ລອງເວົ້າຄຳວ່າ light. ບາດນີ້ລອງເວົ້າ right. ມັນເປັນສອງຄຳທີ່ຕ່າງກັນ, ແຕ່ສຳລັບຄົນຫຼາຍພາກສ່ວນໃນໂລກ ນີ້ຄືຄວາມພະຍາຍາມສອງຄັ້ງເພື່ອອອກສຽງດຽວກັນ. ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ, ກົນໄກຂອງລີ້ນທີ່ສ້າງສຽງເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເຮັດວຽກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ສຳລັບສຽງ L, ປາຍລີ້ນຈະຍົກຂຶ້ນໄປແຕະທີ່ເຫງືອກຫຼັງແຂ້ວເທິງ. ສຳລັບສຽງ R, ລີ້ນຈະບໍ່ແຕະຫຍັງເລີຍ: ມັນຈະລອຍຢູ່ເຄິ່ງກາງປາກ, ກາງລີ້ນຍົກຕົວຂຶ້ນ, ສົບມັກຈະຫໍ່ເຂົ້າກັນ, ແລະ ບໍ່ມີພາກສ່ວນໃດແຕະກັນເລີຍ. ສຽງໜຶ່ງເກີດຈາກການສຳຜັດ. ອີກສຽງໜຶ່ງແມ່ນການຫຼີກລ່ຽງການສຳຜັດຢ່າງລະມັດລະວັງ.
ສຽງທັງສອງນີ້ມັກຈະຖືກມອງວ່າຄ້າຍຄືກັນດ້ວຍເຫດຜົນໜຶ່ງໃນສອງຢ່າງ. ພາສາແມ່ບາງພາສາມີພຽງສຽງດຽວທີ່ຢູ່ເຄິ່ງກາງລະຫວ່າງ L ແລະ R, ດັ່ງນັ້ນສອງສຽງນີ້ຈຶ່ງລວມເຂົ້າກັນຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ, ເຊິ່ງເປັນບັນຫາຫຼັກສຳລັບຄົນທີ່ເວົ້າພາສາຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ເກົາຫຼີ. ສຳລັບພາສາອື່ນໆ (ລວມເຖິງພາສາລາວເຮົາ) ອາດຈະມີສຽງ L ແລະ R ແຍກກັນຢ່າງຊັດເຈນໃນຕົວໜັງສື, ແຕ່ໃນການເວົ້າຕົວຈິງ ສຽງ R ມັກຈະເປັນສຽງລົວລີ້ນ (trill), ສຽງແຕະ (tap), ຫຼື ມັກຈະຖືກປ່ຽນເປັນສຽງ L ໄປເລີຍ (ເຊັ່ນຄຳວ່າ ຣົດ ກາຍເປັນ ລົດ) ເຊິ່ງບໍ່ມີສ່ວນໃດຄືກັບສຽງ approximant ຂອງອາເມລິກາ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນກໍລະນີໃດກໍ່ຕາມ, ນີ້ຄືຄູ່ສຽງທີ່ບົ່ງບອກສຳນຽງຕ່າງຊາດໄດ້ໄວທີ່ສຸດ. ສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ ບໍລິບົດຂອງປະໂຫຍກຈະຊ່ວຍໃຫ້ຄົນຟັງເຂົ້າໃຈເຈົ້າໄດ້, ແລະ ຄົງບໍ່ມີໃຜຄິດວ່າເຈົ້າຕ້ອງການຫຍ້າ (grass) ເວລາທີ່ເຈົ້າຂໍນ້ຳດື່ມຈັກຈອກ (glass). ແຕ່ບາງຄັ້ງ ບໍລິບົດກໍ່ຊ່ວຍບໍ່ໄດ້, ແລະ ປະໂຫຍກເຊັ່ນ I’ll collect it (ຂ້ອຍຈະເກັບມັນ) ພັດກາຍເປັນ I’ll correct it (ຂ້ອຍຈະແປງມັນ), ຫຼື play for you (ຫຼິ້ນໃຫ້ເຈົ້າເບິ່ງ) ກາຍເປັນ pray for you (ພາວະນາໃຫ້ເຈົ້າ), ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງປະໂຫຍກປ່ຽນໄປທັນທີ.
ສຽງ L ໃນ light ແລະ R ໃນ right ຖືກສ້າງຂຶ້ນມາດ້ວຍສອງວິທີທີ່ຕ່າງກັນ. /l/ ແມ່ນສຽງ lateral approximant: ປາຍລີ້ນແຕະທີ່ເຫງືອກຫຼັງແຂ້ວເທິງ ແລະ ສຽງຈະຜ່ານອອກທາງຂ້າງລີ້ນທັງສອງເບື້ອງ. /ɹ/ ແມ່ນສຽງ central approximant: ລີ້ນບໍ່ແຕະຫຍັງເລີຍ, ກາງລີ້ນຍົກຕົວຂຶ້ນ ຫຼື ປາຍລີ້ນມ້ວນໄປທາງຫຼັງ, ແລະ ສົບມັກຈະຫໍ່ເຂົ້າກັນ. ການຝຶກຊ້ອມໂດຍຄິດວ່າສອງສຽງນີ້ຄ້າຍຄືກັນແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ມັນຍັງຄົງຟັງດູມົວໆ, ດັ່ງນັ້ນວິທີແກ້ຄືການເຂົ້າໃຈແຜນທີ່ລີ້ນ, ບໍ່ແມ່ນການເວົ້າຊ້ຳໆເປັນພັນເທື່ອ. ສຳລັບຄົນລາວເຮົາທີ່ມັກຈະອອກສຽງ ຣ ແລະ ລ ຄືກັນ, ສິ່ງທີ່ຍາກທີ່ສຸດຄືການຝຶກຫູ: ເຈົ້າຕ້ອງ ໄດ້ຍິນ ຄວາມແຕກຕ່າງກ່ອນທີ່ປາກຂອງເຈົ້າຈະສາມາດອອກສຽງໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ວຽກທີ່ເຫຼືອແມ່ນຢູ່ທີ່ປາກ, ຄືການສ້າງສຽງ R ທີ່ບໍ່ແຕະຫຍັງເລີຍ. ຈຸດທີ່ສຽງມັກຈະຫຼຸບຫາຍໄປຫຼາຍທີ່ສຸດຄືໃນຄຳຄວບກ້ຳ, ເຊັ່ນ glass ແລະ grass, ຫຼື play ແລະ pray, ເຊິ່ງບໍ່ມີສະຫຼະໃຫ້ອີງໃສ່ເລີຍ.
ບໍ່ແມ່ນສຽງດຽວກັນ, ແຕ່ເປັນສອງສຽງທີ່ແຍກຂາດ
ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍສິ່ງທີ່ປາກກຳລັງເຮັດ, ເພາະວ່ານັ້ນຄືຈຸດທີ່ສອງສຽງນີ້ແຍກອອກຈາກກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ.
ສຽງ L ແມ່ນສຽງປະເພດ lateral approximant, ເຊິ່ງຂຽນແທນດ້ວຍ /l/. ປາຍລີ້ນຂອງເຈົ້າຈະຍົກຂຶ້ນ ແລະ ໄປແຕະທີ່ alveolar ridge (ເຫງືອກແຂ້ວ), ເຊິ່ງເປັນແຜ່ນກະດູກແຂງໆຢູ່ຫຼັງແຂ້ວໜ້າເທິງ, ມັນເປັນຈຸດດຽວກັນກັບທີ່ສຽງ T, D, ແລະ N ໄປແຕະ. ການສຳຜັດຢູ່ກົງກາງນີ້ຈະບລັອກບໍ່ໃຫ້ອາກາດອອກໄປທາງໜ້າໂດຍກົງ, ມັນຈຶ່ງລົ້ນອອກໄປທາງຂ້າງລີ້ນແທນ. ການທີ່ອາກາດອອກໄປທາງຂ້າງ (lateral) ຄືເຫດຜົນທັງໝົດທີ່ມັນຖືກເອີ້ນວ່າສຽງ lateral. ລອງເອົາປາຍລີ້ນແຕະທີ່ເຫງືອກ, ອອກສຽງຈາກຄໍ, ແລະ ຄ້າງໄວ້: llll. ປາຍລີ້ນອັດຢູ່, ແຕ່ທາງຂ້າງເປີດອອກ. ນັ້ນຄືສຽງ L, ແລະ ເກືອບທຸກພາສາໃນໂລກກໍ່ມີສຽງນີ້ໃນຮູບແບບໃດໜຶ່ງ, ນັ້ນຈຶ່ງເປັນເຫດຜົນທີ່ວ່າສຽງນີ້ເປັນເຄິ່ງໜຶ່ງທີ່ງ່າຍກວ່າສຳລັບທຸກຄົນ.
ສ່ວນສຽງ R ນັ້ນຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ມັນເປັນສຽງ central approximant, ຂຽນແທນດ້ວຍ /ɹ/ (ຕົວ r ປີ້ນຫົວ, ເພື່ອບົ່ງບອກວ່າມັນບໍ່ຄືກັບສຽງ R ທີ່ລົວລີ້ນ ຫຼື ແຕະແຮງໆໃນພາສາອື່ນ). ສຳລັບສຽງນີ້ ລີ້ນຈະຍົກຂຶ້ນໃກ້ກັບເພດານປາກແຕ່ຈະບໍ່ແຕະຫຍັງເລີຍ, ແລະ ມັນບໍ່ເຄີຍແຄບພໍທີ່ຈະສ້າງສຽງສຽດສີໃດໆ. ກາງລີ້ນຈະຍົກຕົວຂຶ້ນສູງ, ຫຼື ປາຍລີ້ນຈະມ້ວນຂຶ້ນ ແລະ ຖອຍຫຼັງ, ໃນຂະນະທີ່ສົບຈະຫໍ່ເຂົ້າກັນໜ້ອຍໜຶ່ງ ແລະ ກົກລີ້ນຈະດຶງກັບເຂົ້າໄປໃນຄໍ. ຜົນທີ່ໄດ້ແມ່ນສຽງທີ່ຍາວ ແລະ ຄ້າຍຄືສະຫຼະ. ບໍ່ມີຫຍັງແຕະກັນ, ບໍ່ມີສຽງສັ່ນສະເທືອນຈາກການສຽດສີ. ກົນໄກເຕັມຮູບແບບຂອງສຽງນີ້ມີອະທິບາຍໄວ້ໃນບົດຄວາມ The American R; ສຳລັບຄູ່ສຽງນີ້, ຄວາມຈິງຂໍ້ດຽວທີ່ສຳຄັນຄື ສຽງ R ຂອງອາເມລິກາຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍການ ບໍ່ສຳຜັດຫຍັງເລີຍ.
ລັກສະນະອັນດຽວນັ້ນ, ຄືການສຳຜັດ, ແມ່ນສິ່ງທີ່ແຍກສຽງສອງຕົວນີ້ອອກຈາກກັນ. ສຽງ L ຄືການປິດກັ້ນທີ່ລີ້ນຂອງເຈົ້າຕັ້ງໃຈເຮັດ; ສ່ວນສຽງ R ແມ່ນຮູບຊົງທີ່ລີ້ນຮັກສາໄວ້ໂດຍບໍ່ແຕະຫຍັງເລີຍ. ໃນແງ່ມຸມອື່ນໆ ສອງສຽງນີ້ເປັນເພື່ອນບ້ານກັນ, ເປັນສຽງກ້ອງທັງຄູ່, ທັງສອງຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍລີ້ນຢູ່ໃກ້ກັບເຫງືອກບ່ອນດຽວກັນ, ເຊິ່ງນັ້ນເປັນເຫດຜົນທີ່ຫູມັກຈະຈັບເອົາສອງສຽງນີ້ມາມັດລວມກັນ. ແຕ່ເມື່ອຜູ້ຮຽນພະຍາຍາມໄລ່ຕາມຄວາມຄ້າຍຄືກັນນັ້ນ ແລະ ຕັ້ງເປົ້າໄປທີ່ຈຸດ “ເຄິ່ງກາງ”, ພວກເຂົາຈະໄດ້ສຽງທີ່ບໍ່ແມ່ນທັງສອງຢ່າງ, ແລະ ຄູ່ສຽງນີ້ກໍ່ຈະຍັງຄົງບໍ່ຊັດເຈນຄືເກົ່າ.
ສຳລັບ /l/ ປາຍລີ້ນຈະຍົກຂຶ້ນ ແລະ ສຳຜັດກັບເຫງືອກ. ສຳລັບ /ɹ/ ລີ້ນຈະລຸດລົງ ແລະ ບໍ່ແຕະຫຍັງເລີຍ. ການຕັ້ງເປົ້າໝາຍໄປທີ່ຈຸດເຄິ່ງກາງລະຫວ່າງສອງສຽງນີ້ ຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າອອກສຽງບໍ່ຖືກຈັກອັນ.
ເປັນຫຍັງຫູຂອງເຈົ້າຈຶ່ງຟັງສອງສຽງນີ້ຄືກັນ
ຖ້າ L ແລະ R ໃນປາກແຕກຕ່າງກັນຂະໜາດນີ້, ເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງມັກຈະຖືກຈຳສະຫຼັບກັນໄດ້ງ່າຍດາຍ? ຄຳຕອບກໍ່ຄື ບັນຫາມັນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ຫູ, ບໍ່ແມ່ນທີ່ລີ້ນ.
ທຸກໆພາສາຈະສອນໃຫ້ຜູ້ເວົ້າຮູ້ຈັກກັບໝວດໝູ່ສຽງຈຳນວນໜຶ່ງ, ເຊິ່ງເຮົາຮຽນຮູ້ໃນປີທຳອິດຂອງຊີວິດ, ແລະ ສະໝອງກໍ່ຈະຈັດທຸກສຽງໃໝ່ເຂົ້າໄປໃນກ່ອງທີ່ມີຢູ່ແລ້ວຢ່າງງຽບໆ. ສຳລັບພາສາລາວເຮົາ, ເຖິງຈະມີທັງ ລ ແລະ ຣ, ແຕ່ໃນການຟັງ ແລະ ການເວົ້າປະຈຳວັນ ເຮົາມັກຈະຈັດທັງສອງສຽງນີ້ໄວ້ໃນ ກ່ອງດຽວກັນ (ຄົນລາວສ່ວນໃຫຍ່ເວົ້າຄຳວ່າ ຣົດ ເປັນ ລົດ). ດັ່ງນັ້ນ, ເມື່ອຫູທີ່ເຕີບໂຕມາພ້ອມກັບລະບົບນີ້ໄດ້ຍິນສຽງ L ແລະ R ຂອງພາສາອັງກິດ, ມັນຈຶ່ງຟັງເບິ່ງຄືກັນແທ້ໆ ພຽງແຕ່ຂຽນຕ່າງກັນ.
ນອກຈາກນີ້ຍັງມີອີກຈຸດໜຶ່ງສຳລັບຄົນທີ່ມັກລົວລີ້ນ ຫຼື ແຕະປາຍລີ້ນໄວໆເວລາອອກສຽງ R. ສຽງແຕະໄວໆ (tap) ນັ້ນ, ສຳລັບຄົນອາເມລິກາແລ້ວ ມັນບໍ່ໄດ້ຟັງຄືສຽງ R ຫຼື L ທີ່ຜິດພ້ຽນໄປ. ແຕ່ເມື່ອມັນຢູ່ລະຫວ່າງສະຫຼະ, ມັນຄືສຽງດຽວກັນກັບສຽງທີ່ຢູ່ເຄິ່ງກາງຂອງຄຳວ່າ water ແລະ Betty, ເຊິ່ງກໍ່ຄືສຽງ flap-T ຂອງອາເມລິກາ. ດັ່ງນັ້ນ, ຖ້າເຈົ້າອອກສຽງຄຳວ່າ berry ດ້ວຍການແຕະປາຍລີ້ນແບບໄວໆ, ຫູຂອງຄົນອາເມລິກາຈະໄດ້ຍິນມັນຄ້າຍຄືກັບຄຳວ່າ Betty ຫຼາຍກວ່າ, ແລະ ບັນຫາກໍ່ຈະບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ສຽງ R ທີ່ບໍ່ຊັດເຈນ ແຕ່ກາຍເປັນພະຍັນຊະນະອີກຕົວໜຶ່ງໄປເລີຍ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ແທ້ຈິງທີ່ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຄັ້ງການສື່ສານຜິດພາດ.
ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ວ່າ ການທ່ອງຈຳ ຫຼື ເວົ້າຊ້ຳໆພຽງຢ່າງດຽວຈຶ່ງມັກຈະບໍ່ໄດ້ຜົນ. ເຈົ້າສາມາດຝຶກເວົ້າຄຳວ່າ right, right, right ເປັນຊົ່ວໂມງໄດ້, ແຕ່ຖ້າຫູຂອງເຈົ້າຍັງແຍກສຽງ R ກັບ L ບໍ່ໄດ້, ເຈົ້າກໍ່ຈະບໍ່ມີທາງຮູ້ເລີຍວ່າຕອນໃດເຈົ້າອອກສຽງຖືກ ແລະ ຕອນໃດເຈົ້າອອກສຽງຜິດ. ເຈົ້າກຳລັງຝຶກຊ້ອມໂດຍບໍ່ມີເປົ້າໝາຍ. ການຮັບຮູ້ (perception) ຕ້ອງມາກ່ອນການຜະລິດສຽງ (production): ຈົນກວ່າສອງສຽງນີ້ຈະຖືກແຍກອອກເປັນສອງກ່ອງໃນຫູຂອງເຈົ້າ, ປາກຂອງເຈົ້າກໍ່ຈະບໍ່ມີເປົ້າໝາຍທີ່ໝັ້ນຄົງໃຫ້ຕັ້ງເປົ້າໃສ່.
ຂ່າວດີກໍ່ຄື ການແຍກສຽງນີ້ສາມາດຮຽນຮູ້ໄດ້ໃນທຸກຊ່ວງອາຍຸ, ແລະ ໄວກວ່າທີ່ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຄິດ. ວິທີການແມ່ນການໃຊ້ຄູ່ຄຳສັບທີ່ຄ້າຍຄືກັນ (minimal pairs), ເຊິ່ງເປັນຄຳດຽວກັນທີ່ປ່ຽນພຽງແຕ່ສຽງດຽວ: light ກັບ right, lock ກັບ rock, glass ກັບ grass. ໃຫ້ລອງຟັງຄົນອາເມລິກາເວົ້າຄຳໃດໜຶ່ງໃນຄູ່ນີ້ແບບສຸ່ມ ແລ້ວພະຍາຍາມເດົາເບິ່ງວ່າມັນແມ່ນຄຳໃດ, ເຮັດຊ້ຳໆ, ກ່ອນທີ່ເຈົ້າຈະກັງວົນກັບການເວົ້າອອກມາເອງ. ຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ຝຶກຟັງແບບນີ້ຈະເລີ່ມໄດ້ຍິນຄວາມແຕກຕ່າງພາຍໃນສອງສາມອາທິດ, ແລະ ປາກກໍ່ຈະເລີ່ມເຮັດຕາມເມື່ອຫູສາມາດນຳທາງໄດ້ແລ້ວ. ຄູ່ຄຳສັບດຽວກັນກັບທີ່ເຈົ້າໃຊ້ຝຶກຫູນັ້ນລະ ຄືຄຳທີ່ເຈົ້າຄວນນຳມາຝຶກເວົ້າອອກສຽງ.
ວິທີອອກສຽງແຕ່ລະຕົວ: ແຜນທີ່ລີ້ນ
ເມື່ອເຈົ້າຮູ້ແລ້ວວ່າແຕ່ລະສຽງຢູ່ຈຸດໃດຢ່າງແທ້ຈິງ, ເຈົ້າກໍ່ຈະເຊົາຫຼົງທາງໄປຫາຈຸດເຄິ່ງກາງ. ໃຫ້ຝຶກເຮັດຕາມຂັ້ນຕອນເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງຊ້າໆ, ອອກສຽງມາດັງໆ, ໂດຍເອົານິ້ວມືແຕະໄວ້ກ້ອງສົບເທິງເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າສາມາດຮູ້ສຶກໄດ້ວ່າປາຍລີ້ນຂອງເຈົ້າກຳລັງເຮັດຫຍັງຢູ່.
-
ຊອກຫາເຫງືອກແຂ້ວ. ເລື່ອນປາຍລີ້ນຂຶ້ນໄປທາງຫຼັງແຂ້ວໜ້າເທິງ ຈົນກວ່າເຈົ້າຈະຮູ້ສຶກເຖິງແຜ່ນກະດູກແຂງໆ (alveolar ridge). ຈຸດນັ້ນຄືບ້ານຂອງທຸກໆສຽງ L, ແລະ ເປັນບ່ອນທີ່ສຽງ R ແບບອາເມລິກາບໍ່ເຄີຍໄປເຖິງ. ລອງແຕະມັນເບິ່ງຈັກສອງສາມຄັ້ງ ເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າຮູ້ວ່າມັນຢູ່ໃສໂດຍບໍ່ຕ້ອງຄິດ.
-
ສ້າງສຽງ L. ກົດປາຍລີ້ນຂອງເຈົ້າໃຫ້ແໜ້ນໃສ່ເຫງືອກນັ້ນ, ເປັ່ງສຽງອອກມາ, ແລະ ປ່ອຍໃຫ້ອາກາດລົ້ນອອກມາທາງຂ້າງລີ້ນທັງສອງເບື້ອງ. ຄ້າງໄວ້ເປັນສຽງ llll ຍາວໆ. ຮັກສາປາຍລີ້ນໃຫ້ຕິດຢູ່ກັບທີ່ ແລະ ຮູ້ສຶກເຖິງທາງຂ້າງທີ່ຍັງເປີດຢູ່. ບາດນີ້ໃຫ້ປ່ອຍສຽງເຂົ້າສູ່ສະຫຼະ: light, lock, low, lead. ຈຸດສຳຄັນທີ່ສຸດຄືປາຍລີ້ນຕ້ອງຍົກຂຶ້ນໄປສຳຜັດ.
-
ສ້າງສຽງ R. ບາດນີ້ໃຫ້ຕັ້ງເປົ້າໝາຍກົງກັນຂ້າມ: ບໍ່ມີການສຳຜັດຫຍັງເລີຍ. ວິທີໜຶ່ງຄືການດຶງປາຍລີ້ນລົງມາ, ໃຫ້ຫ່າງຈາກເຫງືອກ ແລະ ແຂ້ວ, ໂດຍຍົກກາງລີ້ນຂຶ້ນໄປຫາເພດານປາກ. ອີກວິທີໜຶ່ງຄືການມ້ວນປາຍລີ້ນຂຶ້ນ ແລະ ຖອຍຫຼັງ. ບໍ່ວ່າຈະໃຊ້ວິທີໃດ, ຫ້າມມີສ່ວນໃດແຕະກັນເດັດຂາດ. ຫໍ່ສົບເຂົ້າກັນໜ້ອຍໜຶ່ງ, ຄືກັບວ່າກຳລັງຈະອອກສຽງ ອູ (oo), ແລະ ຄ້າງໄວ້ເປັນສຽງ rrrr ຍາວໆ, ນຸ້ມນວນ ແລະ ເປີດກວ້າງ, ບໍ່ມີການສຽດສີ. ຫຼັງຈາກນັ້ນປ່ອຍສຽງ: right, rock, row, read. ທັງສອງຮູບຊົງແມ່ນມາດຕະຖານດຽວກັນ, ແລະ ບົດຄວາມ The American R ໄດ້ອະທິບາຍເຖິງທາງເລືອກເຫຼົ່ານີ້ໄວ້ແລ້ວ.
-
ສຳຜັດເຖິງການສະຫຼັບສຽງ. ເວົ້າຄຳວ່າ light, ຈາກນັ້ນ right, ແລ້ວກັບມາ light ອີກຄັ້ງ, ຊ້າໆ. ໃນສຽງ L ປາຍລີ້ນຂອງເຈົ້າຈະຍົກຂຶ້ນ ແລະ ຈຸ. ໃນສຽງ R ມັນຈະລຸດລົງ ແລະ ລອຍຢູ່. ການຍົກຂຶ້ນ-ທຽບກັບ-ການລຸດລົງ ຂອງປາຍລີ້ນນີ້ ແມ່ນສິ່ງທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດທີ່ເຈົ້າສາມາດຕິດຕາມໄດ້: ຖ້າປາຍລີ້ນແຕະເຫງືອກ, ເຈົ້າກຳລັງອອກສຽງ L, ແນ່ນອນ. ຄວາມບໍ່ຊັດເຈນຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ສອງກໍລະນີ, ຄືເມື່ອປາຍລີ້ນລອຍຢູ່ເຄິ່ງກາງໂດຍບໍ່ເລືອກຈັກທາງ, ຫຼື ເມື່ອມັນໄປປັດຖືກເຫງືອກແບບໄວໆເຊິ່ງສັ້ນເກີນໄປສຳລັບສຽງ L ທີ່ແທ້ຈິງ ແລະ ເປັນການສຳຜັດທີ່ຫຼາຍເກີນໄປສຳລັບສຽງ R ທີ່ແທ້ຈິງ.
-
ເຊື່ອມສຽງຄູ່. Light, right. Lock, rock. Low, row. Lead, read. ບັງຄັບໃຫ້ລີ້ນໄປໃຫ້ສຸດທາງໃນທຸກໆຄັ້ງ, ຂຶ້ນໄປຫາເຫງືອກສຳລັບ L ແລະ ລົງມາບວກກັບຖອຍຫຼັງຈົນສຸດສຳລັບ R. ຕອນທຳອິດໃຫ້ສະແດງອອກເກີນຈິງໄວ້ກ່ອນ. ການແຍກສຽງທີ່ຊັດເຈນ ແລະ ເນັ້ນໜັກເກີນຈິງໜ້ອຍໜຶ່ງນັ້ນ ມີປະໂຫຍດຫຼາຍກວ່າການລະມັດລະວັງຈົນສຽງມົວໆ.
ສິ່ງໜຶ່ງທີ່ຄວນສັງເກດໄວ້ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເຈົ້າຫຼົງທາງໃນພາຍຫຼັງ: ສຽງ L ຍັງມີອີກຮູບແບບໜຶ່ງເຊິ່ງບົດຄວາມນີ້ຈະຂໍຂ້າມໄປກ່ອນ. ໃນຕອນທ້າຍຂອງຄຳ (coda), ເຊັ່ນໃນຄຳວ່າ feel ຫຼື call, ພາສາອັງກິດອາເມລິກາຈະປ່ຽນສຽງ L ໃຫ້ເປັນສຽງທີ່ເລິກ ແລະ ກ້ອງຂຶ້ນໃນຄໍ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ Dark L ແລະ ມີບົດຄວາມແຍກຕ່າງຫາກຄື The Dark L. ສຳລັບການແຍກ L ກັບ R, ສຽງ L ທີ່ສົດໃສໃນຕອນຕົ້ນຂອງຄຳວ່າ light ແມ່ນສຽງທີ່ເຈົ້າຄວນນຳມາຝຶກ. ເຮັດໃຫ້ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ light ກັບ right ແໜ້ນກ່ອນ; ສ່ວນ Dark L ແມ່ນການປັບປຸງໃນພາຍຫຼັງ.
ຄຳທີ່ອອກສຽງຄ້າຍຄືກັນ: ຈຸດທີ່ປ່ຽນຄວາມໝາຍຂອງຄຳ
ສ່ວນຫຼາຍແລ້ວ, ການອອກສຽງ L ຫຼື R ແບບມົວໆຈະບໍ່ສົ່ງຜົນເສຍຫາຍຫຍັງຫຼາຍ, ເພາະບໍລິບົດຂອງການສົນທະນາຈະຊ່ວຍແກ້ໄຂໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ເອງ. ປະໂຫຍກທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງອອກສຽງໃຫ້ຖືກແມ່ນປະໂຫຍກທີ່ປະກອບດ້ວຍຄູ່ຄຳສັບທີ່ຄ້າຍຄືກັນ (minimal pair), ເຊິ່ງເປັນສອງຄຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນພຽງແຕ່ສຽງດຽວນີ້ ແລະ ບໍ່ມີຫຍັງອື່ນອີກ. ຄຳເຫຼົ່ານີ້ສົມຄວນທີ່ຈະຮຽນຮູ້ໄວ້, ທັງຍ້ອນວ່າມັນເປັນຈຸດທີ່ຄົນຟັງສາມາດເຂົ້າໃຈຜິດໄດ້ງ່າຍ ແລະ ຍ້ອນວ່າມັນເປັນເຄື່ອງມືທີ່ແຫຼມຄົມທີ່ສຸດໃນການຝຶກແຍກສຽງ.
ໃນຕອນຕົ້ນຂອງຄຳ, ການປ່ຽນສຽງນີ້ຈະປ່ຽນຄຳໜຶ່ງໃຫ້ກາຍເປັນອີກຄຳໜຶ່ງ:
| /l/ — ລີ້ນແຕະ | /ɹ/ — ບໍ່ມີການສຳຜັດ |
|---|---|
| light | right |
| lock | rock |
| lead | read |
| late | rate |
| low | row |
| lane | rain |
| lack | rack |
| loyal | royal |
ເມື່ອຢູ່ກາງຄຳກໍ່ເກີດສິ່ງດຽວກັນນີ້, ແລະ ນີ້ອາດເປັນຈຸດທີ່ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍຫຼາຍທີ່ສຸດ, ເພາະສອງຄຳນີ້ມັກຈະສາມາດໃຊ້ໃນປະໂຫຍກດຽວກັນໄດ້. ຄຳວ່າ Collect (ເກັບກຳ) ແລະ correct (ແປງໃຫ້ຖືກ) ຄືຕົວຢ່າງຄລາສສິກ: ການບອກວ່າ please collect this ແລະ please correct this ລ້ວນແຕ່ເປັນການຮ້ອງຂໍທີ່ປົກກະຕິ, ດັ່ງນັ້ນຜູ້ຟັງຈຶ່ງບໍ່ມີບໍລິບົດໃດໆໃຫ້ຄາດເດົາໄດ້ເລີຍ. Alive ກັບ arrive ກໍ່ເຮັດວຽກແບບດຽວກັນ, ລວມເຖິງ belly ກັບ berry. ເມື່ອຄຳທີ່ຢູ່ອ້ອມຂ້າງບໍ່ສາມາດບອກຜູ້ຟັງໄດ້ວ່າເຈົ້າໝາຍເຖິງຄຳໃດ, ສຽງທີ່ເຈົ້າເປັ່ງອອກມາຈຶ່ງຕ້ອງຮັບໜ້າທີ່ສື່ສານທັງໝົດ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນທີ່ດີທີ່ສຸດສຳລັບການຟັງສອງສຽງນີ້ປຽບທຽບກັນ ແມ່ນໜ້າ ປຽບທຽບສຽງ light ກັບ right, ເຊິ່ງຈັບຄູ່ສອງສຽງນີ້ພ້ອມກັບສຽງບັນທຶກທີ່ເຈົ້າສາມາດກົດຟັງຊ້ຳໄດ້. ລອງເລືອກມາຈັກສາມສີ່ຄູ່, ຟັງຈົນກວ່າເຈົ້າຈະສາມາດເດົາໄດ້ຖືກໂດຍບໍ່ຕ້ອງເບິ່ງ, ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍເລີ່ມຝຶກເວົ້າ. ຄຳສັບແທ້ໆພຽງບໍ່ເທົ່າໃດຄຳ, ເມື່ອຟັງຢ່າງຊັດເຈນ, ກໍ່ພຽງພໍທີ່ຈະລັອກໃຫ້ສະໝອງຈື່ໄດ້ວ່າ L ແລະ R ເຮັດໜ້າທີ່ຕ່າງກັນ.
ຄຳຄວບກ້ຳ: ຕຳແໜ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ສຽງລີ້ຢູ່
ຖ້າຄຳດ່ຽວໆເປັນເລື່ອງງ່າຍ, ຄຳຄວບກ້ຳ (consonant clusters) ຄືບ່ອນທີ່ L ແລະ R ມັກຈະໄປລີ້ຢູ່. ຄຳຄວບກ້ຳແມ່ນພະຍັນຊະນະສອງຕົວ ຫຼື ຫຼາຍກວ່ານັ້ນທີ່ຢູ່ຕິດກັນໂດຍບໍ່ມີສະຫຼະມາຂັ້ນກາງ, ແລະ ພາສາອັງກິດກໍ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄຳແບບນີ້ໃນຕອນຕົ້ນຂອງຄຳ: bl- ແລະ br-, gl- ແລະ gr-, fl- ແລະ fr-, pl- ແລະ pr-, cl- ແລະ cr-. ສຽງ liquid (L ຫລື R) ຈະຢູ່ເປັນຕົວທີສອງ, ຕິດຈອດກັບພະຍັນຊະນະຕົວໜ້າເລີຍ, ໂດຍບໍ່ມີສະຫຼະຊ່ວຍໃຫ້ເຈົ້າຕັ້ງໂຕ.
ຈຸດທີ່ຄັບແຄບນັ້ນສ້າງບັນຫາສອງຢ່າງ. ບັນຫາທຳອິດຄືສິ່ງທີ່ເຈົ້າຮູ້ຢູ່ແລ້ວ: ການແຍກ L ກັບ R, ເຊິ່ງຕອນນີ້ຍາກຂຶ້ນເພາະບໍ່ມີເວລາໃຫ້ລີ້ນຕັ້ງທ່າ. Glass ແລະ grass ຕ່າງກັນພຽງແຕ່ບ່ອນທີ່ວ່າປາຍລີ້ນແຕະຫຼືບໍ່ຫຼັງຈາກສຽງ g; ເຊັ່ນດຽວກັນກັບ climb ກັບ crime, cloud ກັບ crowd, flea ກັບ free, play ກັບ pray. ດ້ວຍຄວາມທີ່ສຽງ liquid ຖືກຍັດເຂົ້າໃສ່ສຽງຢຸດ (stop), ຄວາມແຕກຕ່າງຈຶ່ງຜ່ານໄປໃນເວລາພຽງສ້ຽວວິນາທີ, ແລະ ຖ້າລີ້ນເຄື່ອນທີ່ຊ້າໄປພຽງໜ້ອຍດຽວ ມັນກໍ່ຈະຕົກໄປຢູ່ຈຸດເຄິ່ງກາງທັນທີ.
ບັນຫາທີສອງແມ່ນພົບເລື້ອຍກວ່າ ແລະ ຄົນມັກຈະບໍ່ສັງເກດເຫັນ. ພາສາລາວເຮົາມີຄຳຄວບກ້ຳຈຳກັດຫຼາຍ (ສ່ວນຫຼາຍມີແຕ່ ກວ, ຄວ, ປລ), ດັ່ງນັ້ນສັນຊາດຕະຍານຂອງເຮົາຄືການແຍກຄຳຄວບກ້ຳເຫຼົ່ານີ້ອອກດ້ວຍການຕື່ມສະຫຼະສັ້ນໆເຂົ້າໄປ (ຄ້າຍໆສະຫຼະອະ), ເຮັດໃຫ້ grass ກາຍເປັນ ກະ-ຣາສ (guh-rass) ຫຼື please ກາຍເປັນ ພະ-ລີສ (puh-lease). ການຕື່ມສະຫຼະເຂົ້າມານີ້ແມ່ນການບົ່ງບອກສຳນຽງຕ່າງຊາດທີ່ແຍກຕ່າງຫາກຈາກບັນຫາ L ກັບ R, ແລະ ມັນກໍ່ສົມຄວນໄດ້ຮັບການແກ້ໄຂເຊັ່ນກັນ. ພະຍັນຊະນະທັງສອງຕົວຕ້ອງຢູ່ໃນຈັງຫວະດຽວກັນ, ໂດຍສຽງ liquid ຕ້ອງຕາມຫຼັງສຽງຢຸດໃຫ້ໄວທີ່ສຸດຈົນຮູ້ສຶກຄືກັບວ່າມັນເປັນການເຄື່ອນໄຫວພຽງຄັ້ງດຽວ.
ໃຫ້ຝຶກຄຳຄວບກ້ຳເປັນຄູ່ ເພື່ອໃຫ້ປາກຂອງເຈົ້າໄດ້ຮຽນຮູ້ສຽງ liquid ທັງສອງແບບໃນກອບດຽວກັນ. ລອງທຽບ grow ກັບ glow, fry ກັບ fly, brink ກັບ blink, pray ກັບ play, crime ກັບ climb. ເລີ່ມຕົ້ນແຕ່ລະຄູ່ໃຫ້ຊ້າພໍທີ່ຈະໝັ້ນໃຈວ່າພະຍັນຊະນະຕົວທີສອງນັ້ນຖືກຕ້ອງ, ຈາກນັ້ນຈຶ່ງຄ່ອຍໆເພີ່ມຄວາມໄວຂຶ້ນເທົ່າທີ່ເຈົ້າຍັງຮັກສາຄວາມຊັດເຈນໄວ້ໄດ້. ຄຳຄວບກ້ຳຄືບ່ອນສຸດທ້າຍທີ່ການແຍກ L-ແລະ-R ຈະເຂົ້າທີ່ເຂົ້າທາງ, ສະນັ້ນການຝຶກຊ້ອມຢ່າງຊ້າໆຈຶ່ງຄຸ້ມຄ່າແນ່ນອນ.
ປະໂຫຍກສຳລັບຝຶກຊ້ອມ
ອ່ານແຕ່ລະແຖວອອກສຽງດັງໆ, ສອງເທື່ອ. ເທື່ອທຳອິດ, ໃຫ້ເວົ້າຊ້າໆ ແລະ ເນັ້ນຄວາມແຕກຕ່າງໃຫ້ຊັດເຈນເກີນຈິງ: ປາຍລີ້ນຍົກຂຶ້ນ ແລະ ແຕະສຳລັບທຸກໆສຽງ L, ປາຍລີ້ນລຸດລົງ ແລະ ລອຍຢູ່ສຳລັບທຸກໆສຽງ R, ພ້ອມກັບຫໍ່ສົບສຳລັບສຽງ R. ເທື່ອທີສອງ, ໃຫ້ເວົ້າໃນຈັງຫວະທຳມະຊາດ ແລະ ພະຍາຍາມຮັກສາຄວາມແຕກຕ່າງນັ້ນໄວ້ໃຫ້ຊັດເຈນ. ແຕ່ລະແຖວຈະເປັນການຝຶກສະຫຼັບ L/R ໃນໄລຍະໃກ້ໆກັນ, ບາງອັນກໍ່ສະຫຼັບກັນໄປມາ ແລະ ບາງອັນກໍ່ເອົາຄູ່ຄຳສັບທີ່ຄ້າຍຄືກັນມາຕິດກັນເລີຍ, ເພື່ອໃຫ້ລີ້ນຂອງເຈົ້າໄດ້ສະຫຼັບຮູບຊົງໄປມາຢູ່ເລື້ອຍໆ.
- Turn right at the traffic light. Turn right at the traffic light.
- Please collect the mail and correct the spelling. Please collect the mail and correct the spelling.
- Grass grows up the glass wall. Grass grows up the glass wall.
- Lock the gate, then rock the boat. Lock the gate, then rock the boat.
- Read the list out loud and lead. Read the list out loud and lead.
- A long road and one wrong turn. A long road and one wrong turn.
- Play the song; don't pray for it. Play the song; don't pray for it.
- The crowd raised a cloud of dust. The crowd raised a cloud of dust.
- Loyal fans all wore royal blue. Loyal fans all wore royal blue.
ແຖວທີ່ກ່ຽວກັບຈົດໝາຍນັ້ນຄືແຖວທີ່ເຈົ້າຄວນຈະເວົ້າໃຫ້ຊ້າລົງ. Collect ແລະ correct ຢູ່ໃນປະໂຫຍກດຽວກັນແຕ່ເຮັດໜ້າທີ່ຕ່າງກັນ, ແລະ ການເວົ້າທັງສອງຄຳນີ້ໃນລົມຫາຍໃຈດຽວກັນ ຈະບັງຄັບໃຫ້ລີ້ນຂອງເຈົ້າຕ້ອງສະຫຼັບຮູບຊົງໃນກາງຄຳເລີຍ, ເຊິ່ງເປັນຈຸດທີ່ຮູ້ສຶກໄດ້ຍາກທີ່ສຸດ.
ອິດທິພົນຈາກພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າ
ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງເຈົ້າແມ່ນຂຶ້ນກັບວ່າ ພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າມີສຽງ liquid (L ແລະ R) ແບບໃດມາໃຫ້. ສຳລັບຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່ ມັນບໍ່ແມ່ນການເພີ່ມສຽງໃໝ່ເຂົ້າໄປແບບເລີ່ມຈາກສູນ ແຕ່ເປັນການດຶງເອົາສອງສຽງທີ່ລວມກັນຢູ່ແລ້ວໃຫ້ແຍກອອກຈາກກັນ, ຫຼື ການປ່ຽນສຽງ R ທີ່ເຈົ້າຮູ້ນຳໃຊ້ຢູ່ແລ້ວໃຫ້ເປັນຮູບຊົງແບບອາເມລິກາ.
| ພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າ | ສິ່ງທີ່ພາສາແມ່ໃຫ້ມາ | ສິ່ງທີ່ຕ້ອງຝຶກແປງ |
|---|---|---|
| ລາວ | ມີສຽງ L (ລ) ທີ່ຊັດເຈນ, ສ່ວນ R (ຣ) ໃນພາສາລາວເວົ້າຍຸກປັດຈຸບັນ ສ່ວນຫຼາຍຖືກປ່ຽນເປັນສຽງ L ໄປເລີຍ (ຣົດ ກາຍເປັນ ລົດ, ການຫຼອມສຽງ ຣ→ລ ນີ້ແຮງກວ່າພາສາໄທ), ຈົນຫຼາຍຄົນບໍ່ໄດ້ແຍກ ຣ ກັບ ລ ອອກຈາກກັນເລີຍ | ນີ້ຄືບັນຫາ ການຟັງ ກ່ອນ ຄືກັນກັບຄົນຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ເກົາຫຼີ: ຝຶກໃຫ້ຫູໄດ້ຍິນຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ L ກັບ R ກ່ອນ. ຮັກສາສຽງ L ໄວ້, ແລ້ວສ້າງສຽງ R ແບບອາເມລິກາທີ່ແທ້ຈິງຂຶ້ນມາໃໝ່ ໃຫ້ເປັນຮູບຊົງທີ່ຄ້າງໄວ້ໂດຍບໍ່ມີການສຳຜັດ ເຊິ່ງບໍ່ແມ່ນສຽງແຕະ (tap) ແລະ ບໍ່ແມ່ນສຽງ L. |
| ໄທ | ມີສຽງ L, ສ່ວນ R (ຣ) ຕາມຫຼັກການແມ່ນສຽງລົວລີ້ນ ແຕ່ໃນການເວົ້າປະຈຳວັນມັກຈະເປັນສຽງແຕະ (tap) ແລະ ມັກຈະປ່ຽນເປັນສຽງ L | ຮັກສາສຽງ L ຂອງເຈົ້າໄວ້. ສ້າງສຽງ R ໃໝ່ໃຫ້ເປັນການຍົກກາງລີ້ນ ຫຼື ມ້ວນປາຍລີ້ນ ໂດຍບໍ່ມີການແຕະ ຫຼື ລົວລີ້ນ, ແລະ ຢ່າປ່ອຍໃຫ້ມັນກາຍເປັນສຽງ L. |
| ຍີ່ປຸ່ນ | ມີສຽງ liquid ສຽງດຽວ, ເຊິ່ງມັກຈະເປັນສຽງແຕະ (tap) ໄວໆ, ໃຊ້ແທນທັງ L ແລະ R | ແຍກສອງສຽງນີ້ກ່ອນ. ສ້າງສຽງ L ໂດຍໃຊ້ປາຍລີ້ນແຕະເຫງືອກໃຫ້ແໜ້ນ ແລະ ສ້າງສຽງ R ໃຫ້ເປັນຮູບຊົງທີ່ບໍ່ມີການສຳຜັດ; ສຽງແຕະນັ້ນບໍ່ຖືກຕ້ອງສຳລັບທັງສອງສຽງ. |
| ເກົາຫຼີ | ㄹ, ເປັນສຽງແຕະເມື່ອຢູ່ລະຫວ່າງສະຫຼະ ແລະ ເປັນສຽງຄ້າຍຄື L ເມື່ອຢູ່ທ້າຍພະຍາງ, ໂດຍບໍ່ມີສຽງ R ແຍກຕ່າງຫາກ | ໃຫ້ເບິ່ງ L ແລະ R ເປັນສອງກ່ອງ, ບໍ່ແມ່ນກ່ອງດຽວ. ສຽງ R ແບບອາເມລິກາຄືສຽງໃໝ່; ການຫໍ່ສົບຈະຊ່ວຍໃຫ້ມັນແຍກອອກຈາກສຽງ L ໄດ້ຊັດເຈນຂຶ້ນ. |
| ຈີນກາງ (Mandarin) | ມີສຽງ L ທີ່ໃກ້ຄຽງກັບອັງກິດ, ແລະ ມີສຽງ “r” ທີ່ຂຶ້ນຕົ້ນຄຳ (ເຊັ່ນໃນຄຳວ່າ ren) ເຊິ່ງມັກຈະມີການສຽດສີ | ສຽງ L ສາມາດໃຊ້ໄດ້ເລີຍ. ສຳລັບສຽງ R ທີ່ຂຶ້ນຕົ້ນຄຳ, ໃຫ້ຍົກລີ້ນສູງ ແລະ ຖອຍຫຼັງ ແຕ່ໃຫ້ຕັດສຽງສັ່ນອອກ; ຕັ້ງເປົ້າໝາຍໃຫ້ເປັນສຽງ approximant ທີ່ນຸ້ມນວນ, ບໍ່ແມ່ນສຽງສຽດສີ (fricative). ສຽງລົງທ້າຍ erhua ນັ້ນໃກ້ຄຽງກັບ R ຂອງອາເມລິກາຢູ່ແລ້ວ. |
| ສະເປນ, ອິຕາລີ | ມີສຽງ L ທີ່ຊັດເຈນ, ແລະ ສຽງ R ທີ່ເປັນການແຕະ ຫຼື ລົວລີ້ນ | ສຽງ L ແມ່ນໃກ້ຄຽງແລ້ວ. ສຳລັບ R ຄືວຽກຫຼັກ: ຢຸດບໍ່ໃຫ້ລີ້ນໄປຕີກັບເຫງືອກ ແລະ ຮຽນຮູ້ທີ່ຈະຮັກສາຮູບຊົງທີ່ບໍ່ມີການສຳຜັດແທນ. |
| ປອກຕຸຍການບຣາຊິນ | ສຽງ L ທີ່ມັກຈະປ່ຽນເປັນສຽງ w ໃນຕອນທ້າຍຂອງພະຍາງ, ແລະ ສຽງ R ທີ່ປ່ຽນແປງໄດ້ | ທັງສຽງຂຶ້ນຕົ້ນ L ແລະ R ລ້ວນແຕ່ຕ້ອງໄດ້ຮັບການຝຶກ. ຮັກສາການແຕະຂອງປາຍລີ້ນໄວ້ສຳລັບ L; ສຳລັບ R ທີ່ຂຶ້ນຕົ້ນຄຳ, ໃຫ້ຍ້າຍມັນອອກມາຈາກຄໍໄປທາງໜ້າ ເພື່ອໃຫ້ເປັນສຽງ approximant ແບບອາເມລິກາ. |
ບໍ່ມີຂໍ້ໃດໃນນີ້ທີ່ຖືວ່າເປັນຄວາມບົກຜ່ອງ. ມັນພຽງແຕ່ເປັນສຽງ liquid ທີ່ພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າມີໃຫ້ໃກ້ຄຽງທີ່ສຸດເທົ່ານັ້ນ. ຊອກຫາແຖວທີ່ກົງກັບເຈົ້າ, ແລ້ວໃຊ້ເວລາຝຶກຝົນກັບສຽງທີ່ມັນແນະນຳ, ເພາະອີກສຽງໜຶ່ງສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວແມ່ນໃກ້ຄຽງພໍສົມຄວນແລ້ວ.
ຄຳຖາມຈາກຜູ້ອ່ານ
ພວກມັນຖືກສ້າງຂຶ້ນດ້ວຍວິທີທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ສຽງ L (/l/) ແມ່ນສຽງ lateral: ປາຍລີ້ນແຕະທີ່ເຫງືອກຫຼັງແຂ້ວໜ້າເທິງ, ແລະ ສຽງຈະຜ່ານອອກທາງຂ້າງລີ້ນທັງສອງເບື້ອງ. ສຽງ R (/ɹ/) ແມ່ນສຽງ approximant: ລີ້ນຈະບໍ່ແຕະຫຍັງເລີຍ, ກາງລີ້ນຍົກຕົວຂຶ້ນ ຫຼື ປາຍລີ້ນມ້ວນໄປທາງຫຼັງ, ແລະ ສົບຫໍ່ເຂົ້າກັນໜ້ອຍໜຶ່ງ. L ປິດກັ້ນຢູ່ທີ່ເຫງືອກ; ປະກອບກັບ R ເປັນພະຍັນຊະນະທີ່ຫາຍາກ ເພາະມັນບໍ່ໄດ້ປິດກັ້ນຫຍັງເລີຍ. ນັ້ນຄືເຫດຜົນທີ່ວ່າການຕັ້ງເປົ້າໝາຍໄປທີ່ “ຈຸດເຄິ່ງກາງ” ລະຫວ່າງສອງສຽງນີ້ຈຶ່ງບໍ່ເຄີຍໄດ້ຜົນ.
ເພາະພາສາແມ່ຂອງພວກເຂົາມີສຽງ liquid ສຽງດຽວເຊິ່ງຢູ່ໃນຈຸດເຄິ່ງກາງລະຫວ່າງສຽງ L ແລະ R ຂອງອັງກິດ. ຍີ່ປຸ່ນໃຊ້ສຽງແຕະ (tap) ສຽງດຽວ, ແລະ ㄹ ຂອງເກົາຫຼີກໍ່ສະຫຼັບໄປມາລະຫວ່າງສຽງແຕະ ແລະ ສຽງຄ້າຍຄື L. ຫູທີ່ເຕີບໂຕມາພ້ອມກັບລະບົບນີ້ຈະຈັດສຽງ L ແລະ R ຂອງອັງກິດເຂົ້າໄປໃນກ່ອງດຽວກັນ, ເຮັດໃຫ້ພວກມັນຟັງຄືກັບສຽງດຽວກັນທີ່ມີສອງຕົວສະກົດ. ວິທີແກ້ຕ້ອງເລີ່ມຈາກການໄດ້ຍິນຄວາມແຕກຕ່າງ, ບໍ່ແມ່ນເລີ່ມຈາກການເວົ້າ. (ສຳລັບຄົນລາວເຮົາທີ່ເວົ້າ ‘ຣົດ’ ກັບ ‘ລົດ’ ຄືກັນ ກໍ່ພົບກັບບັນຫາລັກສະນະດຽວກັນນີ້ເຊັ່ນກັນ).
ຝຶກຫູຂອງເຈົ້າກ່ອນປາກ. ໃຊ້ຄູ່ຄຳສັບທີ່ຄ້າຍຄືກັນ (minimal pairs) ເຊັ່ນ light ກັບ right ຫຼື lock ກັບ rock: ລອງຟັງສຽງບັນທຶກຂອງເຈົ້າຂອງພາສາທີ່ເວົ້າຄຳໜຶ່ງແບບສຸ່ມ ແລ້ວເດົາເບິ່ງວ່າມັນແມ່ນຄຳໃດ, ເຮັດຊ້ຳໆ, ຈົນກວ່າເຈົ້າຈະສາມາດຕອບໄດ້ໂດຍບໍ່ຕ້ອງເບິ່ງ. ຈາກນັ້ນຈຶ່ງຝຶກເວົ້າຄູ່ຄຳສັບດຽວກັນນັ້ນອອກສຽງດັງໆ, ໂດຍກວດສອບພຽງຢ່າງດຽວ: ປາຍລີ້ນແຕະເຫງືອກ (L) ຫຼື ລຸດລົງແລ້ວລອຍຢູ່ (R)? ການເວົ້າຊ້ຳໆໂດຍບໍ່ໄດ້ຝຶກຫູຈະບໍ່ໄດ້ຜົນ ເພາະເຈົ້າຈະບໍ່ສາມາດບອກໄດ້ເລີຍວ່າເຈົ້າອອກສຽງຖືກແລ້ວຫຼືບໍ່.
ເພາະຄຳຄວບກ້ຳບໍ່ມີສະຫຼະໃຫ້ສຽງ liquid ອີງໃສ່. ໃນຄຳວ່າ glass ແລະ grass ສຽງ L ຫຼື R ແມ່ນຖືກຍັດຕິດກັບສຽງ g ເລີຍ, ດັ່ງນັ້ນຄວາມແຕກຕ່າງຈຶ່ງຕ້ອງເກີດຂຶ້ນພາຍໃນສ້ຽວວິນາທີແບບກຽມໂຕບໍ່ທັນ. ນອກຈາກນີ້, ຜູ້ຮຽນຫຼາຍຄົນຍັງມັກຈະແຍກຄຳຄວບກ້ຳນີ້ດ້ວຍການຕື່ມສະຫຼະນ້ອຍໆເຂົ້າໄປ (ເຊັ່ນ ກະ-ຣາສ), ເຊິ່ງນັ້ນເປັນບັນຫາສຳນຽງທີ່ແຍກອອກໄປອີກ. ໃຫ້ຝຶກຄຳຄວບກ້ຳເປັນຄູ່, ຊ້າໆໃນຕອນທຳອິດ, ໂດຍຮັກສາພະຍັນຊະນະທັງສອງຕົວໃຫ້ຢູ່ໃນຈັງຫວະດຽວກັນ.
ປົກກະຕິແລ້ວມັນສ້າງບັນຫານ້ອຍກວ່າທີ່ເຈົ້າຢ້ານ, ເພາະບໍລິບົດຂອງການສົນທະນາຈະຊ່ວຍແກ້ໄຂໃຫ້; ບໍ່ມີໃຜໄດ້ຍິນຄຳວ່າ lock the door (ລັອກປະຕູ) ແລ້ວຈະໄປເຂົ້າໃຈຜິດວ່າເປັນ rock the door (ເຮັດໃຫ້ປະຕູໂຄງເຄງ) ດອກ. ຂໍ້ຍົກເວັ້ນຄືຄູ່ຄຳສັບທີ່ສາມາດໃຊ້ໃນປະໂຫຍກດຽວກັນໄດ້, ເຊັ່ນ collect (ເກັບກຳ) ກັບ correct (ແປງໃຫ້ຖືກ) ຫຼື alive (ມີຊີວິດຢູ່) ກັບ arrive (ມາຮອດ), ເຊິ່ງຜູ້ຟັງຈະບໍ່ມີຫຍັງໃຫ້ອີງໃສ່ເລີຍນອກຈາກສຽງ. ກໍລະນີເຫຼົ່ານັ້ນເຖິງຈະຫາຍາກ, ແຕ່ກໍ່ເປັນເຫດຜົນສຳຄັນທີ່ເຮັດໃຫ້ການແຍກສຽງນີ້ສົມຄວນທີ່ຈະໄດ້ຮັບການຝຶກຝົນ.
ສຳລັບຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ R ແມ່ນຍາກກວ່າ, ເພາະສຽງ approximant ທີ່ບໍ່ມີການສຳຜັດນັ້ນແມ່ນຫາຍາກໃນຫຼາຍໆພາສາທົ່ວໂລກ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງມີໜ້ອຍຄົນທີ່ຈະມີສຽງໃກ້ຄຽງກຽມພ້ອມຢູ່ແລ້ວ. ສຽງ L ມີຢູ່ໃນເກືອບທຸກພາສາໃນຮູບແບບໃດຮູບແບບໜຶ່ງ, ດັ່ງນັ້ນມັນຈຶ່ງມັກຈະຖືກນຳມາໃຊ້ໄດ້ເລີຍໂດຍມີການປັບປ່ຽນພຽງເລັກນ້ອຍ. ຂໍ້ຍົກເວັ້ນກໍ່ຄືສຳລັບຜູ້ຮຽນທີ່ພາສາແມ່ລວມສຽງ L ແລະ R ເຂົ້າກັນ, ເຊັ່ນຄົນຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ເກົາຫຼີ (ລວມເຖິງລາວເຮົາໃນບາງກໍລະນີ), ເຊິ່ງຕ້ອງໄດ້ສ້າງສຽງ L ທີ່ຊັດເຈນ ແລະ ແຍກຕ່າງຫາກຢ່າງລະມັດລະວັງເທົ່າໆກັບສຽງ R.
ບໍ່ວ່າພາສາແມ່ຂອງເຈົ້າຈະລວມສຽງ L ແລະ R ເຂົ້າກັນເປັນສຽງດຽວ ຫຼື ພຽງແຕ່ບໍ່ມີສຽງ R ແບບອາເມລິກາກໍ່ຕາມ, ວິທີການຜ່ານຜ່າບັນຫານີ້ກໍ່ແມ່ນຄືກັນ. ຄວາມແຕກຕ່າງທັງໝົດຂຶ້ນກັບການເຄື່ອນໄຫວພຽງຈຸດດຽວ: ລີ້ນຍົກຂຶ້ນໄປແຕະເພື່ອສ້າງສຽງ L, ແລະ ລອຍໄວ້ເສີຍໆ ໂດຍບໍ່ແຕະຫຍັງເລີຍ ເພື່ອສ້າງສຽງ R. ໃຫ້ໃຊ້ເວລາໜຶ່ງອາທິດເຕັມໆໃນການຟັງເພື່ອແຍກສຽງກ່ອນທີ່ເຈົ້າຈະເລີ່ມຝຶກເວົ້າ, ຈາກນັ້ນໃຫ້ຮັກສາການແຕະປາຍລີ້ນຢ່າງຊື່ສັດໃນທຸກໆສຽງ L ແລະ ປ່ອຍໃຫ້ມັນລອຍຢ່າງຊື່ສັດໃນທຸກໆສຽງ R. ຖ້າເຈົ້າເຮັດແບບນີ້, ສອງສຽງນີ້ກໍ່ຈະເຊົາຫຼິ້ນເກມສະຫຼັບບ່ອນກັບເຈົ້າອີກຕໍ່ໄປ.
