຫຼື ຄວາມປອດໄພ, ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຄວາມຮູ້ສຶກ:
- ການສຳພາດວຽກ ແລະ ການໂອ້ລົມເລື່ອງເລື່ອນຕຳແໜ່ງ. ບໍ່ວ່າມັນຈະຍຸຕິທຳຫຼືບໍ່, ຜູ້ຟັງມັກຈະຕັດສິນຈາກສຳນຽງໃນ 30 ວິນາທີທຳອິດ. ສຳນຽງທີ່ຊັດເຈນກວ່າ ຊ່ວຍເປີດໂອກາດທີ່ບາງຄັ້ງສຳນຽງທີ່ຟັງຍາກອາດຈະເຮັດບໍ່ໄດ້.
- ວຽກດ້ານສາທາລະນະສຸກ ແລະ ບົດບາດໃດກໍ່ຕາມທີ່ການຟັງຜິດພາດມີຜົນກະທົບອັນຕະລາຍ. “Fifteen mg” (15 ມກ) ແລະ “fifty mg” (50 ມກ) ຟັງເບິ່ງຄືກັນຫຼາຍ ຖ້າການເນັ້ນສຽງ ແລະ ຄວາມຍາວຂອງສະຫຼະບໍ່ຊັດເຈນ. ໂຮງໝໍຈັດບັນຫານີ້ໄວ້ໃນໝວດຄວາມຜິດພາດໃນການສັ່ງຢາດ້ວຍວາຈາ, ເຊິ່ງແຍກຕ່າງຫາກຈາກວຽກຂອງອົງການອາຫານ ແລະ ຢາ (FDA) ເລື່ອງຊື່ຢາທີ່ຄ້າຍຄືກັນ. ການຈ່າຍຢາຜິດຂະໜາດຍ້ອນຟັງຄຳວ່າ fifteen ຜິດພາດ ແມ່ນອັນຕະລາຍທີ່ມີການບັນທຶກໄວ້ຈິງ.
- ວຽກບໍລິການລູກຄ້າທີ່ເຈົ້າຖືກຂໍໃຫ້ເວົ້າຄືນຢູ່ເລື້ອຍໆ. ເວລາທີ່ເສຍໄປ 5 ວິນາທີຕໍ່ການໂອ້ລົມໜຶ່ງຄັ້ງ, ເມື່ອລວມກັນເປັນພັນຄັ້ງຕໍ່ອາທິດ, ມັນຄືເວລາແທ້ໆ ແລະ ພາລະທາງສະໝອງແທ້ໆສຳລັບທັງສອງຝ່າຍ.
- ວຽກໃດກໍ່ຕາມທີ່ຕ້ອງຜ່ານໂທລະສັບ ຫຼື ໄມໂຄຣໂຟນທີ່ບໍ່ດີ. ລະບົບບີບອັດສຽງຈະຕັດລາຍລະອຽດຂອງສຽງຄວາມຖີ່ສູງຖິ້ມໄປ — ເຊິ່ງເປັນລາຍລະອຽດທີ່ຜູ້ຟັງຕ້ອງໃຊ້ເພື່ອແຍກແຍະພະຍັນຊະນະທີ່ຄ້າຍຄືກັນ ເຊັ່ນ s, f, th. ສຽງທີ່ເຈົ້າອາດຈະອອກໄດ້ເບົາຢູ່ແລ້ວ (ເຊັ່ນ ສຽງທ້າຍຄຳ /s/ ຫຼື /f/ ທີ່ພາສາລາວບໍ່ມີ) ຄືສຽງດຽວກັນກັບທີ່ລະບົບຈະຕັດຖິ້ມ. ເຈົ້າຈະຟັງເບິ່ງຊັດເຈນໜ້ອຍລົງທຸກຄັ້ງທີ່ລົມທາງໂທລະສັບ ທຽບກັບການລົມຕໍ່ໜ້າ.
ຖ້າສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຄືຄວາມເປັນຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງເຈົ້າ, ແມ່ນແລ້ວ ການຝຶກຝົນຄືສິ່ງທີ່ຄຸ້ມຄ່າ. ສຳນຽງບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຜິດ; ພຽງແຕ່ຕົ້ນທຶນຂອງການຖືກເຂົ້າໃຈຜິດມັນມີມູນຄ່າຊັດເຈນພໍ ທີ່ການແກ້ໄຂມັນຈະໃຫ້ຜົນຕອບແທນທີ່ຄຸ້ມຄ່າ. ນັ້ນແມ່ນການແລກປ່ຽນທີ່ຍຸຕິທຳ.
ເມື່ອໃດທີ່ຄຳຖາມນັ້ນກາຍເປັນຄຳຖາມທີ່ຜິດ
ບາດນີ້ມາເບິ່ງອີກດ້ານໜຶ່ງ, ເພາະການທຳທ່າວ່າມັນບໍ່ມີຢູ່ຈິງກໍ່ຖືວ່າບໍ່ຈິງໃຈຄືກັນ.
ບາງຄັ້ງຄຳຖາມທີ່ວ່າ “ຂ້ອຍຄວນລຶບສຳນຽງເດີມຖິ້ມບໍ່” ແທ້ຈິງແລ້ວມັນແມ່ນຄຳຖາມອື່ນທີ່ປອມຕົວມາ. ຄຳຖາມອື່ນໆເຫຼົ່ານັ້ນໜ້າຕາເປັນແນວນີ້:
- “ຂ້ອຍຄວນພະຍາຍາມເປັນຄືກັບຄົນທີ່ບໍ່ເຄີຍໃຫ້ກຽດຂ້ອຍບໍ່?”
- “ຖ້າຂ້ອຍຟັງເບິ່ງຄືຄົນຕ່າງຊາດໜ້ອຍລົງ, ຄວາມໂດດດ່ຽວນີ້ຈະຫາຍໄປບໍ່?”
- “ຖ້າພາສາອັງກິດຂ້ອຍສົມບູນແບບ, ຫົວໜ້າຈະປະຕິບັດກັບຂ້ອຍດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບບໍ່?”
- “ເຫດຜົນທີ່ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ເລື່ອນຂັ້ນແມ່ນຍ້ອນສຳນຽງຂອງຂ້ອຍແທ້ບໍ່, ຫຼື ມັນເປັນຍ້ອນອັນອື່ນທີ່ຂ້ອຍບໍ່ຢາກຍອມຮັບ?”
ຖ້າເຈົ້າຮັບຮູ້ໄດ້ເຖິງຄວາມຄິດເຫຼົ່ານີ້ທີ່ເຊື່ອງຢູ່ໃຕ້ຄຳຖາມຂອງເຈົ້າ, ແປວ່າສຳນຽງບໍ່ແມ່ນຕົວກົນໄກຫຼັກ. ການຝຶກສຳນຽງຈະບໍ່ຊ່ວຍແກ້ໄຂບັນຫາເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ເລີຍ, ແລະ ມັນບໍ່ສາມາດແບກຮັບພາລະນັ້ນໄວ້ໄດ້. ຄົນທີ່ຮຽນ “ເວົ້າໃຫ້ຄືອາເມລິກາ” ດ້ວຍແຮງຈູງໃຈທີ່ຜິດ ມັກຈະຈົບລົງດ້ວຍຄວາມວິຕົກກັງວົນກັບສຽງຂອງຕົນເອງຫຼາຍກວ່າເກົ່າ, ບໍ່ແມ່ນໜ້ອຍລົງ. ສຽງປ່ຽນໄປ. ແຕ່ບັນຫາທີ່ເຊື່ອງຢູ່ພັດບໍ່ໄດ້ປ່ຽນ.
ມີວິທີທົດສອບຄວາມຮູ້ສຶກແບບງ່າຍໆ. ລອງຈິນຕະນາການເບິ່ງວ່າ ຖ້າມື້ອື່ນເຈົ້າຕື່ນຂຶ້ນມາແລ້ວມີສຽງຄືຄົນອາເມລິກາແປະ. ສິ່ງທີ່ກຳລັງລົບກວນຈິດໃຈເຈົ້າຢູ່ແທ້ໆຕອນນີ້ ມັນຈະຫາຍໄປບໍ່?
ຖ້າຄຳຕອບແມ່ນ ແມ່ນ — ເພື່ອນຮ່ວມງານຂອງເຈົ້າຟັງເຈົ້າບໍ່ທັນແທ້ໆໃນຫ້ອງປະຊຸມ, ພະນັກງານຮັບສະໝັກວຽກຟັງຊື່ເຈົ້າທາງໂທລະສັບບໍ່ອອກແທ້ໆ — ຖ້າເປັນແນວນັ້ນ ບັນຫາມັນມີຢູ່ຈິງ ແລະ ການຝຶກຝົນກໍ່ຊ່ວຍໄດ້ແທ້.
ຖ້າຄຳຕອບແມ່ນ ບໍ່ — ພວກເຂົາເຂົ້າໃຈເຈົ້າດີ ແຕ່ກໍ່ຍັງເວົ້າແຊກເຈົ້າ, ຫົວໜ້າເຈົ້າໃຊ້ “ສຳນຽງຂອງເຈົ້າ” ເປັນຂໍ້ອ້າງໃນການບໍ່ເລື່ອນຕຳແໜ່ງໃຫ້ — ຖ້າເປັນແນວນັ້ນ ການຝຶກສຳນຽງຈະກາຍເປັນການເດີນທາງອ້ອມໄປໄກ ຈາກບັນຫາທີ່ແທ້ຈິງທີ່ຢູ່ບ່ອນອື່ນ. ຄວາມລຳອຽງ ແລະ ອະຄະຕິ ຈະບໍ່ຖືກແກ້ໄຂພຽງຍ້ອນການອອກສຽງໃຫ້ຄືຄົນອາເມລິກາຫຼາຍຂຶ້ນ.
ຄວາມຮູ້ສຶກອຶດອັດສອງປະເພດ, ແລະ ວິທີແຍກແຍະພວກມັນ
ມັນຄຸ້ມຄ່າທີ່ຈະແຍກຄວາມຮູ້ສຶກສອງຢ່າງທີ່ແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍອອກຈາກກັນ ເຊິ່ງຄົນມັກຈະເອົາມາປົນກັນ.
ອັນທຳອິດຄື ຊ່ວງເວລາທີ່ຜູ້ຮຽນທຸກຄົນຕ້ອງພົບ ເມື່ອພວກເຂົາໄດ້ຍິນສຽງຕົນເອງໃນເທັບບັນທຶກສຽງ ແລ້ວຮູ້ສຶກອາຍປົນກັບຄວາມຮູ້ສຶກແປກແຍກ. ສຽງນັ້ນບໍ່ຄືສຽງຂອງຂ້ອຍເລີຍ. ຂ້ອຍບໍ່ຢາກເປັນຄົນນັ້ນ. ຄູຝຶກສຳນຽງຊື່ Hadar Shemesh ໄດ້ຂຽນກ່ຽວກັບເລື່ອງນີ້ໄວ້ໃນ ບົດຄວາມຂອງນາງກ່ຽວກັບການຊັງສຽງພາສາອັງກິດຂອງຕົນເອງ, ແລະ ຜູ້ຮຽນຫຼາຍຄົນກໍ່ຖືເອົາຄວາມຮູ້ສຶກນີ້ເປັນສັນຍານບອກໃຫ້ຍອມແພ້.
ແຕ່ແທ້ຈິງແລ້ວ ມັນມັກຈະໝາຍເຖິງກົງກັນຂ້າມ. ເຈົ້າກຳລັງໄດ້ຍິນສຽງຕົນເອງແບບທີ່ຄົນອື່ນໄດ້ຍິນ, ອາດຈະເປັນຄັ້ງທຳອິດເລີຍກໍ່ໄດ້. ຄວາມຮູ້ສຶກອຶດອັດນັ້ນຄືຂໍ້ມູນບອກໃຫ້ຮູ້ເຖິງຊ່ອງຫວ່າງ, ບໍ່ແມ່ນຄຳຕັດສິນຕົວເຈົ້າ. ຄົນສ່ວນຫຼາຍເມື່ອອົດທົນຜ່ານຈຸດນີ້ໄປໄດ້, ພາຍໃນສອງສາມອາທິດ ສຽງໃນເທັບບັນທຶກກໍ່ຈະບໍ່ຮູ້ສຶກຄືກັບສຽງຂອງຄົນແປກໜ້າອີກຕໍ່ໄປ.
ຄວາມອຶດອັດປະເພດນັ້ນຄືສ່ວນໜຶ່ງຂອງການຮຽນຮູ້. ຈົ່ງຢູ່ກັບມັນ.
ປະເພດທີສອງ ຈະເກີດຂຶ້ນເມື່ອມີຄົນບອກເຈົ້າທາງກົງ ຫຼື ທາງອ້ອມວ່າ ວິທີການເວົ້າຂອງເຈົ້າເຮັດໃຫ້ເຈົ້າມີຄ່າໜ້ອຍລົງ. ຫົວໜ້າທີ່ຫົວຂວັນການອອກສຽງຂອງເຈົ້າຕໍ່ໜ້າທີມງານ. ຄອບຄົວຂອງແຟນທີ່ປ່ຽນມາເວົ້າພາສາອັງກິດແບບເດັກນ້ອຍເວລາເຈົ້າຍ່າງເຂົ້າມາ. ເພື່ອນຮ່ວມງານທີ່ຄອຍ “ແປ” ສິ່ງທີ່ເຈົ້າເວົ້າໃຫ້ຄົນອື່ນໃນຫ້ອງຟັງຢູ່ເລື້ອຍໆ. ນີ້ບໍ່ແມ່ນໄລຍະທີ່ຈະຜ່ານພົ້ນໄປເອງ. ມັນເປັນສັນຍານບອກວ່າ ຄົນອ້ອມຂ້າງເຈົ້າຕ່າງຫາກທີ່ເປັນບັນຫາ, ບໍ່ແມ່ນປາກຂອງເຈົ້າ.
ສອງຢ່າງນີ້ຖືກຈຳແນກຜິດໄດ້ງ່າຍ. ອັນທຳອິດ ເຈົ້າຈະເຕີບໂຕຜ່ານມັນໄປ. ອັນທີສອງ ເຈົ້າຕ້ອງປະຕິເສດມັນ, ແລະ ເຈົ້າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງເກັບມັນມາໃສ່ໃຈ.
ຈຸດຢືນທີ່ນຳໄປໃຊ້ໄດ້ຈິງ
ຖ້າເຈົ້າອ່ານມາຮອດຈຸດນີ້, ເຈົ້າອາດຈະຕ້ອງການຄຳແນະນຳ. ນີ້ຄືຄຳແນະນຳທີ່ຂ້ອຍຍຶດຖືສະເໝີມາ.
ແຍກເປົ້າໝາຍອອກຈາກຜົນພອຍໄດ້. ເປົ້າໝາຍແມ່ນການເວົ້າໃຫ້ຄົນຟັງເຂົ້າໃຈໃນຄັ້ງທຳອິດ, ທຸກໆຄັ້ງ. ການອອກສຽງຄືຄົນອາເມລິກາ ແມ່ນສິ່ງທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນເອງເມື່ອເຈົ້າເຮັດສິ່ງນັ້ນໄດ້ດີໃນອາເມລິກາ, ແລະ ການຕັ້ງເປົ້າໝາຍໃສ່ຜົນພອຍໄດ້ນັ້ນ ມັກຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າເບິ່ງຂ້າມເປົ້າໝາຍຫຼັກ. ຈົ່ງຕັ້ງເປົ້າໝາຍໃສ່ຄວາມຊັດເຈນ ແລ້ວສ່ວນທີ່ເຫຼືອຈະຕາມມາເອງ.
ເລືອກສອງ ຫຼື ສາມຈຸດທີ່ສ້າງບັນຫາໃຫ້ເຈົ້າແທ້ໆ. ບໍ່ແມ່ນ “ສຳນຽງໂດຍລວມ” ແຕ່ແມ່ນສຽງສະເພາະ, ຄຳສະເພາະ, ຫຼື ຄວາມຊິນເຄີຍໃນການໃຊ້ຈັງຫວະທີ່ເຈົ້າເອົາມາຈາກພາສາແມ່ (ຕົວຢ່າງ: ການລືມອອກສຽງທ້າຍຄຳ ເຊັ່ນ /s/, /z/, /l/ ຫຼື /r/ ທີ່ຄົນລາວມັກເຜີຕັດຖິ້ມ, ຫຼື ການເອົາຈັງຫວະວັນນະຍຸດມາໃຊ້ແທນການ stress). ການຟັງສຽງບັນທຶກຂອງຕົນເອງຊ່ວຍໄດ້, ແຕ່ຂໍເຕືອນໄວ້ກ່ອນວ່າ: ຂໍ້ຜິດພາດທີ່ເຈົ້າບໍ່ສາມາດໄດ້ຍິນດ້ວຍຕົນເອງ ມັກຈະເປັນຂໍ້ຜິດພາດທີ່ສ້າງບັນຫາຫຼາຍທີ່ສຸດ. ການປຶກສາຄູຝຶກ ຫຼື ໝູ່ທີ່ເປັນເຈົ້າຂອງພາສາທີ່ກ້າເວົ້າຄວາມຈິງຈັກຄັ້ງສອງຄັ້ງ ໂດຍຖາມວ່າ “ຈຸດໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຕ້ອງຢຸດ ແລະ ຄິດວ່າຂ້ອຍເວົ້າຫຍັງ?”, ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຫັນສິ່ງທີ່ການຟັງດ້ວຍຕົນເອງອາດຈະມອງຂ້າມ.
ຝຶກຊ້ອມກັບເນື້ອໃນຕົວຈິງ, ບໍ່ແມ່ນແຕ່ຄູ່ຄຳສັບທີ່ຄ້າຍຄືກັນ (minimal pairs) ຕະຫຼອດໄປ. ການຝຶກ “ship ປຽບທຽບກັບ sheep” ເປັນເວລາໜຶ່ງອາທິດເປັນສິ່ງທີ່ດີ ແລະ ອາດຈຳເປັນ (ຄົນລາວຄວນຮູ້ວ່າຄວາມຕ່າງທີ່ສຳຄັນຢູ່ທີ່ຮູບຊົງຂອງລີ້ນ ແລະ ການຕຶງກ້າມຊີ້ນ, ບໍ່ພຽງແຕ່ຄວາມຍາວສຽງ). ແຕ່ການຍຶດຕິດຢູ່ກັບຈຸດນັ້ນເປັນເດືອນໆຄືຄວາມຜິດພາດ. ໃຫ້ຂ້າມໄປຝຶກກັບປະໂຫຍກຈິງ ແລະ ການສົນທະນາຈິງໃຫ້ໄວທີ່ສຸດ.
ເກັບສ່ວນທີ່ເຫຼືອໄວ້. ສຳນຽງຂອງເຈົ້າຄືຈຸດເດັ່ນຂອງຄວາມເປັນເຈົ້າ, ແລະ ສ່ວນທີ່ມີບັນຫາເລື່ອງຄວາມຊັດເຈນ ກໍ່ເປັນຄົນລະສ່ວນກັບສ່ວນທີ່ໃຫ້ຮູບຊົງກັບສຽງຂອງເຈົ້າ. ການອຸດຮອຍຮົ່ວ ບໍ່ໄດ້ປ່ຽນຮູບຊົງນັ້ນ.
ຕົວເຈົ້າໃນເວີຊັນທີ່ເປັນຄົນອາເມລິກາ 100% ບໍ່ມີຢູ່ຈິງ, ແລະ ການຕັ້ງເປົ້າໝາຍໄປທີ່ຈຸດນັ້ນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຄົນໝົດກຳລັງໃຈມາແລ້ວ. ເວີຊັນທີ່ມີຢູ່ຈິງ ຄືຄົນທີ່ເວົ້າແລ້ວຄົນອື່ນເຂົ້າໃຈໃນຄັ້ງທຳອິດ, ຄົນທີ່ໄດ້ຮັບໜ້າທີ່ວຽກງານ, ຄົນທີ່ສັ່ງກາເຟແລ້ວບໍ່ມີໃຜຢຸດສະງັກ. ເວີຊັນນັ້ນຍັງຄົງມີສຽງຄືກັບເຈົ້າ. ພຽງແຕ່ມັນຟັງເຂົ້າໃຈງ່າຍຂຶ້ນ.
ນັ້ນຄືເປົ້າໝາຍທັງໝົດ: ສຽງທີ່ຍັງຄົງເປັນຂອງເຈົ້າ, ທີ່ມີຄວາມຊັດເຈນເສີມຢູ່ດ້ານເທິງ.
ຄຳຖາມທີ່ພົບເລື້ອຍ
ສຳລັບຜູ້ໃຫຍ່, ເກືອບຈະເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ. ກໍລະນີທີ່ຫາຍາກຕ້ອງໃຊ້ເວລາຝຶກຊ້ອມຢ່າງໜັກໜ່ວງຫຼາຍພັນຊົ່ວໂມງພ້ອມກັບຄຳແນະນຳ. ສິ່ງທີ່ເປັນໄປໄດ້ຫຼາຍກວ່າຄືການຫຼຸດ ລັກສະນະ ທີ່ພາໃຫ້ເກີດຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດ. ຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່ສາມາດເວົ້າໃຫ້ຄົນເຂົ້າໃຈຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີໃນຄັ້ງທຳອິດໄດ້ ພາຍໃນ 4 ຫາ 12 ອາທິດຂອງການຝຶກຝົນຢ່າງຕັ້ງໃຈ, ເຖິງແມ່ນວ່າສຳນຽງເດີມຈະຍັງຄົງໄດ້ຍິນຢູ່ກໍ່ຕາມ.
ບໍ່ມີກຳນົດອາຍຸຕາຍຕົວ. ຜູ້ໃຫຍ່ຮຽນຮູ້ການອອກສຽງຊ້າກວ່າເດັກນ້ອຍ, ແຕ່ພວກເຂົາກໍ່ສາມາດຮຽນຮູ້ໄດ້. ຕົວຊີ້ວັດທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງຄວາມກ້າວໜ້າບໍ່ແມ່ນອາຍຸ. ແຕ່ມັນຄືການທີ່ເຈົ້າໄດ້ຮັບຄຳຕິຊົມທີ່ສະເພາະເຈາະຈົງ ແລະ ລົງມືແກ້ໄຂຕາມນັ້ນຫຼືບໍ່.
ບໍ່. ຜູ້ຮຽນສ່ວນຫຼາຍທີ່ພັດທະນາພາສາອັງກິດໃຫ້ຊັດເຈນຂຶ້ນ ຈະຍັງຄົງຮັກສາສຳນຽງເດີມໃນພາສາແມ່ຂອງຕົນໄດ້ຢ່າງສົມບູນ ແລະ ສາມາດສະຫຼັບກັບມາໃຊ້ຈັງຫວະພາສາອັງກິດແບບທຳມະຊາດເວລາຢູ່ກັບໝູ່ເພື່ອນ ແລະ ຄອບຄົວ. ສິ່ງທີ່ພັດທະນາຂຶ້ນມາແມ່ນ ລະດັບພາສາ ຫຼື ໂທນສຽງ (register) ທີ່ເຈົ້າສາມາດເປີດ-ປິດໄດ້, ບໍ່ແມ່ນການມາແທນທີ່ສຽງທີ່ເຈົ້າມີຢູ່ແລ້ວ.
ຖ້າຄົນສ່ວນຫຼາຍເຂົ້າໃຈເຈົ້າ, ການຝຶກສຳນຽງຈະໃຫ້ຜົນຕອບແທນສູງສຸດ, ເພາະຄວາມຊັດເຈນຄືປະຕູດ່ານທຳອິດ. ຖ້າຄົນອື່ນມັກຈະບໍ່ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງເຈົ້າເລີຍ ບໍ່ວ່າເຈົ້າຈະອອກສຽງແນວໃດກໍ່ຕາມ, ແປວ່າຄຳສັບ ແລະ ໄວຍາກອນຕ້ອງມາກ່ອນ.
ບໍ່ຜິດເລີຍ. ເຫດຜົນຕ່າງຫາກທີ່ຄຸ້ມຄ່າແກ່ການພິຈາລະນາ. ຖ້າເຫດຜົນນັ້ນເປັນເລື່ອງທີ່ໃຊ້ໃນຊີວິດຈິງ (ເຈົ້າອາໄສຢູ່ຫັ້ນ, ເຮັດວຽກຢູ່ຫັ້ນ, ເຈົ້າຢາກໃຫ້ຄົນເຂົ້າໃຈ), ມັນເປັນເປົ້າໝາຍທີ່ດີເລີຍ. ແຕ່ຖ້າເຫດຜົນຄືເຈົ້າບໍ່ມັກຕົວເອງເວລາທີ່ເຈົ້າເວົ້າສຽງທຳມະຊາດຂອງເຈົ້າ, ການຝຶກສຳນຽງກໍ່ຈະບໍ່ຊ່ວຍແກ້ບັນຫານັ້ນ.
ຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍຄວາມຄິດທີ່ວ່າພວກເຂົາຕ້ອງເລືອກ. ເຈົ້າຈະຮັກສາສຽງທີ່ເຈົ້າເຕີບໂຕມານຳ, ຫຼື ຈະແລກມັນກັບສຽງທີ່ຊ່ວຍເປີດໂອກາດ. ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວ ມັນນ້ອຍກວ່າ ແລະ ແປກກວ່ານັ້ນ. ເຈົ້າຈະຮຽນຮູ້ທີ່ຈະເວົ້າແລ້ວຄົນຟັງເຂົ້າໃຈໃນຄັ້ງທຳອິດ, ໃນປະເທດນີ້, ດ້ວຍສຳນຽງທ້ອງຖິ່ນນີ້, ໃນຂະນະທີ່ຍັງຄົງມີສຽງຄືກັບຄົນທີ່ເຈົ້າເປັນມາຕະຫຼອດ. ສອງສິ່ງນີ້ບໍ່ເຄີຍເປັນສິ່ງທີ່ຂັດແຍ້ງກັນແບບທີ່ມັນຟັງເບິ່ງຄືຈະເປັນເລີຍ.
