Sebut ship. Bunyinya mengalir keluar begitu sahaja, satu desisan panjang antara bahagian hadapan lidah dan lelangit anda, tanpa sebarang bunyi yang mendahuluinya. Sekarang sebut chip. Sebelum desisan yang sama terhasil, lidah anda naik dan mengetuk lelangit, menghalang udara buat seketika, dan kemudian melepaskannya. Satu hentian kecil, kemudian desisan. Ketukan kecil di hadapan itu adalah satu-satunya perbezaan antara kedua-dua perkataan ini. Jika chip dan ship yang keluar daripada mulut anda berbunyi seperti perkataan yang sama, lidah anda sama ada mengabaikan ketukan tersebut atau menambahnya di tempat yang salah. Jika ini berlaku, anda tidak berseorangan: ini adalah salah satu pasangan konsonan yang sering disatukan menjadi satu bunyi oleh pelbagai bahasa ibunda di dunia.
Kecenderungan untuk menyatukan kedua-dua bunyi ini mendedahkan bahagian mana yang tidak wujud dalam bahasa ibunda seseorang. Bahasa Perancis mempunyai bunyi desisan tetapi tidak mempunyai bunyi ketukan, maka chip berbunyi seperti ship dan chair menjadi share. Bahasa Sepanyol standard pula sebaliknya—ada bunyi ketukan tetapi tiada desisan tulen yang berdiri sendiri—maka ralatnya pun terbalik: ship menjadi chip, she menjadi che. Bahasa Yunani cenderung tidak mempunyai kedua-duanya dan menggantikannya dengan bunyi s, menjadikan ship hampir kedengaran seperti sip.
Bagi kita penutur bahasa Melayu, separuh daripada kerja ini sebenarnya sudah selesai. Bunyi ketukan /tʃ/ itu memang sudah ada pada lidah kita—itulah bunyi huruf c dalam cinta, cawan, dan cuci. Yang menjadi cabaran sebenar ialah bunyi desisan /ʃ/, iaitu bunyi yang sepatutnya dibawa oleh huruf sy dalam syarikat atau masyarakat. Masalahnya, sy hanya wujud dalam kata pinjaman, dan dalam pertuturan harian kita selalunya melafazkannya sebagai s biasa sahaja, sehingga syarikat terdengar lebih kurang seperti sarikat. Inilah lubang yang sama seperti penutur Yunani tadi: apabila /ʃ/ runtuh menjadi s, ship pun terdengar seperti sip. Jadi tugas kita bukanlah membina kedua-dua bunyi dari kosong, sebaliknya mengasah satu bunyi /ʃ/ yang bersih dan tahan lama, sambil menjaganya supaya tidak tergelincir semula menjadi s. Sama ada ketukan yang tersasar atau desisan yang luntur menjadi s, kesilapan kecil pada bunyi-bunyi ini sudah cukup untuk menukar maksud perkataan harian dalam bahasa Inggeris.
CH dan SH bukan satu bunyi yang disebut dengan dua cara berbeza. /ʃ/, bunyi SH dalam ship, ialah satu geseran panjang: bahagian hadapan lidah anda terapung berhampiran lelangit, udara mendesis melalui celah yang sempit, dan anda boleh menahannya selagi nafas anda masih ada. /tʃ/, bunyi CH dalam chip, bermula dengan bunyi /t/ yang kecil: lidah menyentuh lelangit, menghentikan udara sepenuhnya, kemudian melepaskannya ke dalam desisan SH yang sama. Ia adalah hentian dan geseran yang disatukan menjadi satu bunyi pantas yang tidak boleh anda panjangkan. Kebanyakan bahasa ibunda yang mengelirukan pasangan ini kehilangan salah satu bahagian, sama ada hentian di hadapan /tʃ/ atau desisan kosong pada /ʃ/. Penyelesaiannya adalah dengan membina separuh bunyi yang anda kurang, bukan mencari titik tengah antara kedua-duanya.
Dua bunyi yang berbeza
Di atas kertas, ejaan kedua-duanya kelihatan hampir serupa. Namun di dalam mulut, cara ia dibina sangat berbeza, dan binaan inilah yang menentukan segalanya.
Bunyi SH ialah bunyi frikatif (geseran). Daun lidah anda naik ke arah rabung di belakang gigi atas tanpa menyentuhnya, bibir anda membulat sedikit ke hadapan, dan anda menolak udara melalui celah tersebut sehingga ia mendesis. Tiada bahagian mulut yang tertutup, jadi udara terus bergerak dan bunyi terus kedengaran. Tarik nafas dan sebut shhhh sehinggalah nafas anda habis, sama seperti seorang pustakawan meminta orang diam di perpustakaan. Bunyinya akan kekal stabil sepanjang masa. Inilah petunjuk pertama: bunyi /ʃ/ yang bersih ialah bunyi yang boleh anda tahan dan panjangkan.
Bunyi CH pula ialah afrikat (letusan)—istilah linguistik untuk gabungan bunyi hentian dan geseran. Lidah anda mula-mula menekan rapat ke rabung yang sama, menyekat udara sepenuhnya, hampir sama seperti anda menghasilkan bunyi /t/, cuma sedikit ke belakang. Tekanan udara terbina buat seketika. Kemudian, berbeza dengan bunyi T biasa yang dilepaskan ke udara terbuka, lidah berundur sedikit untuk membenarkan udara yang terperangkap itu pecah sebagai bunyi /ʃ/ yang pendek. Berhenti, kemudian desis—sangat rapat sehingga ia kedengaran seperti satu bunyi sahaja. Anda tidak boleh menahan bunyi /tʃ/ seperti mana anda menahan /ʃ/; jika anda cuba memanjangkannya, ia sama ada tersekat pada bunyi T atau terlepas menjadi bunyi shhhh sahaja. Ia berlaku sekali dan terus tamat.
Kedua-dua bunyi ini tidak bersuara (voiceless): pita suara anda tidak bergetar untuk setiap satunya, jadi anda tidak boleh membezakannya dengan sekadar mencari mana yang berbunyi lebih berat. Yang memisahkannya hanyalah ketukan pada permulaan. /tʃ/ bermula dengan udara disekat; /ʃ/ bermula dengan udara yang sedia mengalir. Satu perbezaan ini, sama ada permulaan yang tertutup atau terbuka, membezakan pelbagai pasangan perkataan Inggeris: chair dan share, watch dan wash, catch dan cash, cheap dan sheep.
| /tʃ/ — ketuk, kemudian desis (CH) | /ʃ/ — desis sahaja (SH) |
|---|---|
| chip | ship |
| chair | share |
| watch | wash |
| catch | cash |
| cheap | sheep |
| choose | shoes |
| chew | shoe |
| cheer | sheer |
| much | mush |
| witch | wish |
Baca ke bawah kedua-dua lajur ini. Jika sebelah kiri dan kanan berbunyi seperti perkataan yang sama, itulah penggabungan salah yang sedang dikupas oleh artikel ini. Pembaikannya melibatkan satu sahaja pergerakan mulut yang boleh anda rasakan: lidah sama ada menyentuh lelangit sebelum mendesis, atau ia tidak menyentuhnya langsung.
Mengapa “CH yang lebih lembut” adalah tanggapan yang salah
Jika bahasa ibunda anda mencampuradukkan kedua-dua ini, anda mungkin menganggapnya sebagai satu bunyi yang mempunyai pengawal laras. Pelajar sering mencari “bunyi CH yang lebih lembut” atau “bunyi SH yang lebih tajam,” seolah-olah sasarannya berada di pertengahan laluan. Sebenarnya, tiada pengawal laras. Bunyi yang bermula dengan udara ditahan sepenuhnya, berbanding bunyi yang bermula dengan udara sedang mendesis, bukanlah dua tetapan berbeza bagi bunyi yang sama; anda tidak boleh melaras satu bunyi untuk menjadi bunyi yang lain. Ia adalah ibarat pintu yang tertutup rapat berbanding pintu yang terbuka.
Persoalannya bukan sejauh mana anda melembutkan atau mengeraskan bunyinya. Persoalannya adalah sama ada lidah anda menyekat udara sebelum desisan, atau membiarkan desisan berjalan sejak awal. Ketuk, atau tiada ketukan.
Ujian penahanan nafas dapat membuktikannya dengan lebih pantas berbanding sekadar mendengar. Cuba panjangkan bunyi tersebut. Jika anda boleh menahannya, satu desisan shhhh stabil yang bertahan selagi nafas anda masih ada, anda sedang menyebut /ʃ/. Jika bunyinya tidak boleh dipanjangkan, meletus sekali dan terus tamat, anda sedang menyebut /tʃ/, kerana hentian di hadapan bunyi tersebut tidak membenarkannya berterusan. Anda tidak perlukan rakan atau rakaman suara untuk hal ini. Anda boleh merasai perbezaannya di dalam mulut anda sendiri, antara bunyi yang mengalir dan bunyi yang meletus.
Memahami di mana terletaknya pasangan ini dalam keluarga bunyi yang lebih besar juga sangat membantu. Bahasa Inggeris mengekalkan empat bunyi di sudut mulut ini, dua tidak bersuara dan dua bersuara. /tʃ/ dan /ʃ/ ialah pasangan tidak bersuara yang dibincangkan dalam artikel ini. Jika anda menghidupkan pita suara, anda akan mendapat kembar bersuara mereka, iaitu /dʒ/ dan /ʒ/. Kebanyakan bahasa yang bergelut dengan pasangan tidak bersuara turut menghadapi masalah dengan pasangan bersuara ini. Berita baiknya, pembaikan yang anda bina untuk chip dan ship boleh terus diguna pakai untuk pasangan bersuara. Perkara ini akan dikupas lebih lanjut setelah anda mahir dengan pasangan yang pertama.
Cara menghasilkan setiap bunyi
Majoriti penutur sudah memiliki salah satu daripada dua bunyi ini dan hanya perlu membina yang satu lagi dari mula. Bunyi mana yang sudah anda miliki bergantung pada bahasa ibunda anda, jadi panduan di bawah merangkumi kedua-duanya.
Mulakan dengan /ʃ/, kerana ia lebih ringkas dan bunyi CH sebenarnya dibina di atasnya. (Bagi kita, sasaran bunyi ini ialah huruf sy dalam syukur atau syarat—tetapi versi yang penuh dan jelas, bukan bunyi s leper yang kerap kita gunakan sebagai jalan pintas.) Naikkan daun lidah anda ke arah rabung di belakang gigi atas, dekat tetapi tidak bersentuhan, meninggalkan satu celah yang sempit. Bulatkan bibir dan tolak ke hadapan sedikit. Sekarang, hembuskan udara tanpa suara melalui celah tersebut sehingga ia mendesis, dan tahan: shhhh. Jika desisan anda kedengaran nipis atau seperti bersiul (mirip huruf s), lidah anda terlalu ke hadapan; undurkan sedikit dan bulatkan bibir sehingga bunyinya berubah daripada sss yang tajam kepada shhh yang lebih penuh dan berat. Ingat, membulatkan bibir adalah sebahagian daripada proses menghasilkan bunyi ini, bukan hiasan semata-mata. Sentiasa pastikan bibir anda tertolak ke hadapan.
Sekarang bina bunyi /tʃ/ di atas desisan tersebut. (Bagi kita, sasarkan bunyi huruf c yang sebenar seperti dalam cawan atau cantik.) Tetapkan mulut anda seolah-olah mahu menyebut /t/, lidah menekan rata pada rabung lelangit tetapi sedikit ke belakang, udara ditahan di belakangnya. Tahan sekatan itu seketika. Kemudian lepaskan lidah—bukan ke ruang terbuka—sebaliknya terus ke posisi SH yang baru anda latih tadi, supaya udara yang terperangkap terlepas sebagai desisan yang cepat. Hasilnya ialah t + sh yang digabungkan: tch. Cara yang berkesan untuk mencarinya adalah dengan menyebut kedua-dua bunyi tersebut berturut-turut dan mencepatkannya. Sebut white sheep, kemudian sebut laju-laju sehingga bunyi t dan sh bertembung menjadi satu bunyi /tʃ/: whi-cheep. Pertembungan itulah yang dipanggil bunyi afrikat. Ketukan lidah yang melakukan kerja beratnya; desisan pula sekadar tempat ia berlabuh.
Separuh mana yang perlu anda bina bergantung pada kebiasaan mulut anda:
Jika chip anda masih berbunyi seperti ship, anda mengabaikan bahagian hentian (ketukan lidah). Desisannya sudah betul; apa yang kurang ialah sentuhan lidah pada lelangit sebelumnya. Pada permulaan, lebih-lebihkan ketukan lidah ini. Tekan lidah dengan kuat pada rabung, tahannya lebih lama, dan letuskan ia ke dalam desisan, supaya perkataan itu bermula seolah-olah seperti t-ship. Setelah hentian tersebut selesa dibuat, anda boleh menjadikannya lebih ringan dan pantas agar ia tidak kedengaran dibuat-buat.
Jika ship anda berbunyi seperti chip, anda menambah hentian yang sepatutnya tidak wujud. Ini corak tipikal penutur bahasa Sepanyol. Atas faktor kebiasaan, lidah anda automatik mahu menyentuh rabung sebelum mendesis. Tahan lidah anda ke bawah. Mulakan perkataan dengan udara yang sudah sedia mengalir melalui celah sempit, desisan yang sedang bergerak sebelum baki perkataan dilafazkan, dan jangan biarkan lidah membuat sebarang sentuhan. Sengaja panjangkan bunyi SH pada mulanya, shhhip, untuk membuktikan kepada mulut anda bahawa tidak ada bahagian yang perlu ditutup rapat.
Kesilapan yang paling kerap berlaku untuk kedua-duanya ialah menganggap hentian lidah (ketukan) itu sebagai satu pilihan atau sekadar hiasan. Hentian lidah itulah yang membezakan bunyinya. Bunyi /tʃ/ yang disebut tanpa hentian lidah sebenarnya ialah bunyi /ʃ/. Manakala bunyi /ʃ/ yang ditambah hentian lidah di depannya sebenarnya ialah bunyi /tʃ/. Anda harus sedar dan secara sengaja menentukan sama ada ketukan lidah itu perlu ada atau tidak setiap kali anda menyebutnya.
Sepupu bersuara: /dʒ/ dan /ʒ/
Sebaik sahaja anda menguasai pasangan bunyi tidak bersuara ini, dua bunyi lagi datang secara percuma. Kekalkan postur mulut yang sama tetapi hidupkan pita suara anda. Versi bersuara bagi /tʃ/ ialah /dʒ/, iaitu bunyi J dalam perkataan job (seperti huruf j dalam bahasa Melayu untuk jalan): choke berubah menjadi joke apabila pita suara diaktifkan—ketukan yang sama, pelepasan yang sama, cuma kini bergetar.
Versi bersuara bagi /ʃ/ pula ialah /ʒ/, bunyi lembut di pertengahan perkataan measure dan pleasure. Ia desisan yang ditahan dengan tambahan suara. Bahasa Inggeris jarang memulakan perkataan dengan /ʒ/, jadi selalunya anda akan berjumpa dengan bunyi ini di tengah-tengah perkataan, seperti vision, casual, television. Beberapa kata pinjaman bahasa Perancis meletakkannya di hujung perkataan, seperti dalam garage, atau jarang sekali di pangkal kata seperti genre. Jika anda sudah boleh merasai perbezaan ‘berhenti lwn tidak-berhenti’ untuk pasangan tidak bersuara, anda sebenarnya telah menyelesaikan bahagian yang paling sukar untuk pasangan bersuara ini.
Ejaan yang mana satu
Kebanyakan masa, ejaannya boleh dijangka. Huruf ch biasanya merujuk kepada /tʃ/: chip, chair, much, teacher, lunch. Manakala huruf sh hampir sentiasa berbunyi /ʃ/: ship, share, wash, fish, fresh. Kelompok tch hanyalah cara lain untuk menulis /tʃ/, dengan huruf T diletakkan separa siap dalam ejaan itu sendiri: watch, catch, match, kitchen. Setakat ini, apa yang ditulis menyamai apa yang disebut.
Namun, bahasa Inggeris banyak meminjam perkataan daripada bahasa lain dan mengekalkan ejaan asalnya, lantas menjadikan huruf ch tidak berbunyi seperti yang anda sangka. Dalam satu set perkataan yang dipinjam daripada bahasa Perancis, huruf ch disebut sebagai /ʃ/, iaitu desisan kosong tanpa sebarang ketukan lidah: machine, chef, brochure, Michigan, dan bandar raya Chicago. Dalam kumpulan lain yang diambil daripada bahasa Yunani, huruf ch yang sama disebut menyerupai bunyi /k/ yang keras: school, stomach, character, chemistry. Tiada formula mudah untuk meramal cara bunyi huruf ch daripada bentuk hurufnya semata-mata; sejarah perkataan tersebut yang menentukannya. Anda perlu mempelajarinya satu demi satu.
Bunyi desisan ini juga sering bersembunyi di sebalik huruf-huruf yang sama sekali bukan sh. Terdapat sekumpulan akhiran yang lazim digunakan di mana huruf t, c, atau s berubah menjadi bunyi desisan sebelum vokal lemah. Terdapat juga dua akhiran yang menghasilkan ketukan.
| Dieja dengan | Disebut sebagai | Contoh perkataan |
|---|---|---|
| -tion, -tial, -tient | /ʃ/ | nation, station, patient, partial |
| -cial, -cean, -cious | /ʃ/ | special, ocean, delicious |
| -ssion, -ssure, -nsion | /ʃ/ | mission, pressure, tension |
| -ture | /tʃ/ | nature, picture, future |
| -stion | /tʃ/ | question, suggestion |
Dua baris terakhir adalah kumpulan yang kurang menonjol. Akhiran -ture bukan menghasilkan bunyi desisan sahaja, tetapi bunyi ketuk-kemudian-desis penuh iaitu /tʃ/. Jadi, sebutan untuk nature ialah nay-cher dan picture ialah pik-cher—bunyi CH yang sama ketika mula menyebut perkataan chip, tetapi bersembunyi di dalam huruf T. Gabungan -stion pula melakukan perkara yang sama selepas huruf s, lantas question disebut sebagai kwes-chun. Sebaik sahaja anda menyedari wujudnya ketukan ini, anda akan mendengarnya di mana-mana sahaja dalam pertuturan Amerika yang jelas dan teratur: culture, future, century, actually.
Terdapat dua perkataan harian yang melanggar peraturan. sugar dan sure bermula dengan huruf su tetapi disebut sebagai /ʃ/ walaupun vokal selepasnya kuat, bukannya lemah. Hanya dua perkataan inilah yang perlu anda hafal, kerana ia bukanlah satu corak kelaziman: hampir keseluruhan perkataan su yang lain mengekalkan bunyi s biasa, contohnya super dan suit.
Latih telinga sebelum mulut
Anda tidak mungkin dapat menyebut perbezaan yang telinga anda sendiri gagal dengar. Ramai penutur L2 (bahasa kedua) boleh menghasilkan bunyi /tʃ/ dan /ʃ/ yang sempurna apabila mereka memperlahankan rentak serta memikirkannya satu persatu, tetapi kemudian kehilangan perbezaan itu sepenuhnya apabila bercakap dengan laju. Ini terjadi kerana telinga tidak pernah diajar untuk menangkap bunyi mana yang sedang disebut. Persepsi pendengaran mendahului kebolehan menyebut. Berita baiknya, telinga sangat pantas mengenal pasti pasangan ini kerana kedua-duanya mempunyai tanda bunyi yang amat jelas: /ʃ/ ialah bunyi desisan yang terus berjalan, manakala /tʃ/ ialah bunyi desisan yang dicucuk dengan satu klik atau ketukan pada awalnya.
Latihannya ialah menggunakan senarai perkataan pasangan minimum (minimal pairs) yang disebut kepada anda secara rawak. Minta rakan atau gunakan suara teks-ke-pertuturan untuk menyebut satu perkataan daripada pasangan tersebut: chair atau share, watch atau wash. Anda hanya perlu mengasingkannya dan menamakan yang mana satu yang anda dengar. Tidak perlu menyebutnya dahulu. Laman perbandingan chip lwn ship kami meletakkan kedua-duanya bersebelahan berserta audio jika anda mahu suara sedia ada untuk tujuan latih tubi. Apabila anda berjaya mengecam lima belas perkataan berturut-turut tanpa gagal, barulah telinga anda telah berjaya membina kategori tersebut dan mulut anda kini ada sasaran yang jelas. Jika mahu berlatih bersendirian, ambil mana-mana klip video pertuturan Amerika selama seminit berserta transkripnya, dan tandakan setiap perkataan bersuku kata ch dan sh di dalamnya. Main semula setiap perkataan tersebut dan jawab satu persoalan mudah ini: ada ketukan, atau tiada ketukan? Anda sedang mengajar telinga anda untuk berhenti meletakkan kedua-dua bunyi ini dalam satu bakul yang sama, dan inilah langkah terpenting yang akan memastikan mulut anda menyebutnya dengan betul.
Ada satu lagi perangkap telinga yang khusus buat kita penutur bahasa Melayu. Oleh sebab huruf sy kerap kita lafazkan sebagai s biasa, bunyi s itu mudah menyelinap masuk ke tempat yang sepatutnya diisi oleh /ʃ/, sehingga ship condong menjadi sip dan she menjadi see. Penawarnya terletak pada bibir. Bunyi /ʃ/ yang sebenar memerlukan bibir yang membulat dan menolak ke hadapan; bunyi s membiarkan bibir anda leper. Perhatikan mulut anda di cermin apabila menyebut ship: jika otot bibir anda tidak menegang, anda sebenarnya sedang menyebut bunyi s, dan menolak bibir anda ke hadapan sudah cukup untuk membetulkan separuh daripada kesilapan tersebut.
Frasa latihan
Baca frasa-frasa di bawah dengan kuat, dua kali setiap baris. Kebanyakan baris memaksa mulut anda bertukar antara /tʃ/ dan /ʃ/, yang merupakan cabaran yang lebih besar, dan jauh lebih berguna berbanding mengulang-ulang satu bunyi sahaja. Perlahankan rentak bacaan anda sehingga setiap perkataan dimulakan dengan tepat—sama ada terdapat ketukan lidah ataupun tidak—kemudian naikkan semula kelajuan membaca. Terdapat dua baris yang memecahkan susunan ini dengan sengaja: baris ketujuh mempunyai /ʃ/ sepenuhnya; kesemua perkataan ch ialah desisan kosong, dan baris terakhir ialah /tʃ/ sepenuhnya; kesemua huruf ch mempunyai ketukan. Baca kedua-dua baris tersebut dengan perlahan.
- If the mug has a chip, don't ship it. If the mug has a chip, don't ship it.
- Watch her wash the dishes. Watch her wash the dishes.
- Catch the cash before it blows off the table. Catch the cash before it blows off the table.
- Share the chair by the window. Share the chair by the window.
- Choose the shoes that match. Choose the shoes that match.
- The cheap wool came from one sheep. The cheap wool came from one sheep.
- The chef fixed a machine in Chicago. The chef fixed a machine in Chicago.
- Are you sure such sugar is cheap? Are you sure such sugar is cheap?
- Each picture tells a fresh story. Each picture tells a fresh story.
- Which chair did the teacher choose? Which chair did the teacher choose?
Jika lidah anda terseliuh apabila menyebutnya dengan laju, itu menandakan keberkesanan latihan menggabungkan kedua-dua bunyi ini dalam satu nafas. Lidah perlu bersedia untuk menyentuh lelangit untuk bunyi CH, dan mengelak daripadanya untuk bunyi SH, dilakukan berulang kali dalam satu ayat. Membiasakan rentak ini secara automatik adalah tujuan latihan sebenar. Perhatikan perkataan chef dan machine dalam baris ketujuh: kedua-duanya dieja dengan huruf ch dan kedua-duanya berbunyi SH asli tanpa ketukan lidah; ini peringatan berguna bahawa ejaan Inggeris tidak selalu melambangkan bunyinya secara mutlak.
Bagaimana bahasa ibunda lain mengendalikannya
Titik mula anda bergantung kepada separuh mana yang sedia wujud dalam bahasa ibunda anda. Ada bahasa yang membekalkan anda bunyi desisan, ada yang memberi ketukan, segelintir tidak mempunyai kedua-duanya dan ada pula yang memberikan anda semuanya lengkap. Ingat, kelainan ini bukan satu kekurangan; ia sekadar merangka bentuk kekosongan yang harus anda penuhi.
| Bahasa L1 anda | Sudah mempunyai kedua-duanya? | Ralat biasa | Perkara yang perlu difokuskan |
|---|---|---|---|
| Perancis | ~ Hanya desisan | chip → ship | Anda sudah mempunyai bunyi /ʃ/ yang sempurna. Bina hentian lidah di pangkal /tʃ/: sentuh rabung lelangit, sekat udara, kemudian baru lepaskan menjadi desisan. |
| Portugis | ✓ Kebanyakannya | ejaan: ch dibaca sebagai /ʃ/ | Anda mempunyai /ʃ/, manakala bahasa Portugis Brazil menambah /tʃ/ sebelum i (tia). Perangkap sebenar di sini ialah ejaan: huruf ch bahasa Portugis ialah /ʃ/, namun ch Inggeris biasanya adalah /tʃ/, jadi pastikan anda meletakkan ketukan lidah semasa menyebut chip. |
| Sepanyol (kebanyakan dialek) | ~ Hanya ketukan | ship → chip | Anda mempunyai /tʃ/ yang jitu (mucho) tetapi tiada bunyi desis /ʃ/ yang kosong. Bina desisan tanpa persentuhan: udara mengalir, lidah dirapatkan ke bawah, bibir dijuihkan ke hadapan. |
| Yunani | ✗ Tiada | ship → sip; chip → tsip | Bina bunyi SH berbalik daripada bunyi s anda: aliran udara yang sama, tetapi bawa lidah ke belakang dan bulatkan bibir. Selepas itu, letakkan hentian padanya untuk membina bunyi CH. |
| Belanda | ~ Sampingan | chip dilembutkan menjadi ship | Kedua-dua bunyi biasanya wujud dalam kata pinjaman. Bunyi /ʃ/ anda secara umumnya bagus, namun jauhkan tabiat menyebut sj yang memisahkannya kepada dua bunyi s-y. Jurang sebenar ialah afrikat /tʃ/: bina ketukan lidah yang teguh dan letuskan ia terus ke arah desisan agar chip tidak menjadi ship. |
| Jepun | ✓ Ya, palatal | secara amnya baik; see → she | Anda mempunyai versi yang hampir sama dalam shi (し) dan chi (ち). Perangkapnya pula bersifat terbalik: pastikan bunyi s biasa tidak berubah menjadi SH sebelum bunyi i, maka see akan kekal see dan tidak condong menjadi she. |
| Korea | ~ Sebahagian | show → so | Bunyi s beralih ke arah SH sebelum huruf i tetapi mengekalkan bunyi s biasa sebelum huruf vokal lain, dengan ketiadaan /ʃ/ yang berasingan. Namun afrikat anda sangat dekat dengan kedudukan /tʃ/; jadi, bina bunyi /ʃ/ penuh sebelum setiap huruf vokal, dengan bibir membulat. |
| Mandarin | ✓ Ya | secara amnya baik; perhatikan pewarnaan retrofleks (lidah bergulung) | Anda mempunyai variasi yang pelbagai dalam sh/ch (retrofleks) dan x/q (palatal). Sasarkan ke bahagian tengah, naikkan daun lidah mendekati rabung, tanpa perlu menggulungkan lidah ke belakang. |
| Hindi, Urdu | ✓ Ya | secara amnya baik | Kedua-dua /tʃ/ (च) dan /ʃ/ (श) sedia wujud dalam bahasa anda. Tugasan anda kebanyakannya hanyalah memadan dan memetakan bunyi, selain mengelakkan perangkap ejaan Inggeris. |
| Jerman | ✓ Ya | secara amnya baik | Gabungan sch anda ialah bunyi asli /ʃ/, manakala deutsch dan Quatsch memberikan anda /tʃ/. Banyakkan tumpuan pada ejaan bahasa Inggeris, di mana bunyi /ʃ/ disembunyikan dalam imbuhan -tion dan dalam perkataan yang dipinjam dari bahasa Perancis, iaitu ch. |
Soalan Lazim (FAQ)
Hampir selalunya ini berlaku kerana bahasa ibunda anda (contohnya Perancis, Sepanyol atau sekadar gaya bahasa basahan) hanya membiasakan satu daripada dua bunyi tersebut, dan memukul rata bunyinya untuk kedua-dua perkataan Inggeris ini. Jika lidah anda terbiasa dengan desisan, chip akan berbunyi seperti ship. Jika lidah anda terbiasa dengan ketukan di awal, ship berbunyi seperti chip. CH dalam chip ialah /tʃ/, di mana ada hentian kecil bunyi /t/ yang dilepaskan menjadi desisan, manakala SH dalam ship ialah /ʃ/, iaitu desisan kosong semata-mata. Penyelesaiannya adalah dengan membina corak bunyi yang tiada dalam kebiasaan anda: sama ada menambah ketukan lidah di awal, atau sekadar mendesis kosong tanpa sebarang sentuhan lidah.
/ʃ/ (SH) ialah frikatif (geseran): bahagian hadapan lidah anda terapung dekat dengan lelangit, udara mendesis melalui celah itu, dan bunyi ini bertahan selama mana nafas anda ada. /tʃ/ (CH) ialah afrikat (letusan): lidah anda mulanya menyentuh lelangit dan menyekat udara sepenuhnya, seperti bunyi /t/, kemudian melepaskannya kepada desisan SH yang sama. Ia adalah satu hentian-kemudian-desis yang pantas yang tidak boleh dipanjangkan. Kedua-duanya tidak bersuara, jadi perbezaannya bukanlah pada kelembutan atau kekerasan bunyinya. Perbezaannya bergantung pada sama ada udara disekat dahulu sebelum desisan (CH) atau mengalir bebas sejak mula (SH).
Lidah anda telah menyentuh lelangit sebelum berlakunya desisan padahal ia tidak sepatutnya berbuat demikian, mengakibatkan hentian bunyi CH ditambah kepada perkataan yang tak memerlukannya. Mulakan perkataan tersebut dengan memastikan udara sudah mula mendesis dari dalam celah yang kecil, mulut membulat sedikit ke hadapan, dan jangan biarkan lidah anda bersentuhan dengan mana-mana bahagian lelangit mulut. Pada permulaan latihan, dengan sengaja memanjangkan bunyi SH (shhhip) akan membuktikan kepada mulut anda bahawa tiada apa yang perlu ditutup.
Ini kerana bahasa Inggeris meminjam perkataan-perkataan tersebut daripada bahasa Perancis dan mengekalkan ejaan asalnya, di mana huruf ch melambangkan /ʃ/, iaitu desisan penuh tanpa sebarang ketukan lidah. Hal yang sama berlaku dalam chef, brochure, Michigan, dan champagne. Terdapat satu lagi kelompok perkataan berbeza yang datang daripada bahasa Yunani, namun huruf ch disebut seperti bunyi /k/ yang keras, contohnya school, stomach, dan chemistry. Hurufnya tidak akan memberitahu anda bunyi yang betul; asal usul perkataan tersebutlah yang menentukannya. Perkara ini perlu dipelajari satu demi satu.
Hampir sentiasa, ya. Untuk akhiran seperti -tion, -tial, dan -tient, huruf t itu disebut /ʃ/, jadi nation menjadi nay-shun, station menjadi stay-shun, dan patient menjadi pay-shunt. Akhiran yang sekeluarga dengannya seperti -cial, -cean, dan -cious bertindak serupa menggunakan huruf c: special, ocean, delicious. Namun, ada dua akhiran yang tergolong dalam bunyi CH, iaitu /tʃ/: -stion yang mengikuti huruf s, seperti question (kwes-chun), dan -ture, seperti nature (nay-cher) serta picture (pik-cher).
Ya. /dʒ/, iaitu bunyi J dalam perkataan job, ialah bunyi /tʃ/ yang bersuara: pergerakan ketuk-kemudian-desis yang sama tetapi dengan pita suara dihidupkan, menjelaskan sebab mengapa choke dan joke hanya berbeza dari segi ada getaran suara atau tidak. /ʒ/, bunyi yang tersembunyi di tengah-tengah perkataan measure dan pleasure, ialah /ʃ/ yang bersuara: desisan panjang yang sama dengan penambahan suara. Maka, keupayaan mengawal pergerakan berhenti-lawan-tidak-berhenti yang anda pelajari untuk chip dan ship boleh dipindahkan terus kepada pasangan bersuara ini, sekali gus meringankan separuh beban pembelajaran anda.
Penyatuan antara CH/SH ialah salah satu kekeliruan konsonan yang paling biasa berlaku dalam pembelajaran bahasa Inggeris, dan merupakan antara yang paling memuaskan apabila berjaya diatasi. Ini kerana keseluruhan perbezaannya cuma perlukan satu pergerakan yang boleh anda rasakan sendiri di dalam mulut: lidah sama ada mengetuk lelangit sebelum mendesis, atau dibiarkan lepas bebas. Luangkan masa beberapa hari untuk melatih kemahiran pendengaran bagi mengecam perbezaan antara kedua-duanya, kemudian luangkan masa seminggu lagi untuk memaksa mulut bertukar-tukar antara kedua-duanya menerusi baris-baris latihan di atas. Lidah anda hanya perlu belajar bahawa desisan ini mempunyai dua wajah—satu bermula dengan ketukan, satu lagi tanpa ketukan—dan secara sedar memilih bunyi yang anda perlukan pada setiap masa.
