ເຈົ້າຄົງເຄີຍເຫັນມັນມານັບພັນຄັ້ງແລ້ວ ແຕ່ກໍ່ເລື່ອນຜ່ານໄປ. ເວລາເຈົ້າຊອກຫາຄຳສັບໃນວັດຈະນານຸກົມ, ຢູ່ຂ້າງໆການສະກົດຄຳນັ້ນ, ເຊື່ອງຢູ່ລະຫວ່າງເຄື່ອງໝາຍຂີດເນີ້ງສອງອັນ, ຈະມີແຖວສັນຍາລັກປາກົດຢູ່: /ˈwɔtər/, /əˈbaʊt/, /ˈvɪʒən/. ມີບາງຕົວທີ່ເຈົ້າພໍຈະຄຸ້ນຕາ. ແຕ່ບາງຕົວກໍ່ໜ້າຕາຄືກັບຫຼົງມາຈາກປຶ້ມແບບຮຽນຄະນິດສາດ. ສິ່ງທີ່ຄົນສ່ວນຫຼາຍເຮັດຄືການຂ້າມສັນຍາລັກເຫຼົ່ານັ້ນໄປ ແລ້ວເດົາການອອກສຽງຈາກຕົວອັກສອນທີ່ສະກົດໄວ້, ເຊິ່ງເປັນສິ່ງດຽວທີ່ສັນຍາລັກເຫຼົ່ານັ້ນຖືກສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອຫ້າມບໍ່ໃຫ້ເຈົ້າເຮັດ.
ແຖວສັນຍາລັກນ້ອຍໆນັ້ນຄື ຕົວອັກສອນສຽງສາກົນ (International Phonetic Alphabet) ຫຼື ຕົວຫຍໍ້ຄື IPA. ມັນເປັນລະບົບການຂຽນພຽງໜຶ່ງດຽວທີ່ຈະບອກຄວາມຈິງແກ່ເຈົ້າວ່າ ຄຳໃນພາສາອັງກິດອອກສຽງແນວໃດແທ້. ທຸກໆບົດຄວາມໃນບລັອກນີ້ລ້ວນແຕ່ອີງໃສ່ IPA ເພາະມັນບໍ່ມີທາງອື່ນທີ່ຊັດເຈນກວ່ານີ້ແລ້ວ ໃນການອະທິບາຍການອອກສຽງຂອງພາສາທີ່ການສະກົດຄຳກັບການອອກສຽງໄດ້ແຍກທາງກັນມາຕັ້ງແຕ່ຫ້າຮ້ອຍປີກ່ອນ. ໜ້ານີ້ຈະສອນໃຫ້ເຈົ້າອ່ານມັນ. ສິ່ງທີ່ໜ້າສະບາຍໃຈກໍ່ຄື ເຈົ້າແທບຈະບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ສັນຍາລັກທັງໝົດໃນຕາລາງສາກົນທີ່ມີເຖິງ 160 ສັນຍາລັກເລີຍ. ເຈົ້າພຽງແຕ່ຕ້ອງຮູ້ປະມານ 40 ສັນຍາລັກທີ່ພາສາອັງກິດສຳນຽງອາເມລິກາໃຊ້, ແລະ ໃນກຸ່ມນັ້ນ ກໍ່ມີພຽງປະມານ 10 ຕົວທີ່ອອກສຽງບໍ່ຄືກັບໜ້າຕາຂອງມັນ.
IPA ແມ່ນລະບົບຕົວອັກສອນທີ່ມີກົດພຽງຂໍ້ດຽວ: ແຕ່ລະສັນຍາລັກແທນໜຶ່ງສຽງຢ່າງຊັດເຈນ ແລະ ສຽງນັ້ນຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ. ນັ້ນຄືເຫດຜົນຫຼັກທີ່ມັນຖືກສ້າງຂຶ້ນມາ, ແລະ ເປັນເຫດຜົນທີ່ມັນສາມາດເຮັດໃນສິ່ງທີ່ການສະກົດຄຳພາສາອັງກິດເຮັດບໍ່ໄດ້. ເຈົ້າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງຈື່ຕາລາງສາກົນທັງໝົດ. ພາສາອັງກິດສຳນຽງອາເມລິກາໃຊ້ພຽງປະມານ 40 ສັນຍາລັກ: ເປັນພະຍັນຊະນະປະມານ 24 ຕົວ ແລະ ສະຫຼະປະມານ 15 ຫາ 16 ຕົວ. ພະຍັນຊະນະສ່ວນໃຫຍ່ກໍ່ແມ່ນຕົວອັກສອນທີ່ເຈົ້າສາມາດເດົາໄດ້ຢູ່ແລ້ວ. ມີພຽງປະມານ 10 ສັນຍາລັກທີ່ມັກເຮັດໃຫ້ຄົນສັບສົນແທ້ໆ ເຊັ່ນ: /j/ ແມ່ນສຽງ y ໃນຄຳວ່າ yes, ບໍ່ແມ່ນສຽງ j; /ʃ/ ແມ່ນສຽງ sh; ແລະ schwa /ə/ ຫຼື ຕົວ e ປີ້ນຫົວ, ເຊິ່ງເປັນສຽງທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດໃນພາສາອັງກິດ. ນອກນັ້ນກໍ່ມີເຄື່ອງໝາຍນ້ອຍໆສອງອັນສຳລັບການເນັ້ນສຽງ (stress). ເມື່ອເຈົ້າຮຽນຮູ້ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ, ວັດຈະນານຸກົມຈະບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ເຄື່ອງປະດັບອີກຕໍ່ໄປ ແຕ່ຈະກາຍເປັນຄູ່ມືການອອກສຽງທີ່ແທ້ຈິງ.
ເປັນຫຍັງການສະກົດຄຳຈຶ່ງຕົວະເຮົາ, ແຕ່ IPA ບໍ່ຕົວະ
ເລີ່ມຈາກຄຳສັບທີ່ເປັນຊື່ຂອງບໍລິສັດນີ້ເລີຍ. ຄຳວ່າ Water, ທີ່ສະກົດດ້ວຍຕົວ t ຢູ່ເຄິ່ງກາງ ແລະ ລົງທ້າຍດ້ວຍ -er, ເມື່ອຄົນອາເມລິກາເວົ້າ ມັນຈະອອກສຽງເປັນ waa-der: ສຽງ t ຈະອ່ອນລົງກາຍເປັນການແຕະປາຍລີ້ນໄວໆເຊິ່ງຟັງຄືກັບສຽງ d (ທີ່ເອີ້ນວ່າ flap-T), ແລະ -er ກໍ່ເປັນສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r ອັນດຽວ, ບໍ່ແມ່ນສະຫຼະບວກກັບຕົວ r ແຍກຕ່າງຫາກ. ການສະກົດຄຳ w-a-t-e-r ບໍ່ໄດ້ບອກເຈົ້າເລື່ອງເຫຼົ່ານີ້ເລີຍ. ການສະກົດຄຳພາສາອັງກິດເປັນພຽງຮ່ອງຮອຍທາງປະຫວັດສາດທີ່ຄ້າງຄາໄວ້ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝທີ່ເລີ່ມມີແທ່ນພິມ ແລະ ບໍ່ເຄີຍຖືກປັບປຸງໃໝ່ອີກເລີຍ, ມັນຈຶ່ງຕົວະຄົນຮຽນຢ່າງງຽບໆມາໂດຍຕະຫຼອດ. ຍົກຕົວຢ່າງທີ່ໃກ້ໂຕເຮົາ: ຄົນລາວຫຼາຍຄົນທີ່ເຫັນຕົວ r ຢູ່ທ້າຍຄຳມັກຈະບໍ່ອອກສຽງມັນເລີຍ ເພາະພາສາລາວບໍ່ມີຕົວສະກົດທ້າຍເປັນສຽງ ຣ, ແຕ່ຖ້າເຈົ້າເບິ່ງຈາກ IPA, ມັນຈະບອກເຈົ້າຊັດເຈນວ່າມີສຽງນັ້ນຢູ່.
ການສະກົດຄຳພາສາອັງກິດສາມາດຫຼອກເຮົາໄດ້ທັງສອງທາງ. ທາງທຳອິດຄື ໜຶ່ງການສະກົດສາມາດອອກໄດ້ຫຼາຍສຽງ: ຕົວອັກສອນ ough ເປັນສະຫຼະທີ່ຕ່າງກັນໃນຄຳວ່າ though, through, tough, thought, ແລະ bough. ຫ້າຄຳນີ້ໃຊ້ຕົວອັກສອນ 4 ຕົວດຽວກັນ ແຕ່ບໍ່ມີຄຳໃດທີ່ອອກສຽງຄືກັນເລີຍ. ອີກທາງໜຶ່ງຄື ໜຶ່ງສຽງສາມາດເຊື່ອງຢູ່ຫຼັງການສະກົດຫຼາຍແບບ: ສຽງ ee ຍາວໆ ໃນຄຳວ່າ see ຍັງສາມາດຂຽນເປັນ ea ໃນ sea, ie ໃນ field, i ໃນ machine, ey ໃນ key, ແລະ eo ໃນ people. ຫົກຊຸດຕົວອັກສອນ, ແຕ່ອອກສຽງດຽວ. ຖ້າເຈົ້າພະຍາຍາມເດົາການອອກສຽງຈາກຕົວໜັງສື, ເຈົ້າຈະເດົາຜິດຕະຫຼອດ, ແລະ ທີ່ຮ້າຍແຮງກວ່ານັ້ນຄື ເຈົ້າຈະບໍ່ຮູ້ເລີຍວ່າຕອນໃດທີ່ເຈົ້າເດົາຜິດ.
IPA ຖືກສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອອັດຊ່ອງຫວ່າງນີ້ໂດຍສະເພາະ. ກົດຫຼັກຂອງມັນຄື ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງສັນຍາລັກ ແລະ ສຽງ ແມ່ນຕາຍຕົວ: ໜຶ່ງສັນຍາລັກແທນໜຶ່ງສຽງສະເໝີ, ແລະ ໜຶ່ງສຽງກໍ່ຈະຖືກຂຽນດ້ວຍສັນຍາລັກດຽວກັນສະເໝີ ບໍ່ວ່າການສະກົດຄຳປົກກະຕິຂອງມັນຈະປ່ຽນໄປແນວໃດກໍ່ຕາມ. ສັນຍາລັກ /i/ ໝາຍເຖິງສຽງ ee ສະເໝີ ບໍ່ວ່າຄຳນັ້ນຈະເປັນ see ຫຼື machine ຫຼື people. ຄຸນສົມບັດພຽງຂໍ້ດຽວນີ້ແຫຼະທີ່ເປັນລະຫັດລັບ. ເມື່ອເຈົ້າອ່ານມັນເປັນ, ທຸກໆຄຳໃນວັດຈະນານຸກົມ ຫຼື ໃນບລັອກນີ້ ຈະກາຍເປັນຄຳແນະນຳທີ່ຊັດເຈນສຳລັບປາກຂອງເຈົ້າ ແທນທີ່ຈະເປັນຄຳທວາຍ.
ໜຶ່ງສັນຍາລັກ, ໜຶ່ງສຽງ — ແລະ ຮຽນສະເພາະຕົວທີ່ເຈົ້າໃຊ້
ຕາລາງ IPA ສາກົນແບບເຕັມນັ້ນໃຫຍ່ຫຼາຍແທ້ໆ, ເພາະມັນຖືກອອກແບບມາເພື່ອບັນທຶກ ທຸກໆສຽງ ໃນ ທຸກໆພາສາ ຂອງມະນຸດ: ບໍ່ວ່າຈະເປັນສຽງເດາະຫຼີ້ນ, ສຽງວັນນະຍຸດ, ຫຼື ສຽງພະຍັນຊະນະທີ່ອອກຈາກລຳຄໍເລິກໆ ເຊິ່ງພາສາອັງກິດບໍ່ເຄີຍໃຊ້ເລີຍ. ນັ້ນຄືເຫດຜົນທີ່ຕາລາງຢູ່ຂ້າງຝາເບິ່ງເປັນຕາຢ້ານ. ມັນເປັນເຄື່ອງມືລະດັບໂລກ, ແຕ່ເຈົ້າກຳລັງຮຽນພຽງສຳນຽງດຽວຂອງໜຶ່ງພາສາເທົ່ານັ້ນ.
ພາສາອັງກິດສຳນຽງອາເມລິກາດຶງເອົາພຽງປະມານ 40 ສັນຍາລັກມາໃຊ້. ຕົວເລກແນ່ນອນອາດຈະປ່ຽນແປງເລັກນ້ອຍ, ແຕ່ໂຄງສ້າງຫຼັກແມ່ນຄົງທີ່: ມີພະຍັນຊະນະປະມານ 24 ຕົວ ແລະ ສະຫຼະປະມານ 15 ຫາ 16 ຕົວ. ນີ້ຄືທັງໝົດທີ່ເຈົ້າຕ້ອງໃຊ້. ເອົາຕາລາງສ່ວນທີ່ເຫຼືອເກັບໄວ້ກ່ອນ, ແລ້ວເຈົ້າຈະເຫັນວ່າມັນເປັນສິ່ງທີ່ຄົນທົ່ວໄປສາມາດຮຽນຈົບໄດ້ພາຍໃນຕອນບ່າຍດຽວ.
ມັນຍັງງ່າຍຂຶ້ນໄປອີກ, ເພາະສັນຍາລັກເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ໄດ້ຍາກເທົ່າກັນໝົດທຸກຕົວ. ພະຍັນຊະນະສ່ວນຫຼາຍກໍ່ແມ່ນຕົວອັກສອນພາສາອັງກິດທົ່ວໄປທີ່ເຈົ້າຄຸ້ນເຄີຍຢູ່ແລ້ວ: /b/ ແມ່ນຕົວ b ໃນ bed, /p/ ແມ່ນຕົວ p ໃນ pen, /m/ ແມ່ນຕົວ m ໃນ man. ຕົວເຫຼົ່ານີ້ເຈົ້າຮູ້ຈັກແລ້ວ. ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຈະໄປລວມກັນຢູ່ກຸ່ມນ້ອຍໆກຸ່ມໜຶ່ງ, ເຊິ່ງກໍ່ຄືພະຍັນຊະນະບາງຕົວທີ່ໜ້າຕາຄືແນວໜຶ່ງແຕ່ອອກສຽງອີກແນວໜຶ່ງ, ບວກກັບພວກສະຫຼະ ທີ່ສັນຍາລັກກັບການສະກົດຄຳແຍກທາງກັນເກືອບຈະສົມບູນແບບ. ການຮູ້ວ່າຈຸດຍາກຢູ່ໃສແມ່ນຖືວ່າຊະນະໄປເຄິ່ງໜຶ່ງແລ້ວ. ເຈົ້າບໍ່ຕ້ອງກຽມຮັບມືກັບຄວາມແປກໃໝ່ທັງ 40 ຕົວ, ແຕ່ກຽມຮັບມືພຽງແຕ່ 10 ຕົວກໍ່ພໍ.
ພະຍັນຊະນະສ່ວນໃຫຍ່ກໍ່ຄືກັບຕົວອັກສອນທົ່ວໄປ
ນີ້ຄືຊຸດພະຍັນຊະນະອາເມລິກາທັງໝົດ. ໃຫ້ອ່ານລົງມາຕາມຖັນສຸດທ້າຍກ່ອນ, ເຊິ່ງເປັນສຽງທີ່ແຕ່ລະສັນຍາລັກໃຊ້ແທນໃນຊີວິດປະຈຳວັນ, ແລ້ວສັງເກດເບິ່ງວ່າມີຈັກຕົວທີ່ມັນກໍ່ຄືຕົວອັກສອນເອງເລີຍ.
| ສັນຍາລັກ | ຕົວຢ່າງຄຳສັບ | ສຽງທີ່ຄຸ້ນເຄີຍ |
|---|---|---|
| /p/ | pen | ຕົວ p |
| /b/ | bed | ຕົວ b |
| /t/ | ten | ຕົວ t |
| /d/ | den | ຕົວ d |
| /k/ | kit | ຕົວ k (ຫຼືສະກົດດ້ວຍ c, ck, q) |
| /g/ | get | ຕົວ g ສຽງໜັກ |
| /f/ | fan | ຕົວ f (ຫຼື ph) |
| /v/ | van | ຕົວ v |
| /θ/ | think | ຕົວ th ສຽງບໍ່ກ້ອງ (voiceless) |
| /ð/ | this | ຕົວ th ສຽງກ້ອງ (voiced) |
| /s/ | sun | ຕົວ s |
| /z/ | zoo | ຕົວ z |
| /ʃ/ | ship | ຕົວ sh |
| /ʒ/ | vision | ຕົວ si ໃນຄຳວ່າ vision |
| /h/ | hat | ຕົວ h |
| /tʃ/ | chip | ຕົວ ch |
| /dʒ/ | job | ຕົວ j (ຫຼື soft g) |
| /m/ | man | ຕົວ m |
| /n/ | net | ຕົວ n |
| /ŋ/ | sing | ຕົວ ng (ໜຶ່ງສຽງ) |
| /l/ | let | ຕົວ l |
| /r/ | red | ຕົວ r ແບບອາເມລິກາ |
| /w/ | wet | ຕົວ w |
| /j/ | yes | ຕົວ y |
ໃນ 24 ແຖວນີ້, ເຈົ້າຈະເຫັນທັນທີວ່າສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ສ້າງຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃຫ້ເຈົ້າເລີຍ. ມີເຖິງ 16 ຕົວທີ່ເປັນຕົວອັກສອນທຳມະດາ. ສິ່ງທີ່ເຈົ້າຕ້ອງຮຽນຮູ້ໃໝ່ ບໍ່ແມ່ນທັງ 24 ສັນຍາລັກ, ແຕ່ເປັນກຸ່ມນ້ອຍໆເຄິ່ງກາງຕາລາງ ທີ່ສັນຍາລັກບໍ່ກົງກັບຕົວອັກສອນທີ່ເຈົ້າຄາດຫວັງໄວ້, ເຊິ່ງສົມຄວນຈະຖືກແຍກໄປອະທິບາຍຕ່າງຫາກ. ສັງເກດເບິ່ງສັນຍາລັກບາງຕົວທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ແທນຫຼາຍການສະກົດ: /k/ ໃຊ້ຂຽນທັງສຽງ c ໃນ cat, ck ໃນ back, ແລະ q ໃນ quick ເພາະມັນເປັນສຽງດຽວກັນ ບໍ່ວ່າການສະກົດຈະເລືອກໃຊ້ຕົວໃດ. ນີ້ຄືກົດຫຼັກກຳລັງເຮັດໜ້າທີ່ຂອງມັນ — ສຽງເປັນຄົນກຳນົດສັນຍາລັກ, ການສະກົດຄຳບໍ່ມີສິດອອກສຽງເລີຍ.
ຂໍ້ຄວນລະວັງສຳລັບຄົນລາວ: ພາສາລາວມີຕົວສະກົດທ້າຍພຽງແຕ່ບໍ່ເທົ່າໃດຕົວ (ກ, ດ, ບ, ງ, ນ, ມ, ຍ, ວ). ແຕ່ໃນພາສາອັງກິດ, ພະຍັນຊະນະເກືອບທຸກຕົວໃນຕາລາງນີ້ສາມາດຢູ່ທ້າຍຄຳໄດ້ໝົດ! ເວລາເຈົ້າເຫັນສັນຍາລັກເຊັ່ນ /v/, /z/, /l/, /s/ ຫຼື /r/ ຢູ່ທ້າຍຄຳໃນວັດຈະນານຸກົມ, ຢ່າຕັດມັນຖິ້ມ. ເຈົ້າຕ້ອງອອກສຽງມັນສະເໝີ.
10 ສັນຍາລັກທີ່ມັກເຮັດໃຫ້ທຸກຄົນເຂົ້າໃຈຜິດ
ນີ້ຄືລາຍຊື່ສັ້ນໆທີ່ຄຸ້ມຄ່າແກ່ການຈື່, ມັນຄືສັນຍາລັກທີ່ຖ້າເຈົ້າອ່ານຕາມຄວາມເຄີຍຊິນ ເຈົ້າຈະອ່ານຜິດແນ່ນອນ. 10 ຕົວນີ້ເປັນສາເຫດຂອງຄວາມສັບສົນເກືອບທັງໝົດໃນລະບົບ.
ສັນຍາລັກທີ່ຖືກອ່ານຜິດຫຼາຍທີ່ສຸດໃນພາສາອັງກິດແມ່ນ /j/. ມັນ ບໍ່ແມ່ນ ສຽງ j. ແຕ່ມັນຄືສຽງ y (ຫຼືຄືກັບສຽງ ຍ ໃນພາສາລາວ) ທີ່ຢູ່ຕົ້ນຄຳວ່າ yes, year, ແລະ yellow. ດັ່ງນັ້ນ ຄຳວ່າ cute ຈະຖືກຂຽນເປັນ /kjut/ ແລະ few ແມ່ນ /fju/, ໂດຍມີຕົວ /j/ ນ້ອຍໆເພື່ອບອກເຖິງສຽງ y ທີ່ເຈົ້າຕ້ອງອອກສຽງກ່ອນສຽງ oo. ຂ່າວດີສຳລັບຄົນລາວຄື ສຽງ ນີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໃໝ່ສຳລັບເຮົາເລີຍ, ເພາະມັນກໍ່ຄືສຽງ ຍ ທີ່ເຮົາໃຊ້ຢູ່ທຸກມື້. ດັກຢູ່ທີ່ ໜ້າຕາ ຂອງສັນຍາລັກເທົ່ານັ້ນ: ມັນຄ້າຍກັບໂຕ J ໃນພາສາອັງກິດ ສະໝອງເຮົາຈຶ່ງຢາກໃຫ້ອ່ານເປັນສຽງ J. ວິທີແກ້ທາງດຽວຄືການຕັ້ງໃຈລຶບຄວາມຊິນເຄີຍນັ້ນຖິ້ມ ແລ້ວສັ່ງສະໝອງໃໝ່ວ່າ ເຫັນ /j/ ເມື່ອໃດ ໃຫ້ອ່ານເປັນສຽງ ຍ ສະເໝີ.
ຕໍ່ມາຄືກຸ່ມສຽງທີ່ສະກົດດ້ວຍຕົວ h ທີ່ໄດ້ຮັບສັນຍາລັກດຽວແບບຊັດເຈນ ເພາະ IPA ຈະບໍ່ຍອມຂຽນໜຶ່ງສຽງດ້ວຍສອງຕົວອັກສອນເດັດຂາດ. /ʃ/ ແມ່ນສຽງ sh ໃນຄຳວ່າ ship, ແລະ ຍັງເປັນສຽງທີ່ເຊື່ອງຢູ່ໃນຄຳວ່າ machine, sure, ແລະ ຄຳທີ່ລົງທ້າຍດ້ວຍ -tion ທັງໝົດ. ຄູ່ຂອງມັນທີ່ເປັນສຽງກ້ອງຄື /ʒ/ ເຊິ່ງເປັນສຽງສັ່ນເບົາໆຢູ່ເຄິ່ງກາງຂອງຄຳວ່າ vision ແລະ measure, ແລະ ຢູ່ທ້າຍຄຳວ່າ garage. ສ່ວນສຽງ ch ກັບ j ຈະຖືກຂຽນດ້ວຍສັນຍາລັກຄູ່ທີ່ບອກໃຫ້ຮູ້ວ່າມັນປະກອບມາຈາກສຽງຫຍັງ: /tʃ/ ຄືສຽງ ch ໃນ chip ເຊິ່ງເກີດຈາກການເອົາສຽງ /t/ ປ່ອຍເຂົ້າໄປຫາ /ʃ/ (ຄົນລາວມັກຈະປ່ຽນສຽງນີ້ເປັນ ຊ ທຳມະດາ, ດັ່ງນັ້ນຕ້ອງລະວັງໃຫ້ດີ), ແລະ /dʒ/ ຄືສຽງ j ໃນ job ແລະ soft g ໃນ gym ເຊິ່ງເກີດຈາກ /d/ ປ່ອຍເຂົ້າໄປຫາ /ʒ/.
ສຽງ th ທັງສອງສຽງເປັນຄູ່ທີ່ໂດ່ງດັງ, ເພາະພາສາອັງກິດໃຊ້ຕົວອັກສອນດຽວກັນຂຽນທັງສອງສຽງ ແຕ່ IPA ແຍກພວກມັນອອກຈາກກັນ. /θ/ ເປັນສຽງ th ທີ່ພົ່ນລົມອອກມາ, ບໍ່ກ້ອງ, ພົບໃນ think ແລະ bath; ສ່ວນ /ð/ ເປັນສຽງ th ທີ່ສັ່ນກ້ອງໃນລຳຄໍ, ພົບໃນ this ແລະ mother. ເນື່ອງຈາກພາສາລາວບໍ່ມີສຽງທັງສອງນີ້ເລີຍ, ຄົນລາວຈຶ່ງມັກຈະປ່ຽນໄປໃຊ້ສຽງ ຕ, ດ ຫຼື ສ ແທນ. ການອ່ານ IPA ຈະຊ່ວຍເຕືອນເຈົ້າວ່າ ຄຳໃດໃຊ້ສຽງກ້ອງ ຫຼື ບໍ່ກ້ອງ — ແລະ ດ້ວຍເຫດນີ້ ສຽງ TH ຈຶ່ງມີບົດຄວາມເປັນຂອງຕົນເອງ.
ອີກສຽງໜຶ່ງທີ່ໜ້າສົນໃຈຄື: /ŋ/, ຫຼືສຽງ ng ໃນຄຳວ່າ sing, ມັນຄືສຽງ ງ ໃນພາສາລາວນັ້ນເອງ. ມັນເປັນພຽງໜຶ່ງສຽງທີ່ເກີດຢູ່ຫຼັງປາກ, ບໍ່ແມ່ນສຽງ n ແລ້ວຕາມດ້ວຍ g. ເລື່ອງທີ່ວ່າເປັນຫຍັງຄຳ singer ຈຶ່ງບໍ່ມີສຽງ g ແທ້ໆ ມີອະທິບາຍໄວ້ໃນບົດຄວາມສຽງ NG.
ນັ້ນຄືພະຍັນຊະນະທັງໝົດ. ສອງຕົວສຸດທ້າຍໃນລາຍຊື່ທີ່ຕ້ອງຈື່ນີ້ ບໍ່ແມ່ນພະຍັນຊະນະເຕັມຕົວ. ຕົວທຳອິດຄື schwa, /ə/, ຕົວ e ປີ້ນຫົວທີ່ໃຊ້ແທນສຽງ uh ເບົາໆ ໃນພະຍາງທຳອິດຂອງ about ແລະ ພະຍາງສຸດທ້າຍຂອງ sofa; ມັນຈະມີຫົວຂໍ້ອະທິບາຍແຍກຕ່າງຫາກຢູ່ດ້ານລຸ່ມ ເພາະມັນພົບໄດ້ທຸກບ່ອນ. ອີກຕົວໜຶ່ງຄື ສຽງ flap, /ɾ/, ເຊິ່ງເປັນການແຕະປາຍລີ້ນໄວໆທີ່ປ່ຽນຕົວ t ໃນ water ໃຫ້ເປັນສຽງຄ້າຍຄື ດ. ເຈົ້າຈະບໍ່ຄ່ອຍເຫັນສັນຍາລັກນີ້ໃນວັດຈະນານຸກົມທົ່ວໄປທີ່ມັກໃຊ້ /t/, ແຕ່ເຈົ້າຈະເຫັນມັນໃນບລັອກນີ້ ແລະ ໃນການຖອດສຽງທີ່ລະອຽດ, ເຊິ່ງມັນຄຸ້ມຄ່າທີ່ຈະຈື່ໄວ້ ເພາະມັນຄືສັນຍາລັກທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ flap-T ແລະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຊື່ SayWaader ເອງ, /ˈwɑɾɚ/.
ສະຫຼະ: ຈຸດທີ່ສັນຍາລັກກັບການສະກົດຄຳໄປຄົນລະທາງ
ຖ້າພະຍັນຊະນະເປັນເລື່ອງງ່າຍ, ໝວດສະຫຼະນີ້ແຫຼະຄືຈຸດທີ່ເຈົ້າຕ້ອງອອກແຮງ. ພາສາອັງກິດມີຕົວອັກສອນສະຫຼະພຽງ 5 ຕົວ ແຕ່ມີສຽງສະຫຼະເຖິງປະມານ 15 ຫາ 16 ສຽງ, ດັ່ງນັ້ນສັນຍາລັກຢູ່ທີ່ນີ້ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດກົງກັບການສະກົດຄຳໄດ້ເລີຍ. ຕາລາງນີ້ຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນ 14 ສຽງສະຫຼະ ແລະ ສະຫຼະປະສົມທີ່ໃຊ້ທົ່ວໄປ; ຖ້າລວມເອົາ schwa ຈາກຫົວຂໍ້ຖັດໄປ ແລະ ສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r ເຂົ້າໄປນຳ ກໍ່ຈະຄົບ 15-16 ສຽງ. ສ່ວນຕາລາງເຕັມພ້ອມຕຳແໜ່ງປາກ ແລະ ຄູ່ສະຫຼະ ເຄັ່ງ-ຜ່ອນ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນຮຽນສ່ວນຫຼາຍສະດຸດນັ້ນ ແມ່ນໜ້າທີ່ຂອງບົດຄວາມສະຫຼະອາເມລິກາ ໂດຍສະເພາະ, ແລະ ເຈົ້າຄວນອ່ານມັນຕໍ່ ຖ້າສະຫຼະຄືຈຸດອ່ອນຂອງເຈົ້າ.
| ສັນຍາລັກ | ຕົວຢ່າງຄຳສັບ | ຂໍ້ຄວນລະວັງ |
|---|---|---|
| /i/ | see | ສຽງ ee ຍາວ; ບໍ່ແມ່ນຕົວអັກສອນ i |
| /ɪ/ | sit | ສຽງ ih ສັ້ນ, ຜ່ອນຄາຍ; ແມ່ນສຽງທີ່ ship ຕ້ອງການ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ກາຍເປັນ sheep |
| /ɛ/ | bed | ສຽງ eh ໃນ bet |
| /æ/ | cat | ສຽງ a ແປໆແບບອາເມລິກາ (ຄ້າຍຄືສຽງ ແອ); ຫຼາຍພາສາບໍ່ມີສຽງນີ້ |
| /ɑ/ | father | ສຽງ ah ກວ້າງໆ ໃນ hot |
| /ɔ/ | saw | ສຽງ aw ປາກມົນ; ຄົນອາເມລິກາຫຼາຍຄົນລວມສຽງນີ້ເຂົ້າກັບສຽງ ah |
| /ʊ/ | book | ສຽງ uu ສັ້ນ; ບໍ່ແມ່ນສຽງ oo ໃນ moon |
| /u/ | moon | ສຽງ oo ຍາວ |
| /ʌ/ | fun | ສຽງ uh ທີ່ຖືກເນັ້ນໜັກໃນຄຳວ່າ cut; ເປັນແຝດສຽງດັງຂອງ schwa |
| /eɪ/ | day | ເລີ່ມຈາກເໜືອສຽງ eh ໜ້ອຍໜຶ່ງ ແລ້ວເລື່ອນຂຶ້ນໄປຫາ ee |
| /aɪ/ | my | ເລື່ອນຈາກ ah ຂຶ້ນໄປຫາ ee |
| /ɔɪ/ | boy | ການເລື່ອນສຽງ oy |
| /aʊ/ | now | ການເລື່ອນສຽງ ow |
| /oʊ/ | go | ເລື່ອນຈາກ oh ໄປຫາ oo; ບໍ່ແມ່ນສຽງ o ຄົງທີ່ |
ມີສອງສິ່ງໃນຕາລາງນີ້ທີ່ສ້າງຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍທີ່ສຸດ. ຢ່າງທຳອິດຄື ພາສາອັງກິດແຍກສະຫຼະອອກເປັນຄູ່ແບບ ເຄັ່ງ (tense) ກັບ ຜ່ອນຄາຍ (lax) ເຊັ່ນ /i/ ທຽບກັບ /ɪ/ (sheep ກັບ ship) ແລະ /u/ ທຽບກັບ /ʊ/ (fool ກັບ full). ຂ່າວດີສຳລັບຄົນລາວຄື: ພາສາລາວມີການແຍກສະຫຼະສຽງສັ້ນ ແລະ ສຽງຍາວ (ເຊັ່ນ ອິ ກັບ ອີ) ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈແນວຄິດນີ້ໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ, ເຖິງແມ່ນວ່າມັນຈະບໍ່ກົງກັນແບບຮ້ອຍເປີເຊັນກໍ່ຕາມ. ເມື່ອວັດຈະນານຸກົມສະແດງ /ɪ/ ບໍ່ແມ່ນ /i/, ມັນກຳລັງບອກໃຫ້ເຈົ້າໃຊ້ສະຫຼະສຽງສັ້ນທີ່ຜ່ອນຄາຍ. ຢ່າງທີສອງຄື 5 ແຖວສຸດທ້າຍເປັນ ສະຫຼະປະສົມ (diphthongs), ເຊິ່ງເປັນສະຫຼະທີ່ເຄື່ອນທີ່ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າເວົ້າ, ນັ້ນຄືເຫດຜົນທີ່ມັນຖືກຂຽນດ້ວຍສອງສັນຍາລັກ: ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ ແລະ ທິດທາງທີ່ມັນເລື່ອນໄປ. ສອງຕົວອັກສອນນີ້ບໍ່ແມ່ນສອງສຽງ, ແຕ່ເປັນໜຶ່ງສຽງທີ່ກຳລັງເຄື່ອນທີ່.
ສຳລັບສະຫຼະທີ່ປົນສຽງ r (r-colored vowels) ເຊັ່ນໃນຄຳວ່າ car, bird, ແລະ -er ໃນ mother, ວັດຈະນານຸກົມຈະຂຽນເປັນ ສະຫຼະ ບວກກັບ /r/: bird ຈຶ່ງປະກົດເປັນ /bɜrd/ ແລະ mother ກໍ່ລົງທ້າຍດ້ວຍ /ər/, ເຊິ່ງຄື schwa-ບວກ-r ທີ່ເຈົ້າຈະພົບອີກໃນອີກບໍ່ດົນ. ໃນສຳນຽງອາເມລິກາ ຕົວ r ຈະກືນເຂົ້າໄປໃນສະຫຼະເລີຍ, ແລະ ກົນໄກຂອງລີ້ນກໍ່ເປັນບັນຫາດຽວກັນກັບສຽງພະຍັນຊະນະ r; ລາຍລະອຽດເຕັມຢູ່ໃນບົດຄວາມສຽງ R ອາເມລິກາ. ສຳລັບການອ່ານ, ພຽງແຕ່ຮູ້ໄວ້ວ່າ ຖ້າມີ /r/ ຢູ່ຫຼັງສະຫຼະໃນພະຍາງດຽວກັນ, ໝາຍຄວາມວ່າສະຫຼະນັ້ນຈະຖືກປ່ຽນສີດ້ວຍສຽງ r, ບໍ່ແມ່ນໃຫ້ເຈົ້າຢຸດແລ້ວອອກສຽງ r ແຍກຕ່າງຫາກ. ຂໍ້ຄວນລະວັງ: ສຽງ r ຂອງອາເມລິກາ ບໍ່ແມ່ນການມ້ວນລີ້ນລົວໆແບບຕົວ ຣ ໃນພາສາລາວເລີຍ, ແຕ່ເປັນການດຶງລີ້ນເຂົ້າໄປທາງຫຼັງໂດຍບໍ່ໃຫ້ແຕະເພດານປາກ.
ເຄື່ອງໝາຍ Stress ແລະ ໜ້າທີ່ອີກຢ່າງໜຶ່ງຂອງ schwa
ເຄື່ອງໝາຍນ້ອຍໆສອງອັນໃນການຖອດສຽງເຮັດໜ້າທີ່ສຳຄັນຢ່າງມະຫາສານ, ແຕ່ຜູ້ຮຽນສ່ວນຫຼາຍມັກຈະອ່ານຂ້າມມັນໄປ. ພວກມັນຄື ເຄື່ອງໝາຍເນັ້ນສຽງ (stress marks). ພາສາອັງກິດໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການເນັ້ນສຽງຫຼາຍທີ່ສຸດ.
ຈຸດນີ້ສຳຄັນຫຼາຍສຳລັບຄົນລາວ: ພາສາລາວມີສຽງວັນນະຍຸດ (tones), ແຕ່ພາສາອັງກິດໃຊ້ຈັງຫວະຈາກການເນັ້ນສຽງ (stress-timed). ຄົນລາວມັກຈະເອົາສຽງວັນນະຍຸດໄປໃສ່ທຸກໆພະຍາງໃນພາສາອັງກິດ ແລ້ວອອກສຽງທຸກພະຍາງເທົ່າກັນ. ໃນພາສາອັງກິດ, ພະຍາງທີ່ຖືກເນັ້ນຈະດັງ ແລະ ຊັດເຈນ, ສ່ວນພະຍາງທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນຈະຕ້ອງເບົາລົງ, ໄວ ແລະ ກາຍເປັນສຽງ schwa.
ເຄື່ອງໝາຍທຳອິດຄື ຂີດຕັ້ງທາງເທິງ /ˈ/, ເຊິ່ງຈະຢູ່ ທາງໜ້າ ພະຍາງທີ່ຖືກເນັ້ນໜັກທີ່ສຸດ (main beat). ເຄື່ອງໝາຍທີສອງຄື ຂີດຕັ້ງທາງລຸ່ມ /ˌ/, ໃຊ້ໝາຍການເນັ້ນສຽງຮອງໃນຄຳທີ່ຍາວ. ຕົວຢ່າງ: ຄຳນາມ record ຄື /ˈrɛkərd/ (ເນັ້ນພະຍາງໜ້າ), ສ່ວນຄຳກຳມະ record ຄື /rɪˈkɔrd/ (ເນັ້ນພະຍາງຫຼັງ). ການຍ້າຍເຄື່ອງໝາຍຂີດດຽວນີ້ ເຮັດໃຫ້ທຸກຢ່າງປ່ຽນໄປ: ມັນກຳນົດວ່າພະຍາງໃດຈະຮັກສາສຽງເຕັມໄວ້ ແລະ ພະຍາງໃດຈະຫຼຸດສຽງລົງ. ເຄື່ອງໝາຍນີ້ໜ້າຕາຄືກັບ apostrophe ທຳມະດາ, ຄົນຈຶ່ງມັກຈະບໍ່ສົນໃຈມັນ, ແລະ ນັ້ນຄືສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ເຈົ້າເນັ້ນສຽງຜິດພະຍາງໃນຄຳທີ່ເຈົ້າອາດຈະອອກສຽງພະຍັນຊະນະແລະສະຫຼະໄດ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ. ເຫດຜົນເລິກໆວ່າເປັນຫຍັງພາສາອັງກິດຈຶ່ງເຮັດແບບນີ້ ມີອະທິບາຍໄວ້ໃນບົດຄວາມການເນັ້ນສຽງຄຳ; ສຳລັບຕອນນີ້ ຂໍພຽງສັນຍາກັບຕົວເອງວ່າ ເຈົ້າຈະເຊົາເບິ່ງຂ້າມເຄື່ອງໝາຍຂີດນີ້.
ການເນັ້ນສຽງນີ້ແຫຼະຄືບ່ອນທີ່ schwa ໄດ້ເຮັດໜ້າທີ່, ແລະ schwa ກໍ່ຄຸ້ມຄ່າທີ່ຈະຮຽນຮູ້ ເພາະມັນເປັນສຽງທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດໃນພາສາອັງກິດ. ສັນຍາລັກ /ə/ ໃຊ້ແທນສຽງ uh ເບົາໆ, ເປັນກາງ ທີ່ອອກສຽງດ້ວຍການຜ່ອນຄາຍປາກແບບເຕັມທີ່. ໜ້າທີ່ຂອງມັນຄືການເປັນສຽງທີ່ສະຫຼະອື່ນໆປ່ຽນມາເປັນ ເມື່ອພວກມັນບໍ່ຖືກເນັ້ນສຽງອີກຕໍ່ໄປ. ລອງສັງເກດເບິ່ງ: ຄຳວ່າ photograph ຍັງຄົງຮັກສາສຽງ /æ/ ທີ່ຊັດເຈນໃນພະຍາງສຸດທ້າຍ FOH-tuh-graf, ແຕ່ໃນຄຳວ່າ photography ການເນັ້ນສຽງໄດ້ຍ້າຍໄປພະຍາງທີສອງ ແລະ ສະຫຼະຕົວເດີມນັ້ນກໍ່ລະລາຍກາຍເປັນສຽງ schwa ໄປເລີຍ: fuh-TAH-gruh-fee. ຕົວອັກສອນບໍ່ໄດ້ປ່ຽນ, ມີແຕ່ຈຸດເນັ້ນສຽງເທົ່ານັ້ນທີ່ປ່ຽນໄປ, ແລ້ວສະຫຼະທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນກໍ່ຍຸບລົງເປັນ schwa ຕາມໄປ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ການຖອດສຽງຂອງຄຳພາສາອັງກິດຍາວໆ ມັກຈະມີສະຫຼະຊັດເຈນພຽງສອງສາມຕົວ ຖືກລ້ອມຮອບດ້ວຍ /ə/ ເຕັມໄປໝົດ: ໃນການເວົ້າຕົວຈິງ ມີແຕ່ພະຍາງທີ່ຖືກເນັ້ນເທົ່ານັ້ນທີ່ຮັກສາສຽງສະຫຼະເຕັມໄວ້, ນອກນັ້ນຍຸບລົງໝົດ. ສະຫຼະ schwa ໃນວັດຈະນານຸກົມຄືສັນຍານບອກວ່າ ໃຫ້ອອກພະຍາງນັ້ນເບົາ, ໄວ ແລະ ກືນຫາຍ; ການຝືນອອກສຽງສະຫຼະນັ້ນໃຫ້ເຕັມໆຊັດໆ ຄືທາງທີ່ໝັ້ນໃຈໄດ້ທີ່ສຸດວ່າຈະຟັງເບິ່ງບໍ່ຄືເຈົ້າຂອງພາສາ. ສຳລັບຄົນລາວທີ່ຄຸ້ນກັບການອອກສຽງທຸກພະຍາງໃຫ້ດັງເທົ່າກັນ, ນິໄສການລົດສຽງພະຍາງທີ່ຖືກຕ້ອງນີ້ແຫຼະ ຄືສິ່ງທີ່ແຍກຈັງຫວະທີ່ລື່ນໄຫຼ ອອກຈາກຈັງຫວະແບບທ່ອງປຶ້ມ ໄດ້ຫຼາຍກວ່າພະຍັນຊະນະຕົວໃດໆ. schwa ມີບົດຄວາມຂອງມັນເອງ ດ້ວຍຊ້ຳ.
ວິທີອ່ານວັດຈະນານຸກົມຈາກຊ້າຍຫາຂວາ
ລອງເອົາທຸກຢ່າງມາລວມກັນເບິ່ງ. ຖ້າເຈົ້າຊອກຄຳວ່າ water ໃນວັດຈະນານຸກົມອາເມລິກາທີ່ດີໆ ເຈົ້າຈະເຫັນສັນຍາລັກປະມານ /ˈwɔtər/. ໃຫ້ອ່ານມັນຄືກັບທີ່ເຈົ້າອ່ານຄຳສັບທົ່ວໄປ, ຈາກຊ້າຍຫາຂວາ, ເທື່ອລະສັນຍາລັກ. ເຄື່ອງໝາຍ /ˈ/ ຢູ່ດ້ານໜ້າບອກວ່າ ໃຫ້ເນັ້ນສຽງໜັກທີ່ພະຍາງທີ່ກຳລັງຈະຕາມມາ. /w/ ກໍ່ຄືຕົວ w. /ɔ/ ຄືສຽງສະຫຼະ aw ແບບປາກມົນ (ເຖິງແມ່ນວ່າຄົນອາເມລິກາຫຼາຍຄົນຈະໃຊ້ສຽງ ah ແທນກໍ່ຕາມ). /t/ ກໍ່ຄືຕົວ t. ແລ້ວກໍ່ /ər/, ເຊິ່ງຄື schwa-ກັບ-r, ເປັນພະຍາງທ້າຍທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນສຽງ. ເມື່ອເອົາມາລວມກັນ ເຈົ້າກໍ່ຈະໄດ້ການອອກສຽງທີ່ຊັດເຈນແບບວັດຈະນານຸກົມ.
ສິ່ງທີ່ວັດຈະນານຸກົມບໍ່ໄດ້ບອກເຈົ້າຄື ປາກຂອງເຈົ້າຈະເຮັດຫຍັງຕໍ່ໄປໃນເວລາເວົ້າແທ້ໆ. ໃນການເວົ້າຕົວຈິງ, ຄົນອາເມລິກາຈະບໍ່ອອກສຽງ /t/ ແບບຊັດເຈນໃນຈຸດນີ້; ເພາະຕົວ t ຢູ່ລະຫວ່າງສະຫຼະສອງຕົວ ແລະ ພະຍາງໜ້າຖືກເນັ້ນສຽງໜັກ, ມັນຈຶ່ງຖືກປ່ຽນເປັນການແຕະປາຍລີ້ນໄວໆ (flap-T), ເຮັດໃຫ້ການອອກສຽງໃນເວລາເວົ້າຕໍ່ເນື່ອງໃກ້ຄຽງກັບ [ˈwɑɾɚ] ຫຼື waa-der ຫຼາຍກວ່າ. ວັດຈະນານຸກົມພຽງແຕ່ບອກຮູບແບບມາດຕະຖານເທົ່ານັ້ນ.
ອີກຕົວຢ່າງໜຶ່ງ ເພື່ອເບິ່ງການເຮັດວຽກຮ່ວມກັນຂອງເຄື່ອງໝາຍເນັ້ນສຽງ ແລະ schwa. Banana ຂຽນເປັນ /bəˈnænə/: ເລີ່ມດ້ວຍ schwa, ຕາມດ້ວຍພະຍາງທີ່ຖືກເນັ້ນໜັກ /næ/ ທີ່ເປັນສຽງ a ເຕັມໆຊັດເຈນ, ແລ້ວຈົບດ້ວຍ schwa. ມັນມີສາມພະຍາງ, ແຕ່ມີພຽງພະຍາງກາງເທົ່ານັ້ນທີ່ດັງ ແລະ ຊັດເຈນ, ສ່ວນສອງພະຍາງຫົວແລະທ້າຍລ້ວນແຕ່ເປັນສຽງ /ə/ ທີ່ອ່ອນແອ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະສະກົດດ້ວຍຕົວ a ທັງໝົດກໍ່ຕາມ. ອ່ານການຖອດສຽງແລ້ວມັນຈະບອກເຈົ້າແບບນັ້ນເລີຍ: buh-NAN-uh. ນັ້ນຄືທັກສະທັງໝົດ: IPA ຄືຊຸດຄຳແນະນຳ, ແລະ ຕອນນີ້ເຈົ້າກໍ່ສາມາດເຮັດຕາມມັນໄດ້ແລ້ວ.
ວົງເລັບເປີດ-ປິດ ແລະ ເປັນຫຍັງວັດຈະນານຸກົມຈຶ່ງຂຽນບໍ່ຄືກັນ
ເຈົ້າອາດຈະສັງເກດເຫັນວ່າ ສັນຍາລັກບາງຄັ້ງກໍ່ຢູ່ໃນເຄື່ອງໝາຍຂີດເນີ້ງ (slashes) /ˈwɔtər/, ແລະ ບາງຄັ້ງກໍ່ຢູ່ໃນວົງເລັບລ່ຽມ (square brackets) [ˈwɑɾɚ]. ຄວາມແຕກຕ່າງນັ້ນມີຢູ່ຈິງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ສຳຄັນຈົນເຈົ້າຕ້ອງເກັບໄປຄິດຫຼາຍ. ເຄື່ອງໝາຍຂີດເນີ້ງ /…/ ໝາຍເຖິງການຖອດສຽງລະດັບ phonemic: ມັນຄືສຽງທີ່ເປັນໂຄງສ້າງພື້ນຖານຂອງຄຳ ເຊິ່ງວັດຈະນານຸກົມມັກໃຊ້. ສ່ວນວົງເລັບລ່ຽມ […] ໝາຍເຖິງການຖອດສຽງລະດັບ phonetic: ມັນຄືສຽງຕົວຈິງທີ່ອອກມາຈາກປາກ, ລວມເຖິງການປ່ຽນແປງອັດຕະໂນມັດເລັກໆນ້ອຍໆ ເຊັ່ນ ສຽງ flap ຫຼື ການພົ່ນລົມຂອງຕົວ p. ບລັອກນີ້ໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍຂີດເນີ້ງສຳລັບຮູບແບບມາດຕະຖານ ແລະ ໃຊ້ວົງເລັບລ່ຽມເມື່ອຕ້ອງການສະແດງການອອກສຽງຕົວຈິງທີ່ເກີດຂຶ້ນ.
ນີ້ຍັງອະທິບາຍໄດ້ວ່າ ເປັນຫຍັງວັດຈະນານຸກົມສອງຫົວຈຶ່ງອາດຈະໃຊ້ສັນຍາລັກບໍ່ຄືກັນສຳລັບຄຳດຽວກັນ. ບາງຄັ້ງມັນເກີດຈາກຄວາມແຕກຕ່າງໃນວິທີການເວົ້າຂອງຄົນອາເມລິກາແທ້ໆ ເຊັ່ນ ຄູ່ຄຳວ່າ cot ກັບ caught ທີ່ຫຼາຍຄົນລວມສຽງ /ɔ/ ຂອງ caught ເຂົ້າກັບ /ɑ/ ຂອງ cot ໄປແລ້ວ (ການລວມສຽງ cot–caught ມີອະທິບາຍລະອຽດ). ອີກເຫດຜົນໜຶ່ງຄືຮູບແບບສະເພາະຂອງແຕ່ລະສຳນັກພິມ (house style): ປຶ້ມຫົວໜຶ່ງອາດຈະຂຽນສຽງ r ອາເມລິກາເປັນ /r/ ສ່ວນອີກຫົວໜຶ່ງຂຽນເປັນ /ɹ/; ຫົວໜຶ່ງຂຽນສະຫຼະໃນຄຳວ່າ day ເປັນ /eɪ/ ແຕ່ອີກຫົວໜຶ່ງຫຍໍ້ເປັນ /e/. ພວກມັນຄືສຽງດຽວກັນພຽງແຕ່ຂຽນດ້ວຍລາຍມືທີ່ຕ່າງກັນເທົ່ານັ້ນ.
ຝຶກອ່ານອອກສຽງ
ການອ່ານ IPA ຈະເປັນອັດຕະໂນມັດໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອລົງມືເຮັດ, ແລະ ນີ້ຄືການຝຶກຊ້ອມ 2 ແບບທີ່ຈະໃຊ້ເວລາພຽງສິບນາທີ. ທຳອິດ, ລອງແປລະຫັດຄຳສັບດ່ຽວເບິ່ງ. ໃຫ້ປິດຖັນເບື້ອງຂວາໄວ້, ແລ້ວອ່ານອອກສຽງການຖອດສຽງແຕ່ລະອັນຈາກສັນຍາລັກລ້ວນໆ, ຈາກນັ້ນຈຶ່ງເປີດເບິ່ງຄຳຕອບເພື່ອຕວດສອບ. ເປົ້າໝາຍຄື ການເບິ່ງ /ʒ/ ຫຼື /j/ ແລ້ວໄດ້ຍິນສຽງນັ້ນໃນຫົວທັນທີ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຜ່ານການແປ.
| ໃນ IPA | ຄຳສັບ |
|---|---|
| /jɛs/ | yes |
| /ˈvɪʒən/ | vision |
| /θɪŋ/ | thing |
| /dʒɑb/ | job |
| /tʃip/ | cheap |
| /ˈsɪŋər/ | singer |
| /kjut/ | cute |
| /əˈbaʊt/ | about |
ຈາກນັ້ນ ລອງອ່ານສຽງທີ່ມັກມີບັນຫາເຫຼົ່ານັ້ນໃນປະໂຫຍກເຕັມ. ອ່ານອອກສຽງແຕ່ລະແຖວ, ອີງໃສ່ຄຳອ່ານທີ່ໃຫ້ໄວ້ດ້ານລຸ່ມ, ແລະ ຫຼິ້ນສຽງເພື່ອຕວດສອບຕົວເອງກັບສຽງຂອງເຈົ້າຂອງພາສາ.
- Yes, the year is young. YES, the YEER is YUNG.
- Her vision is unusual. Her VIZH-un is un-YOO-zhoo-ul.
- I think this is the thing. I THINK THIS is the THING.
- The singer chose a job. The SING-er CHOHZ a JAHB.
- A photograph, not photography. A FOH-tuh-graf, not fuh-TAH-gruh-fee.
- The water in the bottle. The WAA-der in the BAH-dul.
- A few cute beauties. A FYOO KYOOT BYOO-teez.
- She bought a record to record. She bought a REK-erd to re-KORD.
ຖ້າສັນຍາລັກ y /j/ ຍັງເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຢາກອອກສຽງ j ຢູ່, ໃຫ້ຊ້າລົງໃນສອງແຖວທຳອິດຈົນກວ່າເຈົ້າຈະລຶບຄວາມຊິນເຄີຍນັ້ນໄດ້. ສັນຍາລັກຕົວນັ້ນຕົວດຽວເຮັດໃຫ້ຄົນອ່ານຜິດຫຼາຍກວ່າສັນຍາລັກອື່ນໆທັງໝົດໃນຕາລາງລວມກັນອີກ.
ຄຳຖາມທີ່ພົບເລື້ອຍ (FAQ)
IPA ຫຍໍ້ມາຈາກ International Phonetic Alphabet (ຕົວອັກສອນສຽງສາກົນ), ມັນເປັນລະບົບການຂຽນທີ່ແຕ່ລະສັນຍາລັກແທນໜຶ່ງສຽງຢ່າງຊັດເຈນ ແລະ ສຽງນັ້ນຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ. ວັດຈະນານຸກົມໃຊ້ມັນເພາະການສະກົດຄຳພາສາອັງກິດທົ່ວໄປບໍ່ສາມາດເປັນຄູ່ມືການອອກສຽງທີ່ໜ້າເຊື່ອຖືໄດ້: ຕົວອັກສອນດຽວກັນສາມາດອອກໄດ້ຫຼາຍສຽງ (ເຊັ່ນ though, through, tough) ແລະ ສຽງດຽວກັນກໍ່ສາມາດເຊື່ອງຢູ່ຫຼັງຕົວອັກສອນທີ່ຕ່າງກັນ (ເຊັ່ນ ສຽງ ee ໃນ see, sea, machine). IPA ອັດຊ່ອງຫວ່າງນັ້ນໂດຍການໃຫ້ທຸກສຽງມີສັນຍາລັກຕາຍຕົວຂອງມັນເອງ, ດັ່ງນັ້ນການຖອດສຽງເຊັ່ນ /ˈwɔtər/ ຈຶ່ງບອກເຈົ້າໄດ້ຊັດເຈນວ່າຄຳນັ້ນອອກສຽງແນວໃດ ໂດຍບໍ່ສົນວ່າມັນຈະສະກົດແນວໃດ.
ປະມານ 40 ຕົວ, ເຊິ່ງໜ້ອຍກວ່າຕາລາງສາກົນທີ່ມີເຖິງ 160 ຕົວຫຼາຍ. ພາສາອັງກິດສຳນຽງອາເມລິກາໃຊ້ສັນຍາລັກພະຍັນຊະນະປະມານ 24 ຕົວ ແລະ ສະຫຼະ 15 ຫຼື 16 ຕົວ. ມັນບໍ່ໄດ້ໜັກໜາຢ່າງທີ່ຄິດ, ເພາະພະຍັນຊະນະສ່ວນຫຼາຍກໍ່ຄືຕົວອັກສອນທຳມະດາທີ່ເຈົ້າຄາດເດົາໄດ້ຢູ່ແລ້ວ (/b/ ຄືຕົວ b, /m/ ຄືຕົວ m). ສິ່ງທີ່ເຈົ້າຕ້ອງຮຽນແທ້ໆຄືກຸ່ມສັນຍາລັກປະມານ 10 ຕົວທີ່ບໍ່ກົງກັບໜ້າຕາຂອງມັນ, ບວກກັບພວກສະຫຼະ ທີ່ສັນຍາລັກກັບການສະກົດຄຳແຍກທາງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ.
ເພາະ IPA ມອບໝາຍໃຫ້ແຕ່ລະສັນຍາລັກມີສຽງຕາຍຕົວໂດຍອີງຈາກການນຳໃຊ້ໃນຫຼາຍໆພາສາ, ແລະ /j/ ຖືກມອບໝາຍໃຫ້ເປັນສຽງ y (ຫຼື ຍ) ທີ່ຢູ່ຕົ້ນຄຳວ່າ yes. ໃນພາສາເຢຍລະມັນ, ໂຮນລັງ ແລະ ພາສາໃນກຸ່ມສະແກນດິເນເວຍ, ຕົວອັກສອນ j ອອກສຽງເປັນ y ຢູ່ແລ້ວ, ຜູ້ສ້າງລະບົບຈຶ່ງເຫັນວ່ານີ້ເປັນທາງເລືອກທີ່ເປັນທຳມະຊາດ. ມັນຈຶ່ງມັກເຮັດໃຫ້ຄົນທີ່ພາສາແມ່ໃຊ້ຕົວ j ໃນສຽງອື່ນເຂົ້າໃຈຜິດ: ເຊັ່ນ /dʒ/ ໃນພາສາອັງກິດສຳລັບຄຳວ່າ job, /x/ ໃນພາສາສະເປນ, ແລະ /ʒ/ ໃນພາສາຝຣັ່ງ ແລະ ປອກຕຸຍການ. ດັ່ງນັ້ນ cute ຈຶ່ງເປັນ /kjut/ ແລະ you ເປັນ /ju/: ຕົວ /j/ ນັ້ນຄືສຽງ y ສະເໝີ.
ສັນຍາລັກນັ້ນຄື schwa, /ə/, ເປັນສຽງ uh ສັ້ນໆທີ່ເປັນກາງ ເຊິ່ງອອກສຽງດ້ວຍການຜ່ອນຄາຍປາກແບບເຕັມທີ່. ມັນໃຊ້ໝາຍເຖິງພະຍາງທີ່ບໍ່ຖືກເນັ້ນສຽງ (unstressed) ເຊິ່ງສະຫຼະໄດ້ອ່ອນກຳລັງລົງ, ແລະ ມັນເປັນສຽງທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດໃນພາສາອັງກິດ. ເມື່ອເຈົ້າເຫັນມັນ, ພະຍາງນັ້ນຄວນຈະອອກສຽງໄວ, ເບົາ, ແລະ ຄືກັບກືນຫາຍໄປ, ບໍ່ແມ່ນການອອກສຽງສະຫຼະເຕັມໆຊັດເຈນ. ໃນ /əˈbaʊt/ (about) ພະຍາງທຳອິດຄືສຽງ schwa ທີ່ແຜ່ວເບົາ ແລະ ນ້ຳໜັກທັງໝົດຈະໄປຕົກຢູ່ທີ່ພະຍາງທີສອງ; ການພະຍາຍາມອອກສຽງພະຍາງທຳອິດເປັນສຽງ a ເຕັມໆ ຄືຂໍ້ຜິດພາດທີ່ພົບເລື້ອຍ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຟັງເບິ່ງບໍ່ຄືເຈົ້າຂອງພາສາ.
ເຄື່ອງໝາຍຂີດເນີ້ງໃຊ້ໝາຍການຖອດສຽງລະດັບ phonemic, ເຊິ່ງຄືສຽງອຸດົມຄະຕິທີ່ເປັນໂຄງສ້າງພື້ນຖານຂອງຄຳນັ້ນ, ແລະ ວັດຈະນານຸກົມກໍ່ມັກຈະພິມແບບນີ້: /ˈwɔtər/. ວົງເລັບລ່ຽມໃຊ້ໝາຍການຖອດສຽງລະດັບ phonetic, ເຊິ່ງຄືສຽງຕົວຈິງທີ່ອອກມາຈາກປາກ, ລວມເຖິງການປ່ຽນແປງອັດຕະໂນມັດເຊັ່ນການປ່ຽນຕົວ t ໃຫ້ເປັນ flap: [ˈwɑɾɚ]. ຮູບແບບ phonemic ຄືແຜນຜັງໂຄງສ້າງຂອງຄຳ; ສ່ວນຮູບແບບ phonetic ຄືສິ່ງທີ່ອອກມາແທ້ໆເມື່ອຄົນເວົ້າ. ສຳລັບຜູ້ຮຽນ, ສິ່ງທີ່ເຈົ້າຕ້ອງການມັກຈະເປັນຮູບແບບໃນເຄື່ອງໝາຍຂີດເນີ້ງ, ສ່ວນຮູບແບບໃນວົງເລັບລ່ຽມຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຈົ້າເຫັນສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແທ້ໆໃນເວລາເວົ້າໄວໆ.
ມີສອງເຫດຜົນ, ແລະ ບໍ່ໄດ້ແປວ່າມີຫົວໜຶ່ງຜິດ. ເຫດຜົນທຳອິດຄື ຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ແທ້ຈິງໃນການເວົ້າຂອງຄົນອາເມລິກາ: ຜູ້ເວົ້າຫຼາຍຄົນລວມສຽງສະຫຼະໃນ cot ແລະ caught ເຂົ້າກັນ, ວັດຈະນານຸກົມຫົວໜຶ່ງຈຶ່ງອາດຈະຂຽນ thought ດ້ວຍ /ɔ/ ແລະ ອີກຫົວໜຶ່ງຂຽນດ້ວຍ /ɑ/, ເຊິ່ງທັງສອງລ້ວນແຕ່ອະທິບາຍສຳນຽງທີ່ມີຢູ່ຈິງ. ເຫດຜົນທີສອງຄື ຮູບແບບສະເພາະຂອງສຳນັກພິມ: ສຽງ r ອາເມລິກາອາດຈະຖືກຂຽນເປັນ /r/ ໃນປຶ້ມບາງຫົວ ແລະ /ɹ/ ໃນບາງຫົວ, ແລະ ສຽງສະຫຼະ -er ທີ່ຖືກເນັ້ນໜັກກໍ່ປະກົດເປັນທັງ /ɝ/ ແລະ /ər/. ພວກມັນຄືສຽງດຽວກັນທີ່ຖືກຂຽນດ້ວຍລາຍມືຕ່າງກັນ; ເມື່ອເຈົ້າຮູ້ຈັກສັນຍາລັກຫຼັກແລ້ວ ເຈົ້າກໍ່ຈະສາມາດອ່ານຂ້າມຄວາມແຕກຕ່າງເລັກໆນ້ອຍໆເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ສະບາຍ.
ໃນຄັ້ງຕໍ່ໆໄປທີ່ເຈົ້າເປີດວັດຈະນານຸກົມ, ລອງເປີດຄູ່ມືການອອກສຽງໄວ້ຂ້າງໆນຳ, ແລະ ອ່ານສັນຍາລັກກ່ອນທີ່ຈະເຊື່ອການສະກົດຄຳ. ສັນຍາລັກປະມານ 40 ກວ່າຕົວນີ້ຈະເລີ່ມເບິ່ງຄຸ້ນຕາພາຍໃນໜຶ່ງຫາສອງອາທິດທີ່ເຈົ້າເລີ່ມໃຊ້ມັນແທ້ໆ, ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເຄື່ອງໝາຍຂີດເນີ້ງເຫຼົ່ານັ້ນຈະກາຍເປັນພາກສ່ວນດຽວໃນວັດຈະນານຸກົມທີ່ເຈົ້າສາມາດເຊື່ອຖືໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.
