ລອງອອກສຽງຄຳວ່າ sheep. ບາດນີ້ລອງອອກສຽງ ship. ຖ້າສິ່ງດຽວທີ່ປ່ຽນແປງແມ່ນຄວາມຍາວຂອງສະຫຼະ, ໝາຍຄວາມວ່າ ເຈົ້າກຳລັງເຮັດຄືກັບຄົນສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ຮຽນພາສາອັງກິດເຮັດ, ແຕ່ບໍ່ມີເຈົ້າຂອງພາສາຄົນໃດອອກສຽງແບບນັ້ນ. /ɪ/ ແລະ /iː/ ທີ່ເປັນສະຫຼະໃນສອງຄຳນີ້ ບໍ່ແມ່ນສຽງດຽວກັນທີ່ແບ່ງເປັນແບບສັ້ນ ແລະ ແບບຍາວ. ມັນແມ່ນສະຫຼະສອງຕົວທີ່ຕ່າງກັນ, ອອກສຽງໂດຍວາງລີ້ນໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງທີ່ຕ່າງກັນ. ສ່ວນຄວາມຍາວຂອງສຽງທີ່ເຈົ້າເຄີຍຖືກສອນໃຫ້ຟັງເພື່ອແຍກສອງຄຳນີ້ນັ້ນ ກັບເປັນຈຸດທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ໜ້ອຍທີ່ສຸດ.
ຄວາມຜິດພາດໃນການອອກສຽງນີ້ ເກີດຂຶ້ນກັບຜູ້ຮຽນຈາກທົ່ວໂລກ ບໍ່ວ່າຈະມີພາສາແມ່ເປັນພາສາໃດກໍ່ຕາມ: ສະເປນ, ຍີ່ປຸ່ນ, ກຣີກ, ອາຣັບ, ລັດເຊຍ ຫຼື ຈີນ. ສຳລັບຄົນລາວເຮົາ, ກັບດັກມັນຊ້ອນຢູ່ໃນຄວາມຄຸ້ນເຄີຍຂອງເຮົາເອງ. ພາສາລາວມີສະຫຼະສຽງສັ້ນ ແລະ ສຽງຍາວເປັນຄູ່ກັນ (ຄື ສະຫຼະອິ ກັບ ສະຫຼະອີ) ແຕ່ທັງສອງມີຄຸນນະພາບສຽງຄືກັນ ຕ່າງກັນພຽງຄວາມຍາວ. ດ້ວຍຄວາມເຄີຍຊີນນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງມັກໄດ້ຍິນ /ɪ/ ຂອງອັງກິດເປັນພຽງ /iː/ ສຽງສັ້ນ ແລະ ປາກກໍ່ອອກສຽງຕາມຫູ. Ship ຈຶ່ງກາຍເປັນ sheep, bit ກາຍເປັນ beat, fill ກາຍເປັນ feel. ສ່ວນຫຼາຍແລ້ວ ບໍລິບົດຂອງການສົນທະນາຈະຊ່ວຍໃຫ້ຄົນຟັງເຂົ້າໃຈໄດ້. ແຕ່ບາງຄັ້ງມັນກໍ່ບໍ່ເປັນແບບນັ້ນ, ການອອກສຽງສະຫຼະຜິດພຽງໜ້ອຍດຽວ ອາດເຮັດໃຫ້ຄຳວ່າ sheet ກາຍເປັນຄຳທີ່ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕັ້ງໃຈຈະເວົ້າໃນຫ້ອງປະຊຸມ, ຫຼື beach ກາຍເປັນຄຳດ່າທີ່ເຈົ້າບໍ່ຄວນເວົ້າອອກມາເລີຍ.
ສະຫຼະໃນຄຳວ່າ ship, bit, sit (/ɪ/) ແລະ sheep, beat, seat (/iː/) ແມ່ນສະຫຼະສອງຕົວທີ່ຕ່າງກັນ, ບໍ່ແມ່ນສະຫຼະຕົວດຽວກັນທີ່ແບ່ງເປັນສຽງສັ້ນ ແລະ ສຽງຍາວ. ຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ແທ້ຈິງແມ່ນຕຳແໜ່ງຂອງລີ້ນ ແລະ ຄວາມເຄັ່ງຕຶງຂອງກ້າມຊີ້ນປາກ. ສຽງ /iː/ ແມ່ນສຽງທີ່ເຄັ່ງຕຶງ (tense), ລີ້ນຍົກຂຶ້ນສູງ ແລະ ຍູ້ໄປທາງໜ້າ, ຮິມສົບຢຽດອອກຄືກັບກຳລັງຍິ້ມໜ້ອຍໆ; ສ່ວນສຽງ /ɪ/ ແມ່ນສຽງທີ່ຜ່ອນຄາຍ (lax), ລີ້ນຕ່ຳລົງໜ້ອຍໜຶ່ງ ແລະ ດຶງຖອຍຫຼັງ, ທຸກສ່ວນຂອງປາກຈະຜ່ອນຄາຍ. ຄວາມຍາວຂອງສຽງເປັນຕົວຊີ້ວັດທີ່ອ່ອນແອ ແລະ ພາໃຫ້ຫຼົງທາງ: ໃນພາສາອັງກິດ, ສຽງ /iː/ ຈະສັ້ນລົງເມື່ອຢູ່ໜ້າພະຍັນຊະນະທ້າຍທີ່ບໍ່ກ້ອງ, ດັ່ງນັ້ນ /iː/ ໃນຄຳວ່າ beat ຈຶ່ງມີຄວາມຍາວເກືອບເທົ່າກັບ /ɪ/ ໃນຄຳວ່າ bid. ຈົ່ງເນັ້ນທີ່ຕຳແໜ່ງຂອງລີ້ນ ແລະ ປາກ, ຢ່າເນັ້ນທີ່ຄວາມຍາວຂອງສຽງ. ສຳລັບຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່, ວຽກຫຼັກຢູ່ທີ່ສຽງຜ່ອນຄາຍ /ɪ/, ເພາະສຽງເຄັ່ງຕຶງ /iː/ ນັ້ນ ກົງກັບສະຫຼະທີ່ພາສາແມ່ຂອງເຮົາມີຢູ່ແລ້ວ (ຄືສະຫຼະອີ).
ສະຫຼະສອງຕົວ, ບໍ່ແມ່ນຕົວດຽວ
ພາສາອັງກິດມີສະຫຼະສອງຕົວທີ່ອອກສຽງໂດຍຍົກລີ້ນໄປທາງໜ້າ ແລະ ຂຶ້ນສູງ ເຊິ່ງມັກຈະຂຽນດ້ວຍຕົວອັກສອນທີ່ຊ້ອນກັນຫຼາຍຮູບແບບ. ນັກສະຖະສາດຂຽນສັນຍະລັກສຽງເຫຼົ່ານີ້ວ່າ /iː/ ແລະ /ɪ/. ໃນລະບົບສຽງຂອງ SayWaader ເຮົາເອີ້ນສຽງເຫຼົ່ານີ້ວ່າ ສຽງ SEE ແລະ ສຽງ SIT, ເຊິ່ງເປັນຊື່ທີ່ຈື່ໄດ້ງ່າຍກວ່າການເອີ້ນວ່າ “E ສຽງຍາວ” ແລະ “I ສຽງສັ້ນ”, ທັງຍັງເປັນການອະທິບາຍທີ່ຖືກຕ້ອງກວ່າອີກດ້ວຍ.
ທັງສອງສຽງນີ້ເກີດຂຶ້ນຢູ່ໃນບໍລິເວນດຽວກັນ: ຄືດ້ານໜ້າຂອງຊ່ອງປາກ, ໂດຍລີ້ນຈະຍົກຂຶ້ນຫາເພດານປາກ. ໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງສອງສຽງນີ້ແມ່ນໃກ້ກັນຫຼາຍ ແຕ່ຜົນກະທົບນັ້ນໃຫຍ່ຫຼວງ. ພຽງແຕ່ຂະຫຍັບລີ້ນໄປສອງສາມມິນລີແມັດ ແລະ ເຮັດໃຫ້ມັນເຄັ່ງຕຶງຂຶ້ນ, ຄຳວ່າ bit ກໍ່ຈະກາຍເປັນ beat ທັນທີ. ການເຄື່ອນໄຫວພຽງເລັກນ້ອຍນີ້ ແຍກຄຳສັບທີ່ເຮົາໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນໄດ້ນັບສິບໆຄູ່:
| /iː/ — ເຄັ່ງຕຶງ (SEE) | /ɪ/ — ຜ່ອນຄາຍ (SIT) |
|---|---|
| sheep | ship |
| beat | bit |
| seat | sit |
| feel | fill |
| leave | live |
| reach | rich |
| cheap | chip |
| least | list |
| peak | pick |
| sleep | slip |
ລອງອ່ານຄຳສັບເຫຼົ່ານີ້ອອກສຽງເບິ່ງ. ຖ້າທັງສອງຖັນຟັງເບິ່ງແລ້ວຄືກັນຕອນທີ່ເຈົ້າອອກສຽງ, ນັ້ນຄືສິ່ງທີ່ບົດຄວາມນີ້ກຳລັງຈະເວົ້າເຖິງ. ມັນສາມາດແກ້ໄຂໄດ້, ແລະ ວິທີແກ້ໄຂກໍ່ນ້ອຍກວ່າທີ່ເຈົ້າຄິດໄວ້.
ເປັນຫຍັງການຄິດແບບ “ສຽງຍາວ” ແລະ “ສຽງສັ້ນ” ຈຶ່ງເປັນວິທີທີ່ຜິດ
ເກືອບທຸກຄົນຖືກສອນມາວ່ານີ້ຄືຄູ່ຂອງ “E ສຽງຍາວ ກັບ I ສຽງສັ້ນ” (ຄືກັບການປຽບທຽບ ສະຫຼະອີ ກັບ ສະຫຼະອິ ໃນພາສາລາວ). ປ້າຍກຳກັບນີ້ດຶງຄວາມສົນໃຈຂອງເຈົ້າໄປຫາເລື່ອງຄວາມຍາວຂອງສຽງ, ຄືກັບວ່າ /iː/ ເປັນພຽງ /ɪ/ ທີ່ລາກໃຫ້ຍາວຂຶ້ນໜ້ອຍໜຶ່ງ. ແຕ່ຖ້າເຈົ້າລາກສຽງຄຳວ່າ ship ໃຫ້ຍາວຂຶ້ນ ເຈົ້າກໍ່ຈະໄດ້ shiiip, ເຊິ່ງເປັນການລາກສຽງ /ɪ/ ແຕ່ກໍ່ຍັງຟັງອອກຢ່າງຊັດເຈນວ່າແມ່ນຄຳວ່າ ship ຢູ່ດີ. ຄວາມຍາວເພີ່ມຂຶ້ນ; ແຕ່ຄຳສັບບໍ່ໄດ້ປ່ຽນໄປ.
ສະຫຼະທັງສອງຕົວນີ້ແຕກຕ່າງກັນຢູ່ທີ່ຕຳແໜ່ງຂອງລີ້ນ ແລະ ຄວາມເຄັ່ງຕຶງຂອງກ້າມຊີ້ນ. ຄວາມຍາວເປັນພຽງຜົນພອຍໄດ້ ແລະ ບໍ່ສາມາດເຊື່ອຖືໄດ້ສະເໝີໄປ.
ມີສອງຄວາມຈິງທີ່ລົບລ້າງກອບຄວາມຄິດເລື່ອງ “ສຽງຍາວ ກັບ ສຽງສັ້ນ”. ຄວາມຈິງຂໍ້ທຳອິດຄື ຄວາມຍາວຂອງສະຫຼະໃນພາສາອັງກິດບໍ່ໄດ້ຄົງທີ່; ມັນຈະປ່ຽນໄປຕາມພະຍັນຊະນະທ້າຍທີ່ຕາມມາ. ສະຫຼະທີ່ຢູ່ໜ້າພະຍັນຊະນະທີ່ບໍ່ກ້ອງ (beat, seat, leaf) ຈະຖືກຕັດໃຫ້ສັ້ນລົງ. ສ່ວນສະຫຼະດຽວກັນທີ່ຢູ່ໜ້າພະຍັນຊະນະທີ່ກ້ອງ (bead, seed, leave) ຈະຖືກຍືດໃຫ້ຍາວອອກ. ສະນັ້ນ /iː/ ໃນຄຳວ່າ beat ຈຶ່ງເປັນສຽງສັ້ນແທ້ໆ, ສັ້ນເກືອບເທົ່າກັບ /ɪ/ ໃນຄຳວ່າ bid, ແລະ ບາງຄັ້ງກໍ່ສັ້ນກວ່າ. ຖ້າຄວາມຍາວເປັນຕົວແຍກຄວາມແຕກຕ່າງ, beat ກັບ bid ຄົງຈະແຍກອອກຈາກກັນບໍ່ໄດ້ເລີຍ. ແຕ່ມັນບໍ່ເປັນແນວນັ້ນ ເພາະວ່າຄົນທີ່ຟັງພາສາອັງກິດ ເຂົາເຈົ້າຟັງທີ່ຄຸນນະພາບຂອງສຽງ (vowel quality), ບໍ່ແມ່ນການຈັບເວລາ.
ຄວາມຈິງຂໍ້ທີສອງຄື ຄຳວ່າ “ຄຸນນະພາບ” ໃນທີ່ນີ້ໝາຍເຖິງຫຍັງ. /iː/ ແມ່ນສະຫຼະທີ່ ເຄັ່ງຕຶງ (tense): ລີ້ນຈະຖືກຍູ້ຂຶ້ນສູງ ແລະ ໄປທາງໜ້າຫຼາຍຂຶ້ນ, ກ້າມຊີ້ນຈະຕຶງ, ຮິມສົບຢຽດອອກຄືກັບຮອຍຍິ້ມ. ສ່ວນ /ɪ/ ແມ່ນສະຫຼະທີ່ ຜ່ອນຄາຍ (lax): ລີ້ນຈະຫຼຸດຕຳແໜ່ງລົງໜ້ອຍໜຶ່ງ ແລະ ຖອຍຫຼັງເຂົ້າໄປທາງກາງປາກ, ກ້າມຊີ້ນຜ່ອນຄາຍ, ຮິມສົບບໍ່ຕຶງ. ລອງອອກສຽງ eeee ຍາວໆ ແລະ ຍິ້ມໄປພ້ອມ (ນັ້ນຄື /iː/), ຈາກນັ້ນໃຫ້ປ່ອຍປາກໃຫ້ຜ່ອນຄາຍລົງ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຕັດສຽງໃຫ້ສັ້ນ. ສະຫຼະທີ່ອອກມາ, ເຊິ່ງຜ່ອນຄາຍ ແລະ ຕ່ຳລົງໜ້ອຍໜຶ່ງນັ້ນ ກໍ່ຄື /ɪ/. ເຈົ້າໄດ້ປ່ຽນຄວາມເຄັ່ງຕຶງ ແລະ ຕຳແໜ່ງຂອງປາກ. ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ປ່ຽນຄວາມຍາວ, ແຕ່ເຈົ້າກໍ່ຍັງໄດ້ສະຫຼະຕົວໃໝ່ທີ່ຕ່າງໄປຈາກເດີມ.
ໜ້າທີ່ຂອງເຈົ້າກໍ່ຄື ການສ້າງສຽງ /ɪ/ ໃຫ້ເປັນສຽງທີ່ຜ່ອນຄາຍແທ້ໆ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ເປັນສຽງ /iː/ ທີ່ຖືກເວົ້າແບບຟ້າວໆ.
ວິທີອອກສຽງທັງສອງແບບ
ສຳລັບຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່, ມີພຽງແຕ່ສຽງດຽວເທົ່ານັ້ນທີ່ເປັນສຽງໃໝ່ແທ້ໆ. ຖ້າພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າມີສະຫຼະສຽງສູງທາງໜ້າປາກພຽງຕົວດຽວ, ມັນກໍ່ມັກຈະໃກ້ຄຽງກັບສຽງ /iː/ ທີ່ເຄັ່ງຕຶງ ແລະ ຍູ້ໄປທາງໜ້າ. ເຈົ້າໄດ້ສຽງນີ້ມາລ້າໆເລີຍ. ສຽງທີ່ຕ້ອງຝຶກສ້າງຂຶ້ນມາໃໝ່ແມ່ນສຽງ /ɪ/.
ເລີ່ມຈາກສະຫຼະທີ່ເຈົ້າມີຢູ່ແລ້ວ ແລ້ວຜ່ອນຄາຍລົງເພື່ອສ້າງສຽງໃໝ່:
- ອອກສຽງ eeee ຍາວໆ ພ້ອມກັບຍິ້ມ. ສັງເກດຄວາມເຄັ່ງຕຶງ: ແຈສົບຖືກດຶງໄປທາງຫຼັງ, ລີ້ນຍົກສູງ ແລະ ຍູ້ໄປທາງໜ້າ. ນັ້ນຄື /iː/, ເຊິ່ງເປັນສຽງຫຼັກຂອງເຈົ້າ.
- ລາກສຽງໄປເລື້ອຍໆ ແລ້ວປ່ອຍໃຫ້ທຸກສ່ວນຜ່ອນຄາຍລົງ. ອ້າປາກລົງໜ້ອຍໜຶ່ງ, ຫຸບຍິ້ມລົງ, ປ່ອຍໃຫ້ລີ້ນຖອຍຫຼັງ ແລະ ຕ່ຳລົງເລັກນ້ອຍ. ຢ່າຟ້າວຕັດສຽງໃຫ້ສັ້ນ, ພຽງແຕ່ເຮັດໃຫ້ມັນຜ່ອນຄາຍ. ສຽງຈະປ່ຽນຈາກ eeee ທີ່ແຈ່ມໃສ ກາຍເປັນ ih ທີ່ຜ່ອນຄາຍລົງ. ສຽງທີ່ຜ່ອນຄາຍ ແລະ ງ່າຍໆນີ້ແຫຼະຄື /ɪ/.
- ບາດນີ້ ລອງເຮັດໃຫ້ມັນສັ້ນ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດຂຶ້ນ, ຄືກັບຕອນທີ່ມັນຢູ່ໃນຄຳສັບ: ih, ih, ih. ຕອນນີ້ເຈົ້າສາມາດເຮັດໃຫ້ມັນສັ້ນລົງໄດ້ແລ້ວ, ແຕ່ຈື່ໄວ້ວ່າ ຄວາມຜ່ອນຄາຍຕ່າງຫາກທີ່ເປັນຕົວບົ່ງບອກເຖິງສຽງນີ້, ບໍ່ແມ່ນຄວາມໄວ.
- ລອງປະກອບເຂົ້າໃນຄຳສັບເທື່ອລະຄຳ: sit, ship, bit, fill, this, his. ທຸກຄຳລ້ວນແຕ່ເປັນສຽງທີ່ຜ່ອນຄາຍ, ບໍ່ແມ່ນສຽງທີ່ແຈ່ມໃສ.
- ສະຫຼັບລະຫວ່າງສອງສຽງນີ້ຢ່າງຕັ້ງໃຈ: sheep–ship, beat–bit, seat–sit, feel–fill. ສັງເກດຄວາມຮູ້ສຶກຕອນທີ່ລີ້ນ ແລະ ຮິມສົບຂອງເຈົ້າຜ່ອນຄາຍລົງໃນຄຳທີສອງຂອງແຕ່ລະຄູ່. ການຜ່ອນຄາຍນີ້ຄືຫົວໃຈສຳຄັນທັງໝົດ.
ຂໍ້ຜິດພາດທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດຄື ການອອກສຽງ /ɪ/ ດ້ວຍການເວົ້າ /iː/ ໄວໆ. ຄວາມໄວພຽງຢ່າງດຽວບໍ່ຊ່ວຍຫຍັງ; ສຽງທີ່ແຈ່ມໃສແຕ່ເວົ້າໄວ ກໍ່ຍັງຟັງເປັນສຽງ SEE ທີ່ຖືກຕັດໃຫ້ສັ້ນລົງຊື່ໆ. ຖ້າ ship ຍັງຟັງຄືກັບ sheep ທີ່ຖືກເວົ້າແບບຟ້າວໆ, ສະແດງວ່າເຈົ້າເຮັດປາກເຄັ່ງຕຶງໃນຕອນທີ່ເຈົ້າຄວນຈະຜ່ອນຄາຍ. ກັບໄປທີ່ຂັ້ນຕອນທີ 2 ໃໝ່ ແລ້ວຜ່ອນຄາຍຄວາມເຄັ່ງຕຶງອອກກ່ອນ ທີ່ຈະຫຼຸດເວລາລົງ.
ຖ້າເຈົ້າຢາກກວດສອບສຽງ /iː/ ດ້ວຍຕົວເອງ: ໃຫ້ດຶງຮິມສົບເປັນຮອຍຍິ້ມໜ້ອຍໆ ແລ້ວຍູ້ລີ້ນຂຶ້ນສູງ ແລະ ໄປທາງໜ້າ ຈົນກວ່າສະຫຼະຈະຟັງເບິ່ງແຈ່ມໃສ ແລະ ເກືອບຈະຮູ້ສຶກເຄັ່ງຕຶງ. ຄວາມເຄັ່ງຕຶງນັ້ນແຫຼະຄືຕົວບົ່ງບອກ. ແຕ່ສຳລັບຜູ້ຮຽນຊາວລາວເກືອບທຸກຄົນ, ສຽງນີ້ມີຢູ່ແລ້ວໃນພາສາລາວ (ຄືສະຫຼະອີ), ສະນັ້ນ /ɪ/ ຕ່າງຫາກຄືເຄິ່ງທີ່ເຮົາຕ້ອງໄດ້ຝຶກ.
ວິທີສັງເກດການສະກົດຄຳ
ການສະກົດຄຳໃນພາສາອັງກິດອາດຈະເປັນຄູ່ມືແບບຄາວໆໃນເລື່ອງນີ້, ບໍ່ແມ່ນກົດຕາຍຕົວ, ແຕ່ກໍ່ເປັນແນວທາງທີ່ໜ້າຮູ້ໄວ້.
ຕົວອັກສອນ i ຕົວດຽວໃນພະຍາງປິດ (ຄຳທີ່ມີຕົວສະກົດ) ມັກຈະເປັນສຽງ /ɪ/: sit, ship, bit, fill, rich, list, win, this, his. ສ່ວນສະຫຼະຄູ່ເກືອບທັງໝົດຈະເປັນສຽງ /iː/: ເຊັ່ນ ee ໃນ see, sheep, green, feel, need, ແລະ ea ໃນ beat, seat, leave, reach, cheap, least. ການສະກົດແບບ ie ແລະ ei ກໍ່ມັກຈະອອກເປັນສຽງ /iː/ ເຊັ່ນກັນ: field, piece, receive.
ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ຈະມີຄຳສັບທີ່ເປັນກັບດັກ, ເຊິ່ງມັກຈະເປັນຄຳທີ່ເຈົ້າໃຊ້ຢູ່ທຸກມື້:
| ຂຽນດ້ວຍ | ແຕ່ອອກສຽງເປັນ | ຕົວຢ່າງ |
|---|---|---|
| ຕົວໜັງສື i ຕົວດຽວ | /iː/ | ski, machine, police, elite, unique, prestige |
| e, ey, eo | /iː/ | be, these, key, people |
| u, o, ui | /ɪ/ | busy, women, build, guilt |
| e, ee, y | /ɪ/ | pretty, England, gym, ແລະ been (ໃນພາສາອັງກິດແບບອາເມລິກາ; ແບບອັງກິດຈະອອກສຽງ /iː/) |
ຖ້າເຈົ້າເຕີບໃຫຍ່ມາດ້ວຍການອ່ານພາສາອັງກິດຫຼາຍກວ່າການຟັງ, ກັບດັກເຫຼົ່ານີ້ຄືສິ່ງທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຄາດເດົາສຽງຜິດຖ້າອີງຕາມການສະກົດຄຳ. Pretty ແມ່ນ /ɪ/. Women ແມ່ນ /ɪ/. Machine ແມ່ນ /iː/. ຕົວໜັງສືໃນໜ້າເຈ້ຍແທບຈະບອກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເລີຍ; ຫູຂອງເຈົ້າຕ້ອງເປັນຕົວບອກເອງ.
ຝຶກຫູກ່ອນຝຶກປາກ
ເຈົ້າບໍ່ສາມາດອອກສຽງໃຫ້ແຕກຕ່າງກັນໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ ຖ້າເຈົ້າຫາກຍັງຟັງຄວາມແຕກຕ່າງນັ້ນບໍ່ອອກ. ຜູ້ຮຽນຫຼາຍຄົນສາມາດອອກສຽງ /ɪ/ ແລະ /iː/ ໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນເມື່ອເວົ້າເທື່ອລະຄຳ, ແຕ່ພັດແຍກສຽງບໍ່ອອກເມື່ອສຽງນັ້ນຜ່ານໄປໃນຄຳເວົ້າຈິງ, ເພາະວ່າຫູຂອງເຂົາເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຝຶກໃຫ້ຮູ້ທັນວ່າຫາກໄດ້ຍິນສຽງໃດໄປ. ການຮັບຮູ້ສຽງຕ້ອງມາກ່ອນສະເໝີ.
ວິທີຝຶກກໍ່ຄືການຟັງຄູ່ຄຳສັບທີ່ຄ້າຍຄືກັນ (minimal pairs), ໂດຍສະຫຼັບກັນແບບສຸ່ມ. ໃຫ້ໝູ່ (ຫຼື ໃຊ້ສຽງຈາກແອັບອ່ານຂໍ້ຄວາມ, ຫຼື ໜ້າປຽບທຽບສຽງ seat vs sit ຂອງພວກເຮົາ ທີ່ມີສຽງໃຫ້ຟັງທຽບກັນ) ອ່ານຄຳສັບໜຶ່ງຈາກຄູ່ຄຳສັບແບບສຸ່ມ: bit ຫຼື beat, fill ຫຼື feel. ໃຫ້ເຈົ້າທາຍວ່າແມ່ນຄຳໃດ. ບໍ່ຕ້ອງອອກສຽງ, ພຽງແຕ່ແຍກໃຫ້ອອກ. ເມື່ອເຈົ້າແຍກໄດ້ຖືກຕ້ອງ 15 ຄຳຕິດຕໍ່ກັນໂດຍບໍ່ຕ້ອງຄິດ, ສະແດງວ່າຫູຂອງເຈົ້າສາມາດແຍກໝວດໝູ່ສຽງໄດ້ແລ້ວ, ແລະ ປາກຂອງເຈົ້າກໍ່ຈະມີເປົ້າໝາຍໃຫ້ຝຶກນຳ.
ວິທີທີ່ງ່າຍກວ່ານັ້ນຄືການຝຶກດ້ວຍຕົວເອງ. ລອງເລືອກຟັງສຽງເວົ້າຂອງຄົນອາເມລິກາຈັກໜຶ່ງນາທີພ້ອມກັບອ່ານບົດຄວາມ (transcript) ໄປພ້ອມ, ຈະເປັນການສຳພາດ, ລາຍການພອດແຄັສ ຫຼື ລາຍການໂທລະທັດກໍ່ໄດ້, ຈາກນັ້ນໃຫ້ຂີດກ້ອງທຸກຄຳສັບທີ່ມີໜຶ່ງໃນສອງສະຫຼະນີ້. ເປີດຟັງຄືນແຕ່ລະຄຳແລ້ວຖາມຕົວເອງວ່າ: ມັນເຄັ່ງຕຶງ ຫຼື ຜ່ອນຄາຍ, ເປັນສຽງ SEE ຫຼື ສຽງ SIT? ເຈົ້າຍັງບໍ່ຕ້ອງພະຍາຍາມເວົ້າ. ເຈົ້າກຳລັງສອນຫູຂອງເຈົ້າໃຫ້ຢຸດເອົາສອງສຽງນີ້ມາລວມກັນເປັນສຽງດຽວ, ເຊິ່ງເປັນຂັ້ນຕອນສຳຄັນທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ການຝຶກປາກຂອງເຈົ້າໄດ້ຜົນ.
ປະໂຫຍກສຳລັບຝຶກຊ້ອມ
ລອງອ່ານປະໂຫຍກເຫຼົ່ານີ້ອອກສຽງ, ປະໂຫຍກລະສອງຄັ້ງ. ທຸກແຖວຈະບັງຄັບໃຫ້ປາກຂອງເຈົ້າສະຫຼັບໄປມາລະຫວ່າງສອງສະຫຼະນີ້, ເຊິ່ງມັນຍາກກວ່າ ແລະ ມີປະໂຫຍດກວ່າການຝຶກພຽງສະຫຼະດຽວ. ປະໂຫຍກສຸດທ້າຍມີແຕ່ສຽງ /ɪ/ ເຊິ່ງເປັນສຽງຜ່ອນຄາຍທັງໝົດ. ສຳລັບປະໂຫຍກນັ້ນໃຫ້ອ່ານຊ້າໆ.
- The sheep got onto the ship. The sheep got onto the ship.
- Have a seat, then sit still. Have a seat, then sit still.
- You slip when you're half asleep. You slip when you're half asleep.
- Fill the glass until you feel the weight. Fill the glass until you feel the weight.
- He's rich enough to reach anyone. He's rich enough to reach anyone.
- I live close to where I leave the car. I live close to where I leave the car.
- Pick the highest peak you can see. Pick the highest peak you can see.
- Make a list of the cheapest seats left. Make a list of the cheapest seats left.
- It's a bit much to beat that record. It's a bit much to beat that record.
- It fits in his kit. It fits in his kit.
ຖ້າເຈົ້າອ່ານຄູ່ຄຳສັບເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຫຼົງກັນຕອນເວົ້າໄວໆ, ນັ້ນແຫຼະຄືຈຸດປະສົງຂອງການເອົາທັງສອງສະຫຼະມາໄວ້ໃນລົມຫາຍໃຈດຽວກັນ. ລອງເວົ້າໃຫ້ຊ້າລົງຈົນກວ່າເຈົ້າຈະອອກສຽງແຕ່ລະຄຳໄດ້ກົງກັບສະຫຼະທີ່ເຈົ້າຕັ້ງໃຈ, ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍໆເພີ່ມຄວາມໄວຂຶ້ນ.
ຜູ້ຮຽນທີ່ເວົ້າພາສາຕ່າງກັນ ຮັບມືກັບເລື່ອງນີ້ແນວໃດ
ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງເຈົ້າແມ່ນຂຶ້ນກັບວ່າພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າມີສະຫຼະຫຍັງໃຫ້ໃຊ້ແດ່. ມັນບໍ່ແມ່ນຂໍ້ບົກຜ່ອງຫຍັງ; ມັນເປັນພຽງຮູບແບບຂອງຊ່ອງຫວ່າງທີ່ເຈົ້າຕ້ອງປັບຕົວເຂົ້າຫາ.
| ພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າ | ມີສະຫຼະສອງຕົວແຍກກັນແລ້ວບໍ່? | ສິ່ງທີ່ຕ້ອງເນັ້ນ |
|---|---|---|
| ລາວ, ໄທ | ~ ມີບາງສ່ວນ (ມີສຽງສັ້ນ ອິ ກັບ ສຽງຍາວ ອີ) | ພາສາຂອງເຮົາມີການແຍກດ້ວຍຄວາມຍາວຂອງສຽງ. ກັບດັກກໍ່ຄືການເອົາຄວາມເຄີຍຊີນນີ້ມາໃຊ້: ພາສາອັງກິດ /ɪ/ ແມ່ນຄຸນນະພາບສຽງທີ່ຜ່ອນຄາຍກວ່າ, ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ /iː/ ທີ່ຖືກເວົ້າໃຫ້ສັ້ນລົງ (ຄືສະຫຼະອິ). ຈົ່ງປ່ຽນຕຳແໜ່ງຂອງປາກ ແລະ ລີ້ນ, ຢ່າປ່ຽນແຕ່ຄວາມຍາວ. |
| ເຢຍລະມັນ | ✓ ມີແລ້ວ (bitte /ɪ/ ກັບ Biene /iː/) | ເຈົ້າມີຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ຢູ່ແລ້ວ. ໃຫ້ໃຊ້ເວລາໄປກັບການສັງເກດການສະກົດຄຳ, ເຊິ່ງພາສາອັງກິດມັກຈະເຊື່ອງຄູ່ສຽງນີ້ໄວ້ຕ່າງຈາກເຢຍລະມັນ. |
| ຮິນດິ, ອູດູ | ✓ ມີແລ້ວ (ສຽງສັ້ນ इ ≈ /ɪ/, ສຽງຍາວ ई ≈ /iː/) | ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ມີຢູ່ໃນສະຫຼະຂອງເຈົ້າແລ້ວ. ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນການຈັບຄູ່ຄຳສັບພາສາອັງກິດໃຫ້ກົງກັບສະຫຼະສັ້ນ ຫຼື ຍາວທີ່ມີ. |
| ອາຣັບ | ~ ມີບາງສ່ວນ (ສຽງສັ້ນ i ກັບ ສຽງຍາວ ī) | ສຽງຂອງເຈົ້າອິງຕາມຄວາມຍາວແຕ່ມີຄຸນນະພາບສຽງຄ້າຍກັນ. ຕ້ອງລະວັງການຍຶດຕິດກັບຄວາມຍາວ: ພາສາອັງກິດ /ɪ/ ຕ້ອງການຄວາມຜ່ອນຄາຍທີ່ແຕກຕ່າງ, ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການເວົ້າ /iː/ ໃຫ້ສັ້ນລົງ. ຈົ່ງປ່ຽນຕຳແໜ່ງ, ບໍ່ພຽງແຕ່ປ່ຽນຄວາມຍາວ. |
| ລັດເຊຍ | ✗ ບໍ່ມີ (ມີແຕ່ສຽງເຄັ່ງຕຶງ /i/, ແລະ ສຽງກາງ /ɨ/) | ສຽງ /i/ (и) ຂອງເຈົ້າເຄັ່ງຕຶງ ແລະ ກົງກັບ /iː/ ຂອງອັງກິດ. ສ້າງສຽງ /ɪ/ ດ້ວຍການຜ່ອນຄາຍ ແລະ ຫຼຸດລີ້ນລົງເລັກນ້ອຍ. ຢ່າພະຍາຍາມໃຊ້ສຽງ /ɨ/ (ы): ມັນຢູ່ເລິກເກີນໄປ ແລະ ຈະຟັງເປັນສະຫຼະຕົວອື່ນ. |
| ສະເປນ, ອິຕາລີ, ປອກຕຸຍການ, ກຣີກ | ✗ ບໍ່ມີ (ມີແຕ່ /i/, ເຊິ່ງໃກ້ຄຽງກັບ /iː/) | ທັງສອງຄຳໃນພາສາອັງກິດຈະອອກມາເປັນ /iː/ ໃນຕອນນີ້. ສ້າງສຽງ /ɪ/ ຂຶ້ນມາໃໝ່ດ້ວຍການຜ່ອນຄາຍ: ອ້າປາກລົງ, ປ່ອຍລີ້ນໃຫ້ສະບາຍ, ເຊົາເຮັດປາກຍິ້ມ. |
| ຝຣັ່ງ | ✗ ບໍ່ມີ (ມີແຕ່ /i/ ທີ່ເຄັ່ງຕຶງຫຼາຍ) | ສຽງ /i/ ຂອງຝຣັ່ງເຄັ່ງຕຶງກວ່າ /iː/ ຂອງອັງກິດອີກ. ສຽງໃໝ່ແມ່ນສຽງທີ່ຜ່ອນຄາຍ; ຝຶກປ່ອຍຄວາມເຄັ່ງຕຶງອອກ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງເວົ້າໄວຂຶ້ນ. |
| ຍີ່ປຸ່ນ | ✗ ບໍ່ມີ (ມີແຕ່ /i/, ບາງຄັ້ງກໍ່ເປັນສຽງກະຊິບ) | ຫຼຸດຕຳແໜ່ງລີ້ນລົງ ແລະ ຜ່ອນຄາຍເພື່ອອອກສຽງ /ɪ/. ລະວັງຢ່າຕັດສະຫຼະຖິ້ມທັງໝົດ ຄືກັບທີ່ຍີ່ປຸ່ນມັກເຮັດລະຫວ່າງພະຍັນຊະນະທີ່ບໍ່ກ້ອງ. |
| ຈີນກາງ | ✗ ບໍ່ມີ (ມີແຕ່ /i/, ບໍ່ມີຄູ່ສຽງຜ່ອນຄາຍ) | ສ້າງ /ɪ/ ໃຫ້ເປັນສຽງທີ່ຕັ້ງໃຈຜ່ອນຄາຍ ແລະ ຕ່ຳລົງໜ້ອຍໜຶ່ງ. ແຍກມັນໃຫ້ຊັດເຈນຈາກສຽງ /i/ ທີ່ເຄັ່ງຕຶງທີ່ເຈົ້າໃຊ້ອີກ. |
| ເກົາຫຼີ | ✗ ບໍ່ມີ (ມີແຕ່ /i/ ຢ່າງດຽວ) | ຕ້ອງຜ່ອນຄາຍເຊັ່ນກັນ. ວາງລີ້ນໃຫ້ຕ່ຳລົງ ແລະ ຖອຍຫຼັງກວ່າສຽງ /i/ ເດີມຂອງເຈົ້າ, ພ້ອມກັບຫຸບຮອຍຍິ້ມລົງ. |
ຄຳຖາມທີ່ພົບເລື້ອຍ
ເກືອບທຸກຄັ້ງເປັນເພາະວ່າພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າມີສະຫຼະສຽງສູງທາງໜ້າປາກພຽງຕົວດຽວ ແລະ ເຈົ້າກໍ່ໃຊ້ມັນກັບທັງສອງຄຳໃນພາສາອັງກິດ. ສະຫຼະຕົວດຽວນັ້ນມັກຈະໃກ້ຄຽງກັບສຽງ /iː/ ໃນພາສາອັງກິດ (ເຊິ່ງເປັນສຽງເຄັ່ງຕຶງ ແລະ ຍູ້ໄປທາງໜ້າ), ດັ່ງນັ້ນທັງ ship ແລະ sheep ຈຶ່ງອອກມາເປັນ sheep ຄືກັນໝົດ. ວິທີແກ້ໄຂບໍ່ແມ່ນການເຮັດໃຫ້ສຽງໜຶ່ງສັ້ນລົງ; ແຕ່ແມ່ນການສ້າງສຽງທີສອງຂຶ້ນມາ, ນັ້ນຄືສຽງຜ່ອນຄາຍ /ɪ/ ໂດຍການປ່ອຍລີ້ນ ແລະ ຮິມສົບໃຫ້ຜ່ອນຄາຍ.
ຄວາມຍາວເປັນສິ່ງທີ່ມີຢູ່ຈິງ ແຕ່ເປັນຕົວບົ່ງບອກທີ່ອ່ອນແອ ແລະ ບໍ່ສາມາດເຊື່ອຖືໄດ້. ພາສາອັງກິດຈະຕັດສະຫຼະໃຫ້ສັ້ນລົງເມື່ອຢູ່ໜ້າພະຍັນຊະນະທີ່ບໍ່ກ້ອງ, ດັ່ງນັ້ນ /iː/ ໃນຄຳວ່າ beat ຈຶ່ງອອກມາສັ້ນເກືອບເທົ່າກັບ /ɪ/ ໃນຄຳວ່າ bid, ແຕ່ກໍ່ບໍ່ມີໃຜສັບສົນ. ສິ່ງທີ່ຄົນຟັງພາສາອັງກິດຈັບສັງເກດແມ່ນ ຄຸນນະພາບຂອງສຽງສະຫຼະ: /iː/ ແມ່ນສຽງເຄັ່ງຕຶງ ແລະ ຢູ່ສູງທາງໜ້າປາກ, ສ່ວນ /ɪ/ ແມ່ນສຽງຜ່ອນຄາຍ ແລະ ຕ່ຳລົງເລັກນ້ອຍພ້ອມທັງຖອຍໄປທາງຫຼັງ. ຖ້າເຈົ້າຝຶກຄຸນນະພາບສຽງໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມຍາວຂອງສຽງຈະປັບເຂົ້າທີ່ຂອງມັນເອງ.
ສຳລັບຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່, /ɪ/ ໃນຄຳວ່າ ship ແມ່ນສຽງທີ່ຍາກກວ່າ. ສຽງເຄັ່ງຕຶງ /iː/ ໃນ sheep ມັກຈະກົງກັບສະຫຼະສຽງສູງທາງໜ້າປາກທີ່ພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າມີຢູ່ແລ້ວ, ດັ່ງນັ້ນເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງອອກສຽງນີ້ໄດ້ສະບາຍໆ, ສ່ວນສຽງຜ່ອນຄາຍ /ɪ/ ແມ່ນສຽງໃໝ່ແທ້ໆ ແລະ ຕ້ອງສ້າງຂຶ້ນມາດ້ວຍການຝຶກຜ່ອນຄາຍປາກ. ເຖິງແມ່ນວ່າຜູ້ເວົ້າຈະມີພາສາແມ່ທີ່ມີສະຫຼະອື່ນອີກ (ເຊັ່ນ ы ໃນລັດເຊຍ, ຫຼື ı ໃນຕວກກີ), ເຂົາເຈົ້າກໍ່ຍັງມັກຈະດຶງເອົາສຽງ i ທີ່ເຄັ່ງຕຶງໃນພາສາໂຕເອງມາໃຊ້ຢູ່ດີ. ດັ່ງນັ້ນ /ɪ/ ຈຶ່ງຍັງເປັນສຽງໃໝ່ທີ່ຕ້ອງໄດ້ຝຶກສ້າງຂຶ້ນມາ.
ມັນເປັນວິທີຊ່ວຍຈຳທີ່ດີ ເພື່ອໃຫ້ຮູ້ວ່າຄຳໃດໃຊ້ສະຫຼະໃດ, ແຕ່ມັນເປັນຄຳແນະນຳທີ່ພາໃຫ້ຫຼົງທາງໃນການອອກສຽງ. ຖ້າຄຳວ່າ “ສຽງຍາວ” ຊ່ວຍເຕືອນຄວາມຈຳເຈົ້າວ່າ sheep ກັບ ship ໃຊ້ສະຫຼະຕ່າງກັນ, ນັ້ນກໍ່ຖືວ່າດີ. ແຕ່ຖ້າມັນເຮັດໃຫ້ເຈົ້າອອກສຽງ /ɪ/ ດ້ວຍການເວົ້າ /iː/ ແບບໄວໆແທນ, ໃຫ້ຖິ້ມປ້າຍກຳກັບນັ້ນສາ ແລ້ວປ່ຽນມາຄິດເຖິງຄວາມເຄັ່ງຕຶງ ກັບ ຄວາມຜ່ອນຄາຍແທນ.
ໄດ້, ແຕ່ເຈົ້າຕ້ອງຝຶກຫູຂອງເຈົ້າກ່ອນ. ໃຫ້ລອງແຍກໝວດໝູ່ຂອງຄູ່ຄຳສັບ (minimal pairs) ທີ່ໃຫ້ໃຜຜູ້ໜຶ່ງ (ຫຼື ແອັບອ່ານສຽງ) ເປີດໃຫ້ຟັງແບບສຸ່ມ ຈົນກວ່າເຈົ້າຈະສາມາດບອກໄດ້ວ່າເປັນຄຳໃດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ໂດຍທີ່ບໍ່ຕ້ອງອອກສຽງເອງ. ການຮັບຮູ້ສຽງມັກຈະມາກ່ອນການອອກສຽງສຳລັບສະຫຼະຄູ່ນີ້, ແລະ ການຝຶກປາກຈະບໍ່ໄດ້ຜົນຈົນກວ່າຫູຂອງເຈົ້າຈະແຍກສອງສຽງນີ້ອອກຈາກກັນໄດ້.
ຄູ່ສຽງທີ່ລີ້ຊ່ອນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ship ກັບ sheep ແມ່ນຄວາມສັບສົນເລື່ອງສະຫຼະທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດໃນພາສາອັງກິດ ແລະ ເປັນສິ່ງທີ່ແກ້ໄຂໄດ້ງ່າຍທີ່ສຸດ, ເຫດຜົນກໍ່ເພາະວ່າ ສ່ວນທີ່ຍາກມີພຽງແຕ່ສຽງດຽວ (ນັ້ນຄືສຽງຜ່ອນຄາຍ /ɪ/), ແລະ ການຜ່ອນຄາຍກໍ່ເປັນສິ່ງທີ່ປາກຂອງເຈົ້າຮູ້ວິທີເຮັດຢູ່ແລ້ວ. ໃຫ້ໃຊ້ເວລາຈັກສອງສາມມື້ເພື່ອຟັງຄວາມແຕກຕ່າງກ່ອນທີ່ເຈົ້າຈະເລີ່ມຝຶກອອກສຽງ. ເມື່ອໃດທີ່ຫູຂອງເຈົ້າເຊົາລວມເອົາສອງສະຫຼະນີ້ເຂົ້າເປັນສຽງດຽວກັນ, ປາກຂອງເຈົ້າກໍ່ມັກຈະປັບຕົວຕາມໄດ້ພາຍໃນໜຶ່ງຫາສອງອາທິດ, ແລະ ຄຳສັບເຫຼົ່ານີ້ກໍ່ຈະບໍ່ສະຫຼັບກັນໃນເວລາທີ່ເຈົ້າເວົ້າອີກຕໍ່ໄປ.
