Anda pasti pernah melihatnya berulang kali dan sekadar menatap lalu. Apabila anda menyemak sesuatu perkataan dalam kamus, tepat di sebelah ejaannya, terselit di dalam sepasang garis miring, terdapat deretan simbol: /ˈwɔtər/, /əˈbaʊt/, /ˈvɪʒən/. Anda mungkin kenal beberapa huruf di situ. Namun ada juga yang kelihatan seperti watak sesat dari buku teks matematik. Jadi anda melakukan apa yang dilakukan oleh hampir semua orang: anda abaikan simbol tersebut dan meneka sebutan melalui ejaan. Ironinya, simbol itulah yang sebenarnya diletakkan di situ untuk menghalang anda daripada berbuat demikian.
Deretan kecil itu ialah Abjad Fonetik Antarabangsa (International Phonetic Alphabet - IPA). Ia merupakan satu-satunya sistem tulisan yang memberitahu anda perkara sebenar tentang cara sesuatu perkataan bahasa Inggeris dibunyikan. Setiap artikel di dalam blog ini bergantung kepadanya, kerana tiada jalan pintas untuk bercakap mengenai sebutan dalam bahasa yang ejaannya telah berhenti menjejaki bunyinya sendiri sejak lima ratus tahun yang lalu. Halaman ini akan mengajar anda cara membacanya. Berita baiknya—sesuatu yang tiada siapa beritahu apabila mereka menayangkan carta sebesar dinding dengan 160 simbol—anda hampir tidak perlukan semua carta itu. Anda hanya perlukan beberapa puluh simbol yang digunakan dalam bahasa Inggeris Amerika (General American), dan mungkin sekitar sepuluh daripadanya sahaja yang berbeza daripada rupa huruf asalnya.
IPA ialah abjad dengan satu peraturan: setiap simbol mewakili tepat satu bunyi, dan bunyi itu tidak pernah berubah. Itulah sebab ia wujud, dan itulah yang ejaan bahasa Inggeris sendiri gagal lakukan. Anda tidak perlukan carta antarabangsa penuh. Inggeris Amerika cuma menggunakan sekitar empat puluh simbol: kira-kira 24 konsonan dan 15 atau 16 vokal. Kebanyakan konsonan ialah huruf rumi biasa yang anda sudah kenal. Lebih melegakan lagi untuk kita orang Melayu: beberapa simbol yang “mengejutkan” penutur bahasa lain sebenarnya bunyi yang sudah kita tulis setiap hari — /j/ itu hanyalah ⟨y⟩ kita dalam yang, jadi yes memang /jɛs/. Kerja sebenar tertumpu di tempat lain: bunyi schwa /ə/ (huruf e terbalik, sebati dengan e pepet kita) yang merupakan bunyi paling kerap dalam bahasa ini, deretan vokal Inggeris yang jauh lebih banyak daripada vokal Melayu, dan segelintir bunyi yang memang asing buat kita seperti /θ/, /ð/, /v/, dan /z/. Dua tanda kecil untuk tekanan (stress) melengkapkan set itu. Setelah anda mengenalinya, entri kamus bukan lagi sekadar hiasan tetapi menjadi arahan sebutan yang tepat.
Kenapa ejaan sering menipu, tetapi IPA tidak
Mari kita mulakan dengan perkataan yang menjadi nama syarikat ini sendiri. Water, dieja dengan huruf t di tengah dan -er di hujungnya, akan keluar dari mulut orang Amerika sebagai waa-der: huruf t itu menjadi lembut seperti ketukan pantas yang berbunyi mirip d, dan -er itu adalah satu vokal yang diwarnai oleh bunyi r, bukannya gabungan bunyi vokal ditambah dengan bunyi r yang berasingan. Tiada satu pun daripada lima huruf w-a-t-e-r itu memberi petunjuk kepada anda tentang perkara ini. Ejaan tersebut hanyalah artifak sejarah yang kaku sejak zaman awal mesin cetak, tidak pernah dikemas kini, dan secara diam-diam terus menipu para pelajar sejak itu.
Penipuan ejaan ini berlaku dalam dua arah, dan inilah yang menjadikannya sangat mengelirukan. Pertama, satu ejaan boleh memberikan pelbagai bunyi: gabungan huruf ough membawa vokal yang sangat berbeza dalam though, through, tough, thought, dan bough — lima perkataan yang dibina daripada empat huruf yang sama, tetapi tiada satu pun yang berima antara satu sama lain. Kedua, satu bunyi boleh bersembunyi di sebalik pelbagai ejaan: bunyi ee yang panjang dalam see juga dieja sebagai ea dalam sea, ie dalam field, i dalam machine, ey dalam key, dan eo dalam people. Enam “kostum” berbeza, tetapi membawa hanya satu bunyi. Jika anda cuba membaca sebutan bahasa Inggeris berdasarkan huruf semata-mata, tekaan anda selalunya akan tersasar, dan anda juga tidak akan sedar bila anda tersilap.
IPA dicipta khas untuk merapatkan jurang ini. Peraturan asasnya sangat tegas: hubungan antara simbol dan bunyi adalah kekal. Satu simbol sentiasa mewakili satu bunyi, dan satu bunyi sentiasa ditulis dengan simbol yang sama, tanpa mengira bagaimana ejaan biasanya dipaparkan. /i/ sentiasa melambangkan bunyi ee, tidak kira sama ada perkataan itu dieja see, machine, atau people. Sifat tunggal inilah kod rahsia yang anda cari. Sebaik sahaja anda menguasainya, setiap entri kamus, setiap perkataan di dalam blog ini, dan setiap transkripsi akan berubah daripada sebuah teka-teki menjadi arahan yang tepat untuk mulut anda.
Satu simbol, satu bunyi — dan hanya yang anda gunakan
Carta Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA) yang lengkap sememangnya besar, kerana ia direka bentuk untuk mencatat setiap bunyi dalam setiap bahasa manusia: bunyi klik decak lidah, nada (ton), atau bunyi konsonan jauh di dalam kerongkong yang tidak pernah wujud dalam bahasa Inggeris. Itulah sebabnya carta besar di dinding kelihatan menakutkan. Ia adalah alat global, sedangkan anda hanya sedang mempelajari satu loghat daripada satu bahasa sahaja.
Inggeris Amerika menggunakan sekitar empat puluh daripada simbol tersebut. Jumlah tepatnya mungkin berbeza bergantung pada cara bunyi dikelompokkan, tetapi bentuk asasnya tetap: kira-kira dua puluh empat konsonan dan sekitar lima belas atau enam belas vokal. Itu sahaja jumlah set yang perlu anda fokuskan. Tolak tepi baki carta yang lain, dan anda akan mendapati ia sesuatu yang sangat logik untuk difahami dalam masa satu petang.
Ia sebenarnya lebih mudah kerana tahap kesukaran simbol-simbol ini bukanlah rawak. Sebahagian besar daripada konsonan itu adalah huruf Latin biasa yang boleh anda teka: /b/ melambangkan b dalam bed, /p/ ialah p dalam pen, dan /m/ ialah m dalam man. Anda sudah pun mengenali simbol-simbol ini; anda cuma tidak menyedari yang anda tahu. Masalah sebenar hanya tertumpu kepada sekumpulan kecil simbol konsonan yang kelihatan seperti huruf lain tetapi mewakili bunyi yang berbeza, serta kumpulan vokal—di mana simbol IPA dan ejaan rumi sudah hampir tidak sepadan. Mengetahui di mana letaknya kesukaran ini adalah separuh daripada kejayaan. Anda tidak perlu bersedia untuk 40 kejutan; anda hanya perlu bersedia untuk 10 daripadanya.
Kebanyakan konsonan berbunyi mengikut abjad
Di bawah ialah senarai lengkap konsonan Amerika. Baca lajur terakhir dahulu, iaitu bunyi biasa bagi setiap simbol. Perhatikan betapa banyaknya simbol yang sepadan dengan abjad biasa. Setiap simbol mempunyai pautan ke pelajaran yang lebih lengkap tentang bunyi tersebut jika anda ingin berlatih; buat masa ini, matlamatnya adalah sekadar mengenali rupanya dan mengetahui bunyi yang dihasilkannya.
| Simbol | Seperti | Bunyi biasa |
|---|---|---|
| /p/ | pen | p |
| /b/ | bed | b |
| /t/ | ten | t |
| /d/ | den | d |
| /k/ | kit | k (juga dieja c, ck, q) |
| /g/ | get | g keras |
| /f/ | fan | f (juga ph) |
| /v/ | van | v (berhati-hati, bahasa Melayu tiada bunyi ini; jangan sebut sebagai f atau b) |
| /θ/ | think | th tanpa suara |
| /ð/ | this | th bersuara |
| /s/ | sun | s |
| /z/ | zoo | z |
| /ʃ/ | ship | sh |
| /ʒ/ | vision | bunyi si dalam vision |
| /h/ | hat | h |
| /tʃ/ | chip | ch |
| /dʒ/ | job | j (juga g lembut) |
| /m/ | man | m |
| /n/ | net | n |
| /ŋ/ | sing | ng (satu bunyi) |
| /l/ | let | l |
| /r/ | red | r Amerika |
| /w/ | wet | w |
| /j/ | yes | y |
Dua puluh empat baris, dan anda dapat lihat dengan jelas bahawa kebanyakannya langsung tidak memeningkan. Enam belas daripadanya adalah abjad biasa. Tugas anda bukanlah menghafal 24 simbol baharu, tetapi hanya memberi tumpuan kepada segelintir simbol di pertengahan carta yang bukan lagi huruf yang anda jangkakan.
Dan di sinilah orang Melayu mendapat kelebihan yang jarang disedari. Sebahagian simbol yang kerap dilabel “mengejutkan” itu sebenarnya bunyi yang kita sudah eja secara fonetik dalam bahasa Melayu setiap hari. /j/ ialah ⟨y⟩ kita dalam yang dan saya; /tʃ/ ialah ⟨c⟩ kita dalam cuci; /dʒ/ ialah ⟨j⟩ kita dalam jalan; dan /ʃ/ ialah ⟨sy⟩ kita dalam syarat. Penutur bahasa Inggeris terpaksa berhempas-pulas untuk simbol-simbol ini, tetapi bagi kita ia cuma menggunakan rupa antarabangsa bagi bunyi yang sudah duduk di lidah kita. Perangkap sebenar untuk penutur Melayu terletak di tempat lain, dan kita akan tuju ke situ tidak lama lagi: deretan vokal Inggeris dan sekumpulan kecil konsonan seperti /θ/, /ð/, /v/, dan /z/ yang memang tiada dalam bahasa Melayu.
Namun, terdapat sedikit perincian khusus untuk penutur Malaysia yang perlu disentuh. Pertama, simbol /r/ mewakili r Amerika. Bunyi ini jauh berbeza dengan bunyi r dalam bahasa Melayu standard yang bergetar (tril) di belakang gigi atas, dan sangat berbeza dengan loghat tempatan kita yang kerap senyap (membuang bunyi r di hujung kata). Bunyi r Amerika digumpal di tengah mulut, dan kadangkala kamus menulisnya sebagai /ɹ/ untuk membezakannya secara khusus, tetapi kedua-duanya bermaksud bunyi yang sama.
Selain itu, anda juga akan perasan beberapa simbol merangkumi pelbagai ejaan: /k/ menulis ejaan c keras dalam cat, ck dalam back, dan q dalam quick. Ini kerana ia adalah bunyi yang sama tanpa mengira huruf apa yang digunakan dalam ejaan. Bunyi menentukan simbol; ejaan tidak lagi penting.
Sepuluh simbol yang sentiasa mengejutkan ramai
Inilah senarai pendek yang berbaloi untuk dihafal—simbol-simbol yang jika dibaca mengikut gerak hati akan membawa anda ke jalan yang salah. Sepuluh daripadanya menyumbang kepada hampir keseluruhan kekeliruan dalam sistem ini.
Simbol yang paling kerap disalah baca dalam bahasa Inggeris ialah /j/. Ia bukanlah huruf j. Ia adalah bunyi y pada permulaan perkataan yes, year, dan yellow. Jadi perkataan cute ditulis /kjut/ dan few ialah /fju/; simbol kecil /j/ itu menangkap geluncuran y yang pantas sebelum anda menyebut vokal oo. Untuk penutur bahasa Inggeris, Sepanyol, atau Perancis, simbol ini menjadi perangkap setiap kali, kerana huruf j dalam bahasa mereka membawa bunyi yang lain sama sekali. Tetapi inilah kelebihan kita: dalam bahasa Melayu, ⟨y⟩ memang berbunyi /j/ — yang, saya, kaya — jadi /j/ ialah salah satu simbol IPA yang paling intuitif buat kita. Bacalah ia sebagai y Melayu kita, bukan j, dan ia betul setiap masa.
Seterusnya, terdapat sekumpulan bunyi yang menggunakan ejaan h dalam bahasa Inggeris tetapi diberikan simbol tunggal yang unik dalam IPA, kerana sistem ini enggan menulis satu bunyi menggunakan dua huruf. /ʃ/ ialah bunyi sh, iaitu bunyi dalam ship, dan juga bunyi tersembunyi di dalam perkataan machine, sure, dan setiap akhiran -tion. Bagi kita, ini bunyi yang sudah biasa: ia ⟨sy⟩ dalam syarikat dan masyarakat, cuma ditulis dengan rupa yang berbeza. Pasangannya yang bersuara pula ialah /ʒ/, iaitu bunyi desingan halus di tengah-tengah vision dan measure, serta di hujung perkataan garage. Inilah ahli kumpulan yang benar-benar baharu buat penutur Melayu — bahasa kita tiada bunyi ini, jadi ia patut diberi perhatian lebih.
Dua bunyi ch dan j pula ditulis sebagai gandingan dua simbol untuk menunjukkan resipi pembentukannya: /tʃ/ ialah bunyi ch seperti dalam chip (iaitu bunyi /t/ yang dilepaskan menjadi /ʃ/), manakala /dʒ/ ialah huruf j dalam job dan huruf g lembut dalam gym (iaitu /d/ yang dilepaskan menjadi /ʒ/). Kedua-dua bunyi ini pun sudah ada di lidah kita: /tʃ/ ialah ⟨c⟩ dalam cawan dan cuci, manakala /dʒ/ ialah ⟨j⟩ dalam jalan dan jari. Jadi yang baharu di sini bukan bunyinya, cuma cara IPA menulisnya sebagai pasangan dua simbol untuk menunjukkan ia satu bunyi yang dibentuk daripada dua. Inilah satu-satunya tempat dalam kelompok konsonan di mana satu bunyi diberikan gabungan dua simbol, dan ia memang disengajakan.
Dua bunyi th adalah pasangan yang popular kerana bahasa Inggeris menulis kedua-duanya dengan ejaan yang sama, tetapi IPA memisahkannya. /θ/ ialah bunyi th berangin tanpa suara seperti dalam think dan bath; manakala /ð/ ialah bunyi th yang mendengung dan bersuara dalam this dan mother. Bagi penutur Malaysia, kita sering menggantikannya dengan bunyi t/s atau d kerana bunyi ini tidak wujud dalam bahasa Melayu. Letakkan jari di tekak anda; perbezaannya sangat jelas—yang kedua mempunyai getaran, manakala yang pertama tidak. Inilah sebabnya bunyi TH mendapat satu artikel penuh.
Satu lagi bunyi sengau menyembunyikan silap mata yang sama: /ŋ/, iaitu bunyi ng dalam sing, adalah bunyi tunggal yang dibuat di bahagian belakang mulut, bukan gabungan bunyi n diikuti g. Ini pun sudah sebati dengan kita — ⟨ng⟩ dalam bunga dan dengan — dan IPA cuma memadatkannya kepada satu simbol. Yang menarik bagi penutur Inggeris pula ialah singer sebenarnya tiada bunyi g yang sebenar di dalamnya, dan kisah penuhnya ada dalam artikel NG.
Dua bunyi terakhir dalam senarai wajib hafal ini bukanlah konsonan penuh. Salah satunya ialah bunyi schwa, /ə/, huruf e terbalik yang menulis bunyi uh lemah seperti e pepet pada suku kata pertama about dan suku kata terakhir sofa. Ia sangat penting sehinggakan ia mendapat bahagiannya yang tersendiri di bawah. Bunyi kedua ialah kepakan (flap), /ɾ/, ketukan lidah yang sangat pantas hasil perubahan huruf t dalam water. Anda jarang melihat simbol flap dalam kamus biasa yang lazimnya mengekalkan /t/, tetapi ia muncul di blog ini dan dalam transkripsi fonetik yang teliti, jadi berbaloi dikenali pada pandangan pertama: ia simbol di sebalik flap-T, dan juga di sebalik nama SayWaader itu sendiri, /ˈwɑɾɚ/.
Vokal, tempat simbol dan huruf langsung tidak sepadan
Jika carta konsonan tadi agak mudah, carta vokal pula memerlukan usaha yang lebih. Bahasa Inggeris hanya mempunyai lima huruf vokal tetapi mempunyai sekitar 15 hingga 16 bunyi vokal, jadi mustahil untuk simbol IPA dan ejaan ini sepadan. IPA memerlukan simbol unik bagi setiap bunyi. Jadual di bawah menunjukkan 14 vokal lazim dan diftong (gabungan dua vokal); ditambah dengan schwa dan vokal diwarnai r dalam bahagian seterusnya, genaplah jumlah lima belas atau enam belas itu.
Sebagai peringatan, bahasa Melayu mempunyai palet vokal yang lebih kecil berbanding bahasa Inggeris. Artikel Vokal Amerika akan membimbing anda tentang bukaan mulut dan membezakan pasangan vokal yang sering memerangkap pelajar Malaysia.
| Simbol | Seperti | Perhatian |
|---|---|---|
| /i/ | see | bunyi ee panjang; bukan sekadar huruf rumi i |
| /ɪ/ | sit | bunyi ih pendek dan santai; bunyi yang membezakan ship dengan sheep |
| /ɛ/ | bed | bunyi eh dalam bet |
| /æ/ | cat | bunyi a datar Amerika; bahasa Melayu tiada bunyi ini (anda perlu membuka rahang lebih luas; ia bukan bunyi a dalam kata atau e dalam elang) |
| /ɑ/ | father | bunyi ah bukaan luas dalam hot |
| /ɔ/ | saw | bunyi aw membulat; ramai penutur Amerika menggabungkannya ke dalam bunyi ah |
| /ʊ/ | book | bunyi uu pendek; bukan oo yang memanjang seperti dalam moon |
| /u/ | moon | bunyi oo panjang |
| /ʌ/ | fun | bunyi uh bersuara lantang (stressed) dalam cut; kembar kepada schwa |
| /eɪ/ | day | bermula di atas bunyi eh, meluncur naik ke arah ee |
| /aɪ/ | my | meluncur dari ah naik ke ee |
| /ɔɪ/ | boy | peluncuran oy |
| /aʊ/ | now | peluncuran ow |
| /oʊ/ | go | meluncur dari oh ke arah oo; bukan o datar dalam bahasa Melayu |
Dua perkara utama dalam jadual tersebut memerlukan perhatian khusus. Pertama, beberapa simbol didatangkan dalam pasangan tegang (tense) dan kendur (lax) yang dibezakan dengan ketara dalam bahasa Inggeris: /i/ lawan /ɪ/ (sheep lwn ship), dan /u/ lawan /ʊ/ (fool lwn full). Apabila kamus memaparkan /ɪ/ dan bukannya /i/, ia mengarahkan anda menggunakan vokal santai yang pendek, dan perbezaan ini tidak kelihatan pada ejaan asalnya. Kedua, lima baris terakhir adalah diftong, iaitu bunyi vokal yang bergerak ketika anda menyebutnya. Ia ditulis dengan dua simbol: titik permulaan dan ke arah mana ia meluncur. Dua huruf IPA ini bukanlah dua bunyi terasing, sebaliknya ia adalah satu bunyi yang berada dalam gerakan.
Nota tambahan untuk vokal yang diwarnai r, seperti dalam car, bird, dan -er pada penghujung mother. Kamus menulisnya sebagai vokal ditambah dengan /r/, jadi bird muncul sebagai /bɜrd/ dan mother diakhiri dengan /ər/. Dalam loghat Amerika, bunyi r bergabung terus ke dalam vokal tersebut (ia tidak dibuang atau dimatikan seperti dalam sebutan Inggeris Malaysia/British). Cara sebutan penuhnya dijelaskan di dalam artikel R Amerika. Semasa membaca kamus, fahami bahawa simbol /r/ selepas sesuatu vokal bermakna vokal itu diwarnai, bukannya menuntut anda untuk berhenti dan menambah bunyi r yang berasingan.
Tanda tekanan dan tugas utama schwa
Dua tanda kecil dalam transkripsi menjalankan tugas yang luar biasa besar, namun kebanyakan pelajar membacanya lalu sahaja. Itulah tanda tekanan, dan bahasa Inggeris hidup dan mati berpandukan tekanan (stress). Ini satu lagi tempat bahasa Melayu berbeza: rentak kita agak sekata antara suku kata (syllable-timed), manakala bahasa Inggeris memampat dan meregang ikut tekanan (stress-timed). Jadi tabiat memberi berat yang sama rata kepada setiap suku kata itu perlu kita lepaskan.
Tanda pertama ialah calit atas bergaris tegak, /ˈ/, dan ia diletakkan sebelum suku kata yang menerima tekanan utama. Tanda kedua ialah calit bawah, /ˌ/, menandakan tekanan sekunder yang lebih lemah dalam perkataan yang lebih panjang. Oleh itu, kata nama record disebut /ˈrɛkərd/, dengan tekanan di depan, manakala kata kerja record pula disebut /rɪˈkɔrd/, tekanan di bahagian belakang. Perubahan lokasi satu calit kecil ini mengubah segala-galanya: ia menentukan suku kata mana yang kekal kuat dan vokal mana yang terpaksa mengendur. Ramai mengabaikan tanda ini kerana ia kelihatan seperti tanda koma atas (apostrophe) sesat, dan tindakan ini selalunya akan menyebabkan penekanan diberikan pada suku kata yang salah. Topik ini dibincangkan lebih mendalam dalam artikel tekanan kata; buat masa ini, berjanji pada diri sendiri untuk tidak mengabaikan calit kecil ini lagi.
Tekanan jugalah tempat schwa menunjukkan kehebatannya, dan schwa berbaloi diberi perhatian kerana, dari segi kekerapan semata-mata, ia bunyi yang paling lazim dalam bahasa Inggeris. Simbol /ə/ melambangkan bunyi uh yang pendek dan netral, dibuat dengan mulut yang benar-benar santai — hampir sama dengan e pepet kita dalam emas dan lemah. Tugas utamanya dalam bahasa Inggeris ialah menjadi bunyi yang menampung vokal yang runtuh sebaik sahaja vokal itu hilang tekanannya. Lihat bagaimana ia berlaku: photograph mengekalkan bunyi /æ/ yang terang pada suku kata terakhirnya, FOH-tuh-graf. Tetapi dalam perkataan photography, tekanan beralih ke suku kata kedua, lantas vokal yang sama tadi larut menjadi schwa, lalu bunyinya menjadi fuh-TAH-gruh-fee. Ejaan tidak berubah sama sekali; tekanan beralih, dan vokal yang hilang bebannya rebah menjadi schwa.
Inilah sebabnya transkripsi perkataan Inggeris yang panjang sering memaparkan beberapa vokal yang jelas dikelilingi oleh sekumpulan /ə/: dalam pertuturan sebenar, hanya suku kata bertekanan mengekalkan vokal penuhnya, dan selebihnya mengendur. Bermati-matian memberi vokal penuh yang terang kepada suku kata yang sepatutnya lemah adalah cara paling pasti untuk kedengaran bukan penutur asli. Bunyi schwa ada artikelnya yang tersendiri, kerana satu tabiat ini — mengendurkan suku kata yang betul — lebih banyak memisahkan ritma fasih daripada ritma buku teks berbanding mana-mana konsonan tunggal.
Membaca entri kamus, dari kiri ke kanan
Mari kita gabungkannya pada satu entri yang sebenar. Cari perkataan water di dalam kamus Amerika berkualiti dan anda akan melihat sesuatu yang hampir dengan /ˈwɔtər/. Bacalah ia seperti anda mengeja dari kiri ke kanan, satu simbol pada satu masa. Calit pembuka /ˈ/ memberitahu bahawa suku kata berikutnya ialah suku kata kuat. /w/ ialah bunyi awalan w. Kemudian /ɔ/ mewakili vokal membulat aw, walaupun ramai orang Amerika akan menggunakan ah terbuka di sini; kamus sekadar memaparkan salah satu bentuk piawainya. /t/ kekal jelas di muka surat tersebut. Akhir sekali, gabungan schwa-dengan-r /ər/ berada di posisi hujung tanpa tekanan. Rangkaikannya bersama dan anda akan mendapat sebutan versi kamus yang sangat teliti dan berhati-hati.
Apa yang entri kamus tidak paparkan ialah apa yang otot lidah anda lakukan seterusnya dalam pertuturan santai. Apabila bercakap laju, orang Amerika tidak menyebut bunyi /t/ yang rangup di situ. Oleh sebab huruf t tersepit di antara dua vokal dengan vokal di hadapannya mendominasi tekanan, bunyi t tersebut mengelepak menjadi satu ketukan ringan (flap-T). Jadi sebutan lariannya yang lebih realistik hampir kepada [ˈwɑɾɚ] atau waa-der. Kamus tidak tersilap di sini; ia cuma bekerja pada tahap yang lebih kasar, menunjukkan bunyi-bunyi asas yang membentuk perkataan itu, manakala perubahan kepada ketukan kepakan (flap) ialah tabiat automatik yang berlaku pada bunyi tersebut dalam pertuturan laju.
Satu lagi contoh untuk melihat bagaimana tanda tekanan dan schwa bekerjasama ialah banana. Ia ditulis sebagai /bəˈnænə/: schwa terlebih dahulu, kemudian /næ/ yang ditekan dengan bunyi a terang, diikuti oleh schwa akhir. Tiga suku kata, tetapi hanya yang di tengah berbunyi lantang dan terang, manakala dua di hujung sama-sama menjadi /ə/ yang lemah — walaupun ejaan menulis ketiga-tiganya dengan huruf a yang sama. Baca transkripsi itu, buh-NAN-uh, dan ia memberitahu anda tepat-tepat perkara yang dirahsiakan oleh ejaan banana. Itulah keseluruhan kemahirannya: entri kamus ialah satu set arahan, dan kini anda boleh mengikutinya.
Garis miring, kurungan siku, dan kenapa kamus berbeza
Anda pasti perasan bahawa simbol kadangkala diletakkan di dalam garis miring (slash), /ˈwɔtər/, dan kadangkala di dalam kurungan siku (bracket), [ˈwɑɾɚ]. Perbezaannya adalah wujud tetapi jangan biarkan ia merungsingkan anda. Garis miring bermaksud transkripsi fonemik: iaitu himpunan bunyi asas yang digunakan untuk membina perkataan (seperti pelan arkitek). Ini ialah bentuk yang dicetak di dalam kamus. Kurungan siku pula bermaksud transkripsi fonetik: iaitu bunyi fizikal yang sebenar-benarnya keluar dari mulut, termasuk perubahan kecil automatik seperti flap-T dan hembusan nafas pada p yang bertekanan. Fonemik ialah pelannya; fonetik ialah persembahannya. Blog ini menggunakan garis miring untuk pelan dan kurungan siku apabila ia mahu menunjukkan persembahan sebenar, dengan flap dalam water sebagai sebab yang paling lazim.
Sistem ini juga menjelaskan sesuatu yang sering mengelirukan ramai orang pada kali pertama mereka cuba membandingkan dua kamus: mereka tidak selalu menggunakan simbol yang sama untuk merujuk pada perkataan yang sama, dan kedua-dua pihak tidak salah. Sebahagian perbezaan ini berpunca daripada variasi sebenar dalam cara orang Amerika bercakap. Contoh terbesar ialah pasangan cot/caught: ramai penutur telah menggabungkan /ɔ/ (caught) ke dalam bunyi /ɑ/ (cot), jadi sebuah kamus mungkin menulis thought dengan /ɔ/ manakala sebuah lagi memilih /ɑ/, dan kedua-duanya menggambarkan pertuturan Amerika yang sahih; penggabungan cot–caught membincangkannya dengan lebih lanjut. Perbezaan yang lain pula sekadar gaya penerbitan: satu buku menulis r Amerika sebagai /r/ dan sebuah lagi sebagai /ɹ/, dan vokal -er bertekanan muncul sebagai /ɝ/ dalam satu kamus dan /ər/ dalam yang lain. Ini bunyi yang sama, cuma tulisan tangan yang sedikit berbeza. Asalkan anda menguasai set terasnya, perbezaan kosmetik begini tidak lagi menjadi masalah.
Sebutkan dengan kuat
Membaca IPA hanya akan menjadi automatik jika ia kerap dipraktikkan, dan dua latihan ini hanya memerlukan 10 minit. Pertama, nyahkodkan perkataan tunggal dengan pantas. Tutup lajur sebelah kanan, baca setiap transkripsi dengan lantang, kemudian dedahkan jawapan untuk menyemak. Matlamatnya ialah untuk melihat /ʒ/ atau /j/ lalu terus membunyikannya, tanpa perlu menterjemahkannya dalam kepala dahulu.
| Dalam IPA | Perkataannya |
|---|---|
| /jɛs/ | yes |
| /ˈvɪʒən/ | vision |
| /θɪŋ/ | thing |
| /dʒɑb/ | job |
| /tʃip/ | cheap |
| /ˈsɪŋər/ | singer |
| /kjut/ | cute |
| /əˈbaʊt/ | about |
Seterusnya, baca kembali perkataan yang mengandungi bunyi masalah ini dalam ayat penuh. Sebutkan setiap baris dengan kuat, rujuk corak ejaan bunyi yang disediakan di bawahnya, dan mainkan audio untuk membandingkan sebutan anda dengan suara penutur asli. Anda boleh mendengar dahulu jika mahu.
- Yes, the year is young. YES, the YEER is YUNG.
- Her vision is unusual. Her VIZH-un is un-YOO-zhoo-ul.
- I think this is the thing. I THINK THIS is the THING.
- The singer chose a job. The SING-er CHOHZ a JAHB.
- A photograph, not photography. A FOH-tuh-graf, not fuh-TAH-gruh-fee.
- The water in the bottle. The WAA-der in the BAH-dul.
- A few cute beauties. A FYOO KYOOT BYOO-teez.
- She bought a record to record. She bought a REK-erd to re-KORD.
Jika simbol y /j/ masih membuatkan anda teringin untuk menyebut huruf j, perlahankan bacaan anda pada dua baris pertama sehingga tabiat tersebut berjaya dihakis. Satu simbol ringkas tersebut sentiasa menyebabkan lebih banyak kesalahan berbanding gabungan keseluruhan carta IPA yang lain.
Soalan Lazim (FAQ)
IPA ialah singkatan untuk Abjad Fonetik Antarabangsa (International Phonetic Alphabet), sebuah sistem penulisan yang mana setiap simbolnya secara khusus mewakili satu bunyi sahaja dan bunyi tersebut kekal tidak berubah. Kamus menggunakannya kerana ejaan lazim bahasa Inggeris bukanlah panduan yang boleh dipercayai: huruf ejaan yang sama menghasilkan bunyi yang berbeza (though, through, tough) dan bunyi sebutan yang sama boleh bersembunyi di sebalik corak huruf yang berbeza (bunyi ee dalam see, sea, machine). IPA menampung kelompangan tersebut dengan memberikan satu simbol mutlak kepada setiap bunyi, membolehkan transkripsi seperti /ˈwɔtər/ memandu anda cara menyebutnya dengan tepat.
Hanya sekitar empat puluh simbol, jauh lebih sedikit berbanding carta antarabangsa penuh yang mempunyai kira-kira 160 simbol. Inggeris Amerika (General American) menggunakan kira-kira 24 simbol konsonan dan 15 atau 16 simbol vokal. Bebannya lebih ringan daripada yang disangka, kerana sebahagian besar konsonannya ialah huruf biasa yang anda sudah jangka (/b/ untuk b, /m/ untuk m). Kerja sebenar tertumpu pada sekumpulan kira-kira 10 simbol yang tidak sepadan dengan rupanya, serta pada vokal, tempat simbol IPA dan ejaan benar-benar berpisah arah.
Kerana IPA menetapkan satu bunyi tetap bagi setiap simbol berdasarkan cara ia digunakan merentas banyak bahasa, dan /j/ telah diberikan bunyi awal y seperti dalam yes. Dalam bahasa Jerman, Belanda, dan bahasa-bahasa Scandinavia, huruf j memang berbunyi y, jadi pilihan ini terasa semula jadi bagi pereka sistem tersebut. Ia memerangkap sesiapa yang bahasa ibundanya menggunakan j untuk bunyi lain: /dʒ/ dalam bahasa Inggeris (seperti job), /x/ dalam bahasa Sepanyol, dan /ʒ/ dalam bahasa Perancis dan Portugis. Penutur Melayu pula bernasib baik di sini — ⟨y⟩ kita memang berbunyi /j/, jadi simbol ini terus terasa betul. Maka cute ialah /kjut/ dan you ialah /ju/: simbol /j/ itu sentiasa membawa bunyi y.
Simbol tersebut ialah schwa, /ə/, bunyi uh yang lembut dan netral, dibuat dengan mulut yang benar-benar santai — sangat mirip dengan e pepet bahasa Melayu dalam emas dan lemah. Ia menandakan suku kata tanpa tekanan (unstressed) yang vokalnya telah mengendur, dan ia bunyi yang paling kerap dalam pertuturan bahasa Inggeris. Apabila anda melihatnya, suku kata itu sepatutnya disebut pantas, lemah, dan ditelan, bukan dengan vokal yang terang dan penuh. Dalam /əˈbaʊt/ (about), suku kata pertama ialah schwa yang samar dan segala beban jatuh pada suku kata kedua; cuba memberi suku kata pertama itu bunyi a yang penuh ialah cara klasik untuk kedengaran bukan penutur asli.
Garis miring /…/ menandakan transkripsi fonemik, iaitu bunyi unggul yang membina asas sesuatu perkataan, dan inilah yang sering dicetak oleh kamus: /ˈwɔtər/. Kurungan siku […] pula menandakan transkripsi fonetik, iaitu bunyi sebenar yang keluar dari mulut anda, termasuk perubahan automatik seperti t yang menjadi ketukan (flap-T): [ˈwɑɾɚ]. Versi fonemik ialah pelannya; versi fonetik ialah apa yang sebenarnya berlaku ketika orang bercakap. Bagi seorang pelajar, versi garis miring itu biasanya yang anda perlukan, dengan versi kurungan siku menunjukkan apa yang berlaku dalam pertuturan laju.
Ada dua sebab untuk situasi ini, dan ia tidak bererti mana-mana pihak melakukan kesalahan. Pertama, variasi nyata dalam pertuturan orang Amerika: ramai penutur telah menggabungkan vokal dalam cot dan caught, jadi sesetengah kamus menulis thought dengan /ɔ/ sementara yang lain menggunakan /ɑ/. Masing-masing hanya mencerminkan cara sebutan Amerika yang memang wujud dan sah. Sebab yang kedua ialah gaya penerbitan: r Amerika mungkin dicetak sebagai /r/ atau /ɹ/, dan vokal -er yang bertekanan muncul sama ada sebagai /ɝ/ atau /ər/. Ini bunyi yang sama dengan tulisan tangan yang berbeza; sebaik sahaja anda menguasai set asasnya, anda boleh membaca melepasi percanggahan kosmetik seperti ini.
Biarkan panduan sebutan kamus terbuka beberapa kali pertama anda menyemak sesuatu perkataan, dan baca dahulu simbol IPA sebelum anda mempercayai ejaan rumi. Kira-kira empat puluh bentuk itu tidak lagi berasa asing selepas seminggu dua diamalkan, dan selepas itu garis-garis miring inilah satu-satunya bahagian entri kamus yang boleh anda terima bulat-bulat tanpa was-was.
